İçeriğe geç
ME · MEDYA3 dk okuma · s. 1409–1412

Şirin Ebu Akile Suikasti

İNG

Assassination of Şhireen Abu Akleh

ALM

Ermordung von Shireen Abu Akleh

FRA

Assassinat de Shireen Abu Akleh

ARA

اغتيال “شيرين أبو عقيلة”

YAZAR

Hacı Mehmet BOYRAZ

ORCID 0000-0001-9548-712X

KİTAPTA

s. 1409–1412

Atıf al

Şirin Ebu Akile, Al Jazeera muhabiri olarak uzun süre ’in ’deki işgal faaliyetlerini takip eden ve haberleştiren Filistin asıllı dir. 1971’de Kudüs’te doğmuş, Yermük Üniversitesinde tahsil görmüş ve ardından profesyonel kariyerine başlamıştır. Kariyeri boyunca işgal altındaki Filistin’de yaşanan haksız uygulamaların yanı sıra kimliğine rağmen Müslümanların kutsal mabedi Mescid-i Aksâ ile ilgili yaptığı önemli haberlerle tanınmıştır. İsrail’in 11 Mayıs 2022’de ’daki Cenin Mülteci Kampı’na yaptığı baskını takip ederken üzerinde belirgin şekilde “BASIN” yazan çelik yeleğe rağmen başından vurulmuş ve hayatını kaybetmiştir (Harb, 2024).

Şirin Ebu Akile (Yeni Şafak)

İsrail Başbakanı Naftali Bennett, olayın ardından yaptığı ilk açıklamada Ebu Akile’nin öldürülmesinden bölgedeki silahlı grupların sorumlu olduğunu iddia etmiştir (The Times of Israel, 2022). Ancak bunu destekleyebilecek somut bir delil sunamamıştır. BM İnsan Hakları Yüksek Komiserliği de dahil olmak üzere uluslararası örgütlerden gelen tepkiler neticesinde İsrail, konuyla ilgili detaylı bir soruşturma başlatmaya mecbur kalmıştır. İsrail Savunma Kuvvetleri, 5 Eylül 2022’de yayımladığı soruşturma raporunda Ebu Akile’nin askerler tarafından bölgede yürütülen le mücadele operasyonu esnasında “kazara” vurulma ihtimalinin yüksek olduğunu açıklamıştır (Israel Defense Forces, 2022). İsrail, bu ucu açık açıklamayla bir yandan üstü kapalı da olsa Ebu Akile hadisesindeki sorumluluğun kendi askeri personeline ait olduğunu kabul etmiş diğer yandan konuyla ilgili kati bir sorumluluk almaktan kaçınarak ileride doğabilecek hukuki yükümlülüklerden kaçınmaya çalışmıştır. Bununla birlikte İsrail ordusunun Ebu Akile’nin hayatını kaybettiği operasyonda görev yapan askerler hakkında bireysel soruşturma açmaması ve elindeki bulguları kamuoyuyla paylaşmaması, konuyla ilgili gerçekliklerin üzerini örtmeye çalıştığına işaret etmektedir.

Görgü tanıklarının verdikleri beyanatlardan ve The Associated Press, The New York Times ve The Washington Post gibi uluslararası medya kuruluşlarının paylaştıkları görüntülerden anlaşıldığı üzere İsrailli askerler hedef gözeterek doğrudan e ateş açmıştır (Saifi vd., 2022; International Press Institute, 2024). BM’nin konuyla ilgili tahsis ettiği soruşturma komisyonu da 5 Eylül 2023’te yayımladığı raporda “Ebu Akile, İsrail güvenlik güçlerinin bu tür operasyonlarda kullandığı aşırı ve ün kurbanıdır” değerlendirmesini yaparak failin açıkça İsrail olduğunu teyit etmiştir (UN General Assembly, 2023: 17).

Londra Üniversitesine bağlı olarak adli konularda araştırma yapan Forensic Architecture tarafından hazırlanan detaylı rapor ise Ebu Akile’nin öldürülmesine dair çok daha çarpıcı bir detayı gün yüzüne çıkarmıştır. İlgili rapora göre olay esnasında Ebu Akile’nin çevresinde silahlı Filistinli bir grup bulunmuyordu ve Ebu Akile bir İsrail askeri tarafından tüfeğiyle vurulmuştu1 (Forensic Architecture, 2022). Bu bulguya ve keskin nişancıların görevleri icabıyla hedef gözeterek ateş açtıkları gerçeğine dayanarak, Ebu Akile’nin İsrail ordusu tarafından kasten öldürüldüğü konusunda şüphe bulunmadığını belirtmek gerekir.

