İçeriğe geç
AH · AHLAK4 dk okuma · s. 97–99

Ahlaki İkiyüzlülük

İNG

Moral Hypocrisy

ALM

Moralische Heuchelei

FRA

L’hypocrisie Morale

ARA

النفاق الأخلاقيّ

YAZAR

Yusuf USLU

ORCID 0000-0001-5120-284X

KİTAPTA

s. 97–99

Atıf al

Ahlâkî ikiyüzlülük, bir durum veya olay ahlâkî olarak kınanırken; benzeri başka bir durumun görmezden gelinmesi veya haklı gösterilmeye çalışılmasıyla ortaya çıkan bir tutarsızlıktır. Bu tür davranışlar, özellikle uluslararası ilişkilerde ve çatışmalarda sıkça gözlemlenmektedir. Bu bağlamda uzun yıllar ’in sistematik saldırılarına maruz kalan ’de yaşananlar, birçok ülkenin ve uluslararası kuruluşun sergilediği ahlâkî ikiyüzlülüğün bir örneği olarak ön plana çıkmaktadır. Öyle ki Filistin konusunda sergilenen tutarsızlıklar, dünya genelinde adalet ve eşitlik ilkelerinin nasıl çifte standartlarla uygulandığını gözler önüne sermektedir (Ucac, 2024). Buna göre İsrail, savunmasız sivillere karşı gelişmiş bomba, füze ve uçaklar kullanarak katliamlar gerçekleştirmekte ve ayrıca uluslararası tarafından olarak kabul edilen fosfor bombalarını kullanarak insanlık suçları işlemektedir. Fakat İsrail’in, geçmişten günümüze Filistinlilere karşı uyguladığı bu katliamlar karşısında Batı, yüzyıllardır seslendirdiği insan hakları söylemine uygun bir tavır/tutum sergileyememektedir. Öyle ki Asya, Afrika, Latin Amerika ya da Orta Doğu’daki ülkeleri nedeniyle eleştirmekten çekinmeyen Batı, konu İsrail’in gerçekleştirdiği katliamlar olduğunda; ