İçeriğe geç
TK · TOPLUM VE KÜLTÜR2 dk okuma · s. 1525–1527

Udeh, Faris

İNG

Udeh, Faris

ALM

Udeh, Faris

FRA

Odeh, Faris

ARA

فارس عوده

YAZAR

Hasan Yücel BAŞDEMİR

ORCID 0000-0002-4377-4925

KİTAPTA

s. 1525–1527

Atıf al

Faris Udeh (1985-2000), 29 Ekim 2000’de ’nin doğusundaki Karni kapısında ordusunun Merkava tankına taş atarken Associated Press fotoğrafçısı Laurent Ribor tarafından çekilen fotoğrafıyla tanınan tur. Bu görüntü, Taş İntifadası ve el-Aksa İntifadası da denilen ve beş yıl devam eden (2000-2005) ’nın ilk aylarından itibaren nin sembollerinden biri haline gelmiştir. Faris, 8 Kasım 2000 tarihinde tarafından vurulmuş1 ve istila askerleri, tıbbi yardımı engellediği için kan kaybından hayatını kaybetmiştir (Hockstader, 2000).

Faris, İsrail güçlerinin özellikle için sembol haline gelen Filistinli a yönelik yaptığı sistematik suikastlardan birinin kurbanıdır. İsrail güçleri, bazen doğrudan bazen de küçük eylemleri bahane ederek birçok Filistinli çocuğu hedef alarak öldürdü (Spitka, 2023: 181). Defense for Children International’ın (DCIP) istatistikleri, İkinci İntifada’nın başladığı 2000 yılından 2017 Eylül ayına kadar ve Gazze Şeridi’nde 2.026 çocuğun İsrail kurşunlarıyla bu şekilde katledildiğini gösterdi. Yine DCIP, 2023 ile 31 Temmuz 2024 tarihleri arasında dokuz ay içinde sadece Batı Şeria’da 141 çocuğun bu şekilde suikasta uğradığını rapor etmiştir (DCIP, 2024). 7 Ekim 2023’ten 14 Ocak 2025’e kadar resmi rakamlara göre Gazze’de İsrail saldırılarında 17.000’den fazla çocuk öldü, fakat Faris ve onun gibilerinin ölümleri bundan farklıdır. Bunlar İsrail’in doğrudan çocukları hedef alan suikastlarıdır2.

Faris, 3 Aralık 1985’te Gazze’deki Zeytun mahallesinde doğdu. Tüm çocukluğu, İsrail güçlerinin e karşı keyfi ve acımasız muamelelerinin tanığı olarak geçti. Annesine, daha 6 yaşındayken “i buradan sürmek istiyorum” demesi, çocukluktaki tanıklıkların saf ifadesiydi. Şafii Okulu’ndan Tunus Okulu’na geçmek istediğinde ailesi bunda bir sakınca görmemişti ama Faris’in amacı başkaydı. O, el-Mintar geçidindeki İsrail güçlerine yakın olmak için değiştirmişti çünkü ailesi, gösterilere katılmasını istemiyordu. Babası onu bu nedenle birkaç kez dövmüş; annesi de onu defalarca İsrail güçlerine taş atarken bulup eve getirmişti. Okul değiştirmedeki amacı, gösterilere ailesinden gizli bir şekilde katılabilme stratejisinin parçasıydı. Faris, sürekli okuldan kaçıyor; ailesinin anlamaması için kıyafetlerini değiştiriyor; gösterilere katıldıktan sonra “eylem kıyafetlerini” saklıyor ve temiz okul kıyafetleri ile eve dönüyordu (Masjid al Aqsa, 2021).

