Devlet Terörü
İNG
State Terrorism
ALM
Staatsterrorismus
FRA
Terrorisme d’État
ARA
إرهاب الدولة
yoluyla hedeflenen kitle üzerinde korku uyandırmak amacıyla girişilen eylemlerdir ve çok farklı aktörler tarafından uygulanabilmektedir (Kayıtmazbatır, 2023: 163). Bir devletin, başka bir devlete veya kendi vatandaşlarına karşı gerçekleştirdiği terör eylemleri ise devlet terörü olarak görülür (Pillar, 2001: 36-37). Bu tarz terör, devletin kendi hiyerarşisinde yer alan kurumlar veya yönlendirdiği devlet dışı aktörleri aracılığıyla kendi vatandaşı olan veya olmayan insanlar arasında korku uyandırmak ya da sindirmek maksadıyla uyguladığı sistematik şiddet olarak ifade edilir (Koncagül, 2021: 326).
Devlet terörünün neden olduğu ölüm ve yaralamalar, devlet dışı aktörlerin yol açtıklarına kıyasla oldukça fazla olmasına rağmen literatürde devlet terörü gereken ilgiyi görmemektedir. Bu durum terörün failinin gücü ile yakından ilişkili olabilir. Çünkü gerçekleşen eylemleri terör kavramıyla tanımlamak, eylem sorumlularının kınanmasını gerektirir ve eğer fail devletse; bunu yapmak ciddi bir tepkiye sebep olabilir (Kayıtmazbatır, 2023: 164). Bu bağlamda kurulduğu günden bugüne e akıl almaz baskı ve şiddet uygulayan , ’ten itibaren şiddeti yoğunlaştırarak sürdürmüştür. Tarihte örneklerine pek az rastlanır bir şekilde ve hatta savaşta yasaklanan fosfor bombalarını dahi kullanarak1 (Oran, 2023) leri, ambulansları, yaralı konvoylarını2, cami3 ve kiliseleri4, mülteci kamplarını, ları, kütüphaneleri ve sivil konutları bombalamış5; bebekleri, ı, ı, silahsız sivilleri ve i katletmiş ve katledemediği diğer insanları ise esir alarak onlara aşağılayıcı kötü muamelelerde6 bulunmuştur. Ancak soykırım olarak ifade edilebilecek bu ağır tabloya rağmen ülkelerini terk etmeyen Filistinliler ise temel ihtiyaç malzemelerine uygulanan ambargo, ve susuzluğa7 maruz bırakılarak; elektrik, su, internet gibi hizmetlerinin yok edilmesi yoluyla sindirilmeye çalışılmıştır8. Tüm bunlar düşünüldüğünde, İsrail’in bir terör örgütü gibi davrandığı açıktır. Zira Filistinlileri, fiziksel baskıların yanı sıra psikolojik baskılar altında da bırakarak yaşam koşullarını dayanılmaz hale getirmeyi amaçlamıştır (Arı, 2023: 17).
İsrail’in farklı olarak gördüğü, bazıları kendi pasaportunu taşıyan Filistinlilere9 karşı uygulamaktan çekinmediği şiddet, devlet terörüne örneklik teşkil eder10. Zira ülkedeki hukuk düzenine, evrensel hukuk ilkelerine veya uluslararası sözleşmelere aykırı bir şekilde kendi vatandaşlarına şiddet uygulayan her ülke; devlet terörü uygulamış sayılmaktadır. Üstelik İsrail, kendi vatandaşlarına yönelik sürekli olarak uygulanan baskı, şiddet, zor kullanma, sindirme ve yıldırma politikalarını bir devlet politikası haline getirmekte, devlet terörü tanımında vurgulandığı gibi insanları korkutmak amacıyla şiddetin her türlüsüne başvurmaktan geri durmamaktadır (Akdoğan, 2023: 206). Yürüttüğü terör faaliyetlerini sadece ile sınırlı tutmayan İsrail, Aksa Tufanı sürecinden beri Lübnan’a düzenlediği saldırılarla Hizbullah lideri Hasan Nasrallah da dahil olmak üzere (AA, 2024) binlerce kişiyi öldürmüştür (Ali, 2025). Ayrıca Hamas lideri İsmail Heniye, İran’a gerçekleştirdiği ziyaret esnasında misafir konutuna İsrail tarafından güdümlü füzelerle yapılan bir saldırıyla katledilmiştir (Aljazeera, 2025). Heniye’nin, bir misafirhanede saldırıya uğraması uluslararası hukuk açısından ciddi bir vaka örneğini teşkil etmektedir. Zira bu eylem, bir devletin kendi sınırları dışında -üçüncü bir ülkenin egemenlik alanında- bir başka devletin vatandaşına yönelik gerçekleştirdiği, hedef odaklı ve ölümcül bir terör örneği olarak değerlendirilebilir11.
