İçeriğe geç
SA · SANAT3 dk okuma · s. 1295–1297

Sansour, Larissa

İNG

Sansour, Larissa

ALM

Sansour, Larissa

FRA

Sansour, Larissa

ARA

صنصور, لاريسا

YAZAR

Pınar Ayşe GİDİŞ

ORCID 0000-0002-3953-6721

KİTAPTA

s. 1295–1297

Atıf al

1973 yılında Kudüs’te doğan Larissa Sansour, film, fotoğraf, yerleştirme ve heykel alanlarındaki çalışmalarıyla tanınan bir sanatçıdır. Kopenhag, Londra ve New York’ta güzel sanatlar i almış olan Sansour, çalışmalarını hâlen Londra’da sürdürmektedir (Guilmot, 2012). Sanatçı, eserlerinde çağdaş sanat yöntemlerini kullanarak göç, vatan özlemi ve yurt arayışı temalarını işlemektedir.

Sanatçı, popüler kültür ve bilim kurgu türlerinden yararlanarak kimliği, aidiyet meselesi ve Filistin’i neyin oluşturduğu gibi sorulara odaklanan eserler üretmektedir. Farklı sanat alanlarını harmanlayıp kara mizahla birleştiren Sansour, eleştirel bir dil kullanır ve çalışmalarında sıklıkla kendisi de rol alır (Lionis, 2016: 153). Çeşitli alanlarda üretim yapmasına rağmen özellikle kısa filmleriyle öne çıkmaktadır. Sanatçının 2006 yılında gerçekleştirdiği bilim kurgu türündeki A Space Exodus (2008) (Mec Film-Film by Arab Directors, 2016) adlı çalışması bunlardan biridir.

Bu kısa film, Stanley Kubrick’in 2001: A Space Odyssey (1968) filmine hem isim hem de içerik açısından bilinçli benzerlikler içermektedir. Filmde, 1969 yılında ve dünya televizyonlarında yayınlanan Ay’a iniş görüntülerine gönderme yapılmaktadır. Ayrıca müzik olarak Kubrick’in A Space Odyssey filminde kullandığı Richard Strauss’a ait Böyle Buyurdu Zerdüşt adlı besteyi, doğu ezgileri ile yeniden yorumlatarak arka fona yerleştirmiştir (Guilmot, 2012). Böylece sanatçı, Kubrick’in insanlığın evrendeki nihai kaderini sorgulamasını, kendi filmine de yansıtmış ve Filistin’in güncel sorunları ile ilişkilendirmiştir (Lionis, 2016: 155). Filmde ay yüzeyine Filistin bayrağı dikilirken astronot Neil Armstrong’un ünlü sözü değiştirilmiş ve “Filistin için küçük, insanlık için dev bir adım” olarak seslendirilmiştir. Filmin finalinde astronotun uzay boşluğunda sürekli dönmesi ile sonlanan bir sahne yer almaktadır. Filmin başlangıcında “Kudüs her şey yolunda mı?” sözleriyle merkez üsse seslenen astronotun, filmin sonunda “Kudüs… Kudüs…” şeklinde tekrarladığı cevapsız kalan son sözleri ve uzay boşluğunda sürekli dönerek gözden kayboluşu dikkat çekicidir. Vatan arayışının yanı sıra Filistin’de kalanlar için yaşam alanlarının sınırlı oluşu, aidiyet ve geride kalanlarla iletişim kurabilmenin zorlukları kısa film çalışmasında hikâyeleştirilerek izleyiciye sunulmuştur1.

Sanatçının bir başka kısa film çalışması Nation Estate (2012) (Mec Film-Film by Arab Directors, 2015), in sorunlarının gelecekte nasıl devam edeceğinin kurgusunu içermektedir. Sansour, filmde vatandaşlık sorusunu Filistin toplumunun yaşamak zorunda bırakıldığı sınırlı alanları, filmde bir büyük gökdelenin katlarına yerleştirdiği yaşam alanlarıyla ironik şekilde ortaya koymuştur. Filmde asansörle çıkılan her katta bir şehir bulunmaktadır. Katların isimleri giriş katta asansörün yanında bulunan büyük tabelada yazılıdır. Ramallah, Nablus, el-Halil, , Kudüs tabelada yer alan isimlerden bazılarıdır. Filistinlilerin günlük hayatlarını sürdürmelerini imkânsız hale getiren ndan kurtulabilecekleri bir kaçış aracı olarak filmde asansörleri kullanan sanatçı, parmak izi ve göz retina taraması gibi kimlik kontrolü işlemleriyle maruz kaldıkları kısıtlamaları vurgulamıştır (Levent, 2018).

