İçeriğe geç
TI · TIP3 dk okuma · s. 619–621

Gazze’deki Şehit Sağlık Çalışanları

İNG

Medical Staff Martyrs in Gaza

ALM

Märtyrer-Gesundheitspersonal in Gaza

FRA

Les martyrs du personnel médical à Gaza

ARA

شهداء القطاع الصحّي في غزّة

YAZAR

Abdullah Emre NAYMAN

ORCID 0009-0009-1081-2831

KİTAPTA

s. 619–621

Atıf al

’de görev yaparken veya sivil ikametgahlarında bombalı saldırılar sonucu hayatını kaybeden doktor, hemşire, paramedik, eczacı, teknisyen, idari personel ve tıp öğrencileri “Sağlık Şehidi” olarak anılmaktadır. Özellikle nın hedef alınması, sivillerin korunmasına ilişkin uluslararası normların ağır bir şekilde çiğnendiğini göstermektedir. ve uluslararası silahlı çatışmalar hukuku kurallarının, çatışma bölgesindeki tesislerinin ve personelinin korunması gerektiğini açıkça belirtmesine (Işık, 2017: 159) rağmen , kurulduğu tarihten itibaren hukuk tanımaz saldırılarını devam ettirmiş ve birçok şehit olmuştur. İsrail’in sağlık çalışanlarına yönelik saldırıları özellikle ’ten itibaren artış göstermiştir1.

İsrail’in Ekim 2023‘ten bu yana Gazze Şeridi’ne yönelik yürüttüğü askeri saldırılar, uluslararası hukukun en temel ilkelerini sistematik biçimde ihlal eden bir niteliğe bürünmüştür. Bu bağlamda yaşanan örnekler yalnızca bireysel trajediler değil aynı zamanda bir savaş stratejisi olarak sağlıkkırım uyguladığını ortaya koymaktadır.

Bu vahşetin en çarpıcı örneklerinden biri, henüz 21 yaşındaki gönüllü hemşire Rezzan en-Neccar’ın yaşam öyküsünde somutlaşmaktadır. Gazze sınırında yaralılara ilk yardım ulaştırmak için büyük bir özveriyle çalışan en-Neccar, gösteriler sırasında birçok kez göz yaşartıcı gaza ve plastik mermi kapsüllerine maruz kalmasına rağmen görevine devam etmiştir. Ancak 1 Haziran 2018’de, görev başındayken ların hedefi olmuş ve hayatını kaybetmiştir (AA, 2018). Bu olay sağlık çalışanlarının doğrudan hedef alındığını kanıtlamaktadır.

Benzer şekilde, 47 yaşındaki cerrah Midhat Saidam, el-Şifa Hastanesi’nde bir haftadan fazla görev yaptıktan sonra, evine döndüğü gece düzenlenen saldırıda hayatını kaybetmiştir. deki meslektaşları, sabah saatlerinde cansız bedeniyle karşılaşmışlardır (BBC News, 2023). Yine 26 yaşındaki eczacı Safaa Nezar Hassouna, 3 aylık bebeği ve eşiyle Refah kentindeki evlerine düzenlenen İsrail hava saldırısında katledilmiştir (BBC News, 2023). Bu olaylar sadece sağlık çalışanlarının değil onların ailelerinin de kasten hedef alındığını göstermektedir.

Sağlık çalışanlarına yönelik bu tür saldırılar yalnızca fiziksel le sınırlı kalmamaktadır. doktor Iyad er-Rantisi, Kasım 2023’te na alındıktan kısa süre sonra İsrail İç Güvenlik Teşkilatı Şin-Bet’e (Şabak) ait bir sorgu merkezinde hayatını kaybetmiştir (TRT Haber, 2024). Aynı şekilde Gazze’deki Şifa Hastanesi’nden kaçırılan doktor Ziyad Muhammed’in, 18 Mart 2024 tarihinde hapishanede öldüğü bildirilmiştir (Erdem, 2024). Yaşanan bu vakalar, tıbbi profesyonellerin işkence ve kötü muameleye de maruz kaldığını ortaya koymaktadır.

Daha çarpıcı olan bir diğer vaka ise Şifa Hastanesi Ortopedi Bölüm Başkanı Dr. Adnan el-Burş’ın Ofer Hapishanesinde gördüğü sistematik işkence sonucu 19 Nisan 2024’te hayatını kaybetmesidir (NTV, 2024). Bu olay, İsrail’in yalnızca aktif çatışma ortamlarında değil işgal altındaki bölgelerde de sağlık çalışanlarını bilinçli biçimde hedef aldığını ve fiziki şiddetin yanı sıra psikolojik işkence uyguladığını ortaya koymaktadır.

12 Mayıs 2024’te Gazze’nin Deir el-Balah kentinde düzenlenen hava saldırısında Doktor Muhammad Nimr Qazaat ve kendisi gibi doktor olan oğlu Youssef öldürülmüştür. Baba-oğul iki hekimin aynı saldırıda hayatını kaybetmesi, İsrail’in saldırılarının yalnızca askeri değil aynı zamanda ahlaki ve insani boyutlarda da sorumsuz ve yasa dışı olduğunu gözler önüne sermektedir (Medimagazin, 2024).