Kronolojik olarak daha gerilere gidilecek olursa; Filistin’deki yerleşimlerini (gasp birimlerini) korumak ve artırmak amacıyla terör örgütü kurulmuştur12. 1940’lı yıllarda in Filistin’e getirilmesinden kendini sorumlu tutmuş ve bunun gerçekleşmesi için yasa dışı yollardan Filistin’e gelen Yahudileri ülke dışına çıkartmakta kullanılması planlanan çok sayıda gemiyi bombalayarak terör eylemlerine başvurmuştur. Bu eylemlerde çok sayıda sivili katletmiş ve birçok yerleşim yerini boşalttırmıştır. Ayrıca bu örgüt; İsrail’in ancak zor kullanılarak silah gücüyle kurulabileceğini ve devam ettirilebileceğini düşünmüş, bu nedenle gerçekleştirdiği terör eylemleriyle Filistin halkı üzerinde bir korku iklimi yaratmıştır. Böylece Filistinlileri topraklarını terk etmeye mecbur bırakmış13 ve boşalan arazilere Yahudi gasp birimlerinin kurulmasına zemin hazırlamış, bölgenin demografik yapısını değiştirerek14 İsrail’in kurulmasına giden süreci hızlandırmıştır (Alkhader, 2015: 5).
Örneklerini çoğaltabileceğimiz şekilde İsrail’in sistematik devlet politikası olarak uyguladığı bu saldırılar, uluslararası hukuk normları çerçevesinde etnik temizlik ve devlet terörü kategorilerinde değerlendirilerek ve insanlığa karşı suç olarak nitelendirilmektedir (Akdoğan, 2023: 209). Bu bağlamda Yahudilerin, Filistin topraklarında yaşamaya başladığı tarihten itibaren gerçekleştirilen uygulamalar, terörün sistematik bir yöntem olarak devlet eliyle icra edildiği bir vahşet biçimini ortaya koymaktadır. İsrail’in Filistin halkına yönelik uyguladığı fiziksel ve psikolojik şiddet, temel insan hakları ve uluslararası normlara açık bir şekilde meydan okumaktadır. Filistin’deki sivil nüfusa yönelik devamlılık arz eden baskı ve askeri operasyonlar, uluslararası toplumun yetersiz veya etkisiz müdahalesi ile birleşerek bu vahşetin sürdürülmesine neden olmaktadır. Bu durum; İsrail devlet terörünün sadece bölgesel değil, küresel barış ve güvenlik ortamına da ciddi bir tehdit oluşturduğunu göstermektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Ekolojik Emperyalizm; Savaş Etiği
- 2.Bkz. Gazze’deki Şehit Sağlık Çalışanları; Şifa Hastanesi; Sağlık Hakkı; Tıbbi Soykırım
- 3.Bkz. Tahrip Edilen Camiler
- 4.Bkz. Gazze Kiliseleri
- 5.Bkz. Evlerin Yıkımı
- 6.Ayrıca bkz. İdari Gözaltı; İşkenci; Keyfi İstismarcı Tutuklama
- 7.Bkz. Su hakkı
- 8.Bkz. İşgal
- 9.Bkz. İsrail’in Filistinli Vatandaşları
- 10.Ayrıca bkz.
- 11.Ayrıca bkz. Suikast
- 12.Ayrıca bkz. Siyonist Terör Örgütleri
- 13.Bkz. Mülksüzleştirme; Yerinden Etme
- 14.Bkz. Demografik Manipülasyon
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Akdoğan, Yalçın (2023). “İsrail’in Gazze Katliamı: UCM’ye Göre Savaş Suçu mu, Devlet Terörü mü?”. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 7 (2), 200-211.
- Ali, Marium (2025). “How Many People Has Israel Killed in Lebanon Since the Ceasefire?”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/1/28/how-many-people-has-israel-killed-in-lebanon-since-the-ceasefire.
- Aljazeera (2025a). Hamas Chief Ismail Haniyeh Killed in Iran: What to Know, What’s Next?. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.aljazeera.com/news/2024/7/31/hamas-chief-ismail-haniyeh-killed-in-iran-what-to-know-whats-next.
- Alkhader, Mohommed (2015). Hagana ve Irgun Terör Örgütleri ve İsrail’in Kuruluşundaki Rolleri [Yüksek Lisans Tezi]. Ankara: Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü.
- Anadolu Ajansı (2024). İsrail’in Hizbullah Lideri Nasrallah’ı Öldürdüğü Hava Saldırıları Beyrut’ta Büyük Yıkıma Neden Oldu. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-hizbullah-lideri-nasrallahi-oldurdugu-hava-saldirilari-beyrutta-buyuk-yikima-neden-oldu/3345176#.
- Arı, Yılmaz (2023). “Bir İnsanlık Suçu ve Soykırım Trajedisi: İsrail’in Filistinlilere Uyguladığı Devlet Terörü Nedeniyle Yargılanması Gerektiğine Dair Bir Değerlendirme”. Darulhadis İslami Araştırmalar Dergisi, 5, 16-38.
- Kayıtmazbatır, Güzide (2023). “Terörizmin Tarihinde Görmezden Gelinen Bir Olgu: Devlet Terörü”. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13, 147-166.
- Koncagül, İzzet (2021). “Terörizmin Unutulan Yüzü: Devlet Terörizmi”. Savunma Bilimleri Dergisi, 39, 323-353.
- Oran, Zeynep Katre (2023). “AA’nın Fotoğrafları İsrail’in Fosfor Bombası Kullandığını Bir Kez Daha Kanıtladı”. AA. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/aanin-fotograflari-israilin-fosfor-bombasi-kullandigini-bir-kez-daha-kanitladi/3020523.
- Pillar, Paul (2001). Terrorism And US Foreign Policy. New York: Columbia University Press.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Uslu, Yusuf. “Devlet Terörü”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 340-342. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.