Faris’in direniş konusundaki ısrarı ve işgal askerlerine taş atmasının nedeni, kendini bildi bileli tanık olduğu İsrail zulmü idi, ancak 28 Eylül 2000’de komutasında İsrail güçlerinin Mescid-i Aksâ’ya yaptığı baskın sırasında Filistin polisi olan teyzesinin oğlu Şadi öldürüldü. Bu olay, onun kararlılığını, gücünü, soğukkanlılığını ve yüzleşme konusundaki ısrarını artırdı. Annesi, bu olaydan sonra “oğlunun gözlerindeki şehadet kararlılığını gördüğünü” söyledi (Masjid al Aqsa, 2021). Yasir Arafat, ölümünden sonra Faris için “O benden daha cesurdur.” demiş ve ona “General” lakabını takmıştı. Bu nedenle ölümünde sonra ona “General Faris” denmiştir. Faris’in direnişi, dünyanın en gelişmiş teknolojik silahlarına karşı Filistinlilerin sumudunu/pasif direnişini, bu direnişin gücünü, masumiyetini ve haklılığını temsil etmektedir. İsrail çok uzun zamandan beri İman Derviş el-Hams, Halid el-Muğrabi, , Rim Nebhan gibi binlerce çocuğu İsrail propagandasını etkisiz hale getirdiği için doğrudan hedef alarak öldürmüştür (Graff vd., 1993: 49); Faris, bunun sembol isimlerinden biridir. İsrail askerleri elinde taş olan küçük çocukları bile “terörist” olarak görüp ağır silahlarla öldürmekte ve bunu tüm dünyaya bir savunma stratejisi olarak pazarlamaktadır (Spitka, 2023: 180).

DİPNOTLAR

  1. 1.İsrail işgal güçlerine bağlı keskin nişancılar tarafından katledilen çok sayıda Filistinli (Abdul Hakim için bkz. Dabke Rezzan En-Neccar için bkz. Gazze’deki Şehit Sağlık Çalışanları) ya da Filistinlilere destek olmak için gelen yabancı aktivistler (bkz. Eygi, Ayşenur Ezgi; Hurndall, Thomas; Miller, James Henry Dominic) bulunmaktadır. Yanı sıra gazeteci olarak Filistin’de görev yapan Şirin Ebu Akile (bkz. Şirin Ebu Akile Suikasti) gibi örneklerden de söz etmek mümkündür. Ayrıca İsrailliler Büyük Dönüş Yürüyüşü esnasında keskin nişancılar eliyle toplu bir katliam da yapmıştır. Katliamlar esnasında görevli bir doktor ve onun şahit oldukları hakkında bkz. el-Burş; Adnan. Konu hakkında daha genel değerlendirmeler için bkz. Suikast; Toplu Katliam
  2. 2.Ayrıca bkz. Çocukların Hedef Alınması

KAYNAKÇA

  • DCIP (2024). Targeting Childhood: Palestinian Children Killed by Israeli Forces and Settlers in the Occupied West Bank, September 9, 2024. Erişim Tarihi: 01.08.2025, https://www.dci-palestine.org/targeting_childhood_palestinian_children_killed_by_israeli_forces_and_settlers_in_the_occupied_west_bank.
  • Graffs, James A. (1989). “Crippling a People: Paletinian Children and Israeli State Violence”. Alif: Journal of Comparative Poetics, 13, 46-63.
  • Hockstader, Lee (2000). “Gaza Gains a Martyr, Parents Lose a Son.” The Washington Post. Erişim Tarihi: 02.02.2025, https://www.washingtonpost.com/archive/politics/2000/12/11/gaza-gains-a-martyr-parents-lose-a-son/6e0ee67b-0b33-4b60-a857-bc2986ac4d21/.
  • Masjid al Aqsa (28 Ekim 2021). Faris Odeh- A True Knight [Video]. You Tube, Erişim Tarihi: 02.02.2025, https://www.youtube.com/watch?v=AtdhJWlU4MI.
  • Rouhana, Kate (1989). “Children and the Intifadah”. Journal of Palestine Studies, 18 (4), 110-121.
  • Spitka, Timea (2023). “Chidren’s Intifada: Children as Participannts in a Violent Conflict”. J. M. Beier & H. Berents (Ed.), Children Childhoods and Global Politics. Bristol: Bristol University Press.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Başdemir, Hasan Yücel. “Udeh, Faris”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1525-1527. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.