İsrail ordusu tarafından öldürülen gazeteci Ebu Akile, vatandaşı olduğu halde Joe Biden hükümeti, ABD-İsrail ilişkilerinin bozulmaması ve uluslararası kamuoyunun İsrail üzerinde siyasi baskı oluşturmaması adına gelişmeyle ilgili zayıf bir tutum sergilemiştir2. Örneğin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Ned Price, 4 Temmuz 2022’de yaptığı açıklamada Ebu Akile’nin ölümünden “muhtemelen” İsrail ordusunun sorumlu olduğunu ama kesin bir sonuca varamadıklarını ifade etmiştir (US Department of State, 2022). Söz konusu İsrail olduğunda sert bir tutum ortaya koyamayan ve hesap verme çağrısı bile yapamayan bu yaklaşım göstermektedir ki ABD gibi bir süper güç dahi söz konusu ulusal çıkarları olduğunda kendi vatandaşının bir başka ülkenin silahlı kuvvetleri tarafından öldürülmesine sessiz kalabilmektedir. Dolayısıyla Ebu Akile hadisesi, ABD’nin stratejik çıkarlarını korumak için etik sorumluluklarını3 hiç düşünmeden göz ardı edebileceği gerçeğine somut bir örnek teşkil etmektedir.

DİPNOTLAR

  1. 1.İsrail işgal güçlerine bağlı keskin nişancılar tarafından katledilen çok sayıda insan kayıtlara geçmiştir. Bazı örnekler için bkz. Abdul Hakim (Dabke); Eygi, Ayşenur Ezgi; Hurndall, Thomas; Miller, James Henry Dominic; Rezzan En-Neccar (Gazze’deki Şehit Sağlık Çalışanları); Udeh; Faris. İsrail, Büyük Dönüş Yürüyüşü esnasında keskin nişancıları kullanarak toplu bir katliam da yapmıştır bkz. el-Burş; Adnan. Ayrıca konuya dair genel değerlendirmeler için bkz. Suikast; Toplu Katliam
  2. 2.Bkz. ABD-İsrail Özel İlişkisi; Çifte Standart
  3. 3.Bkz. Ahlaki İkiyüzlülük

KAYNAKÇA

  • Forensic Architecture (2022). Shireen Abu Akleh: The Extrajudicial Killing of a Journalist. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://content.forensic-architecture.org/wp-content/uploads/2022/11/Shireen-Abu-Akleh_FA-and-Al-Haq-Full-Report.pdf.
  • Harb, Ali (2024). “On 2nd Anniversary of Abu Akleh Killing, Press Advocates Push for Justice”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://www.aljazeera.com/news/2024/5/11/on-second-anniversary-of-abu-akleh-death-press-advocates-push-for-justice.
  • International Press Institute (2024). Two Years On: IPI Renews Call for Justice for Killing of Journalist Shireen Abu Akleh. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://ipi.media/two-years-on-ipi-renews-call-for-justice-for-killing-of-journalist-shireen-abu-akleh/.
  • Israel Defense Forces (2022). Final Conclusions of Shireen Abu Akleh Investigation. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://www.idf.il/en/articles/2022/final-conclusions-of-shireen-abu-akleh-investigation/.
  • Saifi, Zeena; Mackintosh, Eliza; Alkhaldi, Celine; Khadder, Kareem; Polglase, Katie; Mezzofiore, Gianluca & Salman, Abeer (2022). “They were Shooting Directly at the Journalists: New Evidence Suggests Shireen Abu Akleh was Killed in Targeted Attack by Israeli Forces”. CNN World. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://edition.cnn.com/2022/05/24/middleeast/shireen-abu-akleh-jenin-killing-investigation-cmd-intl/index.html.
  • The Times of Israel (2022). Israeli Leaders: Al Jazeera Journalist Likely Killed by Palestinian Gunfire in Jenin. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://www.timesofisrael.com/bennett-al-jazeera-journalist-likely-killed-by-palestinian-gunfire-in-jenin/.
  • UN General Assembly (2023). Report of the Independent International Commission of Inquiry on the Occupied Palestinian Territory, Including East Jerusalem, and Israel. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://documents.un.org/doc/undoc/gen/n23/260/71/pdf/n2326071.pdf?OpenElement.
  • US Department of State (2022). On the Killing of Shireen Abu Akleh. Erişim Tarihi: 19.11.2024, https://www.state.gov/on-the-killing-of-shireen-abu-akleh/.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Akleh, Lina Abu (2024). “Shireen Abu Akleh: The Everlasting Voice of Palestine”. Journal of Palestine Studies, 1-8.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Boyraz, Hacı Mehmet. “Şirin Ebu Akile Suikasti”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1409-1412. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.