Sağlık Bakanlığının ve uluslararası medya organlarının verilerine göre, Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’nde şehit olan sağlık çalışanlarının sayısı 1000’i aşmıştır (Fayez vd., 2024). Mart 2025’te İsrail’in sağlık ve sivil savunma çalışanlarını doğrudan hedef alarak ambulanslara ateş açtığı ve 15 sağlık çalışanını öldürdükten sonra toplu mezara gömdüğü görüntüler kameralara yansımıştır. Tüm bunlar sağlık hizmet sının doğrudan hedef alındığını ve sağlık çalışanlarının hayatlarına kastedildiğini göstermektedir (Fassihi & Koetti, 2025). BM İnsani İşlerden Sorumlu Genel Sekreter Yardımcısı ve Acil Yardım Koordinatörü Tom Fletcher, İsrail tarafından, insani yardım faaliyetleri kapsamında hayat kurtarma çabaları sırasında gerçekleştirilen katliamdan sorumlu olanların hesap vermesi gerektiğini vurgulamıştır (Çetin, 2025). Bu açıklama İsrail tarafından uluslararası insani hukuk bağlamında sivillerin ve insani yardım çalışanlarının korunmadığını, aksine hedef alındığını göstermiştir.

Tüm bu örnekler ışığında, İsrail’in Gazze’de sağlık çalışanlarına yönelik gerçekleştirdiği eylemler uluslararası insancıl hukuk, Cenevre Sözleşmeleri ve Dünya Sağlık Örgütünün normları çerçevesinde açıkça niteliği taşımaktadır. Sağlık çalışanları, uluslararası hukukta korunması gereken tarafsız aktörler olarak tanımlanmışken İsrail’in bu normlara yönelik kasıtlı ihlalleri sadece sivillere karşı yürüttüğü saldırı değil aynı zamanda insanlık vicdanına karşı işlenen suçlar olarak da değerlendirilmelidir. Bu tür insanlık dışı uygulamaların belgelenmesi, uluslararası mahkemelerde yargılanması ve sorumluların hesap vermesi hem küresel adaletin tesisi hem de insan haklarının gelecekte korunabilmesi açısından hayati bir öneme sahiptir.

KAYNAKÇA

  • AA (2018). Gazze’nin Boğazındaki Düğüm Rezzan Hemşire. Erişim Tarihi: 23.11.2024, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazzenin-bogazindaki-dugum-rezzan-hemsire/1165920.
  • BBC News (2023). Doktor, Gazeteci, Terzi, Öğrenci: Gazze’de Öldürülen Binlerce Sivilden Dokuzunun Hikayesi. Erişim Tarihi: 21.11.2024, https://www.bbc.com/turkce/articles/c3g29924m17o.
  • Çetin, Ş. (2025). “BM, Gazze’de Cesetleri Bulunan 15 Yardım Çalışanı İçin İsrail’in Hesap Vermesini İstedi”. AA. Erişim Tarihi: 08.04.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/bm-gazzede-cesetleri-bulunan-15-yardim-calisani-icin-israilin-hesap-vermesini-istedi/3524772.
  • Erdem, Ömer (2024). “Şifa Hastanesinden Kaçırılan Filistinli Doktor, İsrail Hapishanesinde Hayatını Kaybetti”. AA. Erişim Tarihi: 22.11.2024, https://www.aa.com.tr/tr/israil-filistin-catismasi/sifa-hastanesinden-kacirilan-filistinli-doktor-israil-hapishanesinde-hayatini-kaybetti/3333181.
  • Fassihi, F. & Koetti, C. (2025). “Video Shows Aid Workers Killed in Gaza Under Gunfire Barrage, With Ambulance Lights On”. The New York Times. Erişim Tarihi: 08.04.2025, https://www.nytimes.com/2025/04/04/world/middleeast/gaza-israel-aid-workers-deaths-video.html.
  • Fayez, Abdulsalam; Aksoy, Halime Afra; Alais, Aysar & Karabacak, Safiye (2024). “İsrail’in 7 Ekim 2023’ten Bu Yana Gazze’ye Düzenlediği Saldırılarda 1000’den Fazla Sağlık Çalışanı Öldü”. AA. Erişim Tarihi: 23.11.2024, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-7-ekim-2023ten-bu-yana-gazzeye-duzenledigi-saldirilarda-1000den-fazla-saglik-calisani-oldu/3398237.
  • Işık, Alper (2017). “Uluslararası Silahlı Çatışmalar Hukukunda Hastanelerin, Tıbbi Personelin ve Tedavi Görenlerin Korunması”. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23 (1), 159-193.
  • Medimagazin (2023). İsrail Saldırısında İki Filistinli Doktor Öldürüldü. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://medimagazin.com.tr/hekim/israil-saldirisinda-iki-filistinli-doktor-olduruldu-111402.
  • NTV (2024). Filistinli Doktor İsrail Hapishanesinde Öldürüldü. Erişim Tarihi: 24.11.2024, https://www.ntv.com.tr/dunya/filistinli-doktor-israil-hapishanesinde-olduruldu,tBJ73wtXUUenXA7tsOrVdQ.
  • TRT Haber (2024). İsrail’in Gözaltına Aldığı Doktorun Soruşturma Merkezinde Öldüğü Ortaya Çıktı. Erişim Tarihi: 24.11.2024, https://www.trthaber.com/haber/dunya/israilin-gozaltina-aldigi-doktorun-sorusturma-merkezinde-oldugu-ortaya-cikti-864215.html.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Nayman, Abdullah Emre. “Gazze’deki Şehit Sağlık Çalışanları”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 619-621. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.