Sansour bir röportajında (Chaves, 2019), Nation Estate adlı kısa film çalışması hakkında: “Filistinliler için, zorla çıkarıldıkları gerçek evlerini gerçekten görebilmeleri oldukça duygusal... ama pek çok Filistinli, Filistin’in içine sürgün ediliyor2. Kudüs’teki evlerini görebiliyorlar ama dışarıda bir mülteci kampında yaşıyorlar.” değerlendirmesini yaparak aslında Filistinlileri sanatsal çalışmalarında nasıl yansıttığını da anlatmıştır.

Larissa Sansour’un Filistinlilerin yaşadıklarını yansıtması şüphesiz başta çevreler olmak üzere İsrail yanlısı güçleri rahatsız etmektedir. Bu da eserlerini sergilerken birçok zorlukla karşılaşması anlamına gelmektedir3. Özellikle İsrail sinden her zaman baskı gördüğünü dile getiren sanatçı, karşılaştığı engellemelerden birini şu sözlerle aktarmaktadır:

“Birkaç yıl önce İsviçre Müzesi’ndeki bir gösterimden çıkarıldım. Gösterime sponsor olan Lacoste firması çalışmalarımın ‘fazla Filistin yanlısı’ olduğunu düşündü. Bu olay Independent dâhil büyük gazete ve televizyonlarda yer aldı ve çok büyüdü. Müze üzerinde baskı yarattı ve Lacoste sponsorluktan çıkarıldı. Bu, küçük bir zaferdi ancak böyle hikâyelerin hepsi olumlu sonuçlanmıyor.” (Levent, 2018).

Sanatçının Filistin temalı diğer çalışmaları arasında, In Vitro (2019), In the Future, They Ate from the Finest Porcelain (2015) ve As If No Misfortune Had Occured in the Night (2022) gibi kısa filmler de bulunmaktadır. Sansour, çektiği kısa filmlerle Filistin davasını geniş kitlelere duyuran yetenekli bir sanatçı olarak öne çıkmaktadır.

Larissa Sansour (Amos Rex)

DİPNOTLAR

  1. 1.Ayrıca bkz. ; Evlerin Yıkılması; Hareket Kısıtlaması; İsrail’in Filistinli Vatandaşları; Mülksüzleştirme; Su Hakkı
  2. 2.Bkz. Yerinden Etme
  3. 3.Ayrıca bkz. Dijital Sansür; Hadid Kardeşler

KAYNAKÇA

  • Chaves, Alexandra (2019). “Seeing Palestine Through the Lens of Science Fiction”. The National News. Erişim Tarihi: 01.12.2022, https://www.thenationalnews.com/arts-culture/art/seeing-palestine-through-the-lens-of-science-fiction-1.932583.
  • Guilmot, Marion (2012). “Larissa Sansour”. Edge of Arabia. Erişim Tarihi:12.03.2025, http://edgeofarabia.com/artists/larissa-sansour.
  • Levent, Hediye (2018). “Filistinlilerin Derdini Geleceğin Arkeologları Anlayabilir mi?”. Arkeolojik Haber. Erişim Tarihi: 05.11.2022, https://www.arkeolojikhaber.com/haber-filistinlilerin-derdini-gelecegin-arkeologlari-anlayabilir-mi-14858/.
  • Lionis, Chrisoula (2016). Laughter in Occupied Palestine: Comedy and Identity in Art and Film. London & Newyork: Ibtauris.
  • Mec Film-Film by Arab Directors (11 Eylül 2015). Nation Estate – a Film by Larissa Sansour (clip) [Video]. You Tube, https://youtu.be/ed3UBjtWmmw?si=1ko9qqE7I-0k4Ayd.
  • Mec Film-Film by Arab Directors (14 Mart 2016). A Space Exodus – a Film by Larissa Sansour (clip) [Video]. You Tube, https://youtu.be/V1YhTUtC6SI?si=S4vOGimYyj4qNSlO.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Ashcroft, Bill (2016). Utopianism in Postcolonial Literatures. London & Newyork: Routledge.
  • Boucher, Marie-Pier; Webb, Claire; Bureaud, Annick & Romero Nahum (Ed.) (2024). Space Feminisms: People, Planets, Power. London & Newyork: Bloomsbury Publishing.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Gidiş, Pınar Ayşe. “Sansour, Larissa”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1295-1297. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.