Sapan ve Taş
İNG
Sling and Stone
ALM
Schleuder und Stein
FRA
Fronde et pierre
ARA
المقلاع والحجر
Lord Balfour (1848-1930), 1917 yılında yayımladığı mektupla ’de bir “”nun kurulması sürecini başlatmıştır. Balfour Mektubu, Yahudilerin İngiliz i eliyle, Filistin’de bir alan edinmek için yürüttükleri kampanyanın önemli bir aşamasıdır. Böylece bölgedeki hâkimiyetini güçlendirmeyi hedefleyen Büyük , ile iş birliği yaparak Filistin’de Yahudilere bir alan açmıştır1 (Hollstein, 1975: 119). Bu mektuptan sonra 1918’de İmparatorluğu savaştan yenik çıkmış ve Arap Yarımadası ile Filistin’i de kaybetmiştir. Yaklaşık 30 yıllık bir süreç sonunda, 14 Mayıs 1948’de Filistin toprakları üzerinde bir kurulmuştur2.
, İkinci Dünya Savaşı’ndan (1939-1945) sonra ’nin Orta Doğu’daki çıkarlarını koruyan ileri bir karakol misyonu üstlenmiştir. Arap ülkelerinin kendi aralarındaki sorunları kullanarak ya da lerin yardımıyla onlar için yeni sorunlar çıkartarak bölgede bir güç olmuştur3. İsrail, kurulduğu ilk günden itibaren diğer sömürgecilerin desteğiyle bölgedeki insanlarla savaşmayı sürdürmüş, BM kararları ile kendisine verilen topraklara yenilerini eklemiştir. Böylece Filistin topraklarının yüzde 80’ini etmiştir4 (Deveci, 2015: 10).
1967 yılındaki savaş sonrasında Batılıların katkısıyla Kudüs dâhil, tüm Filistin’i işgal eden ve topraklarını üç misli genişleten İsrail, 1973 Savaşı ile iyice güç kazanmıştır (Yaşar vd., 2010: 18-19). Her katliamın ardından mülteciler kervanına yenileri eklense de BM tarafından alınan 200’ün üstündeki karar5 ya BM Güvenlik Konseyinden ABD vetosuyla dönmüş6 ya da herhangi bir yaptırımı olmayan bu kararlar İsrail’in keyfi uygulamalarının önüne geçememiştir (Yaşar vd., 2010: 19). Ayrıca 1970 yılında yaşanan ve tarihe “Kara Eylül” olarak geçen olaylar, Lübnan’ın 1982’de İsrail tarafından işgali ve Sabra ve Şatilla katliamlarında İsrail’in rolü, Filistin topraklarının dışında da ciddi baskılara neden olmuştur (Yaşar vd., 2010: 19). İsrail, en gelişmiş batılı silahları kullanarak baskısını şiddetlendirmiş; bu baskılar 1987’de in -erkek, genç-yaşlı demeden sapan ve taşla bayrak açtıkları İntifada’yı başlatmıştır (Yaşar vd., 2010: 19).
Filistinliler, yüzyıllardır yaşadıkları topraklarda en gelişmiş silahlarla kuşanmış işgalci İsrail ordusuna karşı sapan ve taşla direnmişlerdir. Sapan ve taş, İsrail’in haksız işgaline direnen Filistinlilerin inin en güçlü sembolüdür7. İsrail askerlerine, gençlerle birlikte sapanla taş atarken Anadolu Ajansı kameramanı tarafından görüntülenen Filistinli Hacı Said Arme (Ebu’l Abd), Filistin nin sembol isimlerinden biri hâline gelmiştir (Fırat, 2021). Onun sembolleşmesinin nedeni, ilerlemiş yaşına rağmen İsrail’in ağır silahlarına taşlarla karşı koymasının, Filistinlilerin maruz kaldığı zulmün boyutlarını en çarpıcı biçimde yansıtmasıdır. Bu süreçte sanat da mücadelenin aktarılmasında önemli bir araç olmuştur. Nitekim Filistinlilerin ’daki direnişi, Gazzeli Emell el-Kehlut tarafından sanat eserine dönüştürülmüş ve böylelikle yaşananların dünya kamuoyuna duyurulması sağlanmıştır (Talatene, 2016).
Filistinliler, içinde bulundukları dezavantajlı koşullara rağmen, tıpkı Davut’un Golyat’a karşı verdiği mücadelede olduğu gibi, işgalci İsrail’e karşı inanç ve azimle direnmeye devam etmektedir. Sapan ve taş, bu mücadelenin masum araçları olarak tarihsel bir anlam kazanmıştır. Modern silahlarla donatılmış işgalci güce karşı sivillerin elindeki bu basit savunma araçları, asimetrik savaşın evrensel bir göstergesine dönüşmüştür. Filistin halkının yürüttüğü meşru mücadelenin tüm dünyaya ilham veren bir simgesi haline gelmiştir.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Britanya Mandası; İngiliz İşgali; Kolonyalizm
- 2.Ayrıca bkz. İsrail Sorunu; Nekbe; Siyonist Terör Örgütleri
- 3.Ayrıca bkz. Siyonist Gaspçı
- 4.Bkz. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi; BM Taksim Kararı
- 5.Bkz. 194 Sayılı Karar; 242 Sayılı Karar
- 6.Bkz. ABD-İsrail Özel İlişkisi
- 7.Diğer bazı semboller için bkz. Kaktüs; Karpuz; Kefiye; Tatrîz
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Deveci, Can (2015). İsrail Filistin Meselesi. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Stratejik Araştırmalar Merkezi.
- Fırat, Esat (2021). “Filistin’in İhtiyar Delikanlısı Sapanıyla İsrail Askerlerine Karşı Direniyor”. AA. Erişim Tarihi: 01.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistin-in-ihtiyar-delikanlisi-sapaniyla-israil-askerlerine-karsi-direniyor/2097537.
- Hollstein, Walter (1975). Filistin Sorunu: Filistin Çatışmasının Sosyal Tarihi, çev.: Cemal A. Ertuğ. İstanbul: Yücel Yayınları.
- Talatene, Mohammed (2016). “Filistin’de ‘İntifada Sanatı’”. AA. Erişim Tarihi: 01.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/pg/photo-gallery/filistinde-intifada-sanati-/0.
- Yaşar, Fatma Tunç; Alkan Özcan, Sevinç & Kor, Zahide Tuba (2010). Siyonizm Düşünden İşgal Gerçeğine Filistin. İstanbul: İHH Yayınları.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Schoenman, Ralph (1992). Siyonizmin Gizli Tarihi, çev.: Aydın Pesen. İstanbul: Kardelen Yayınları.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Sevim, Seçkin. “Sapan ve Taş”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1298-1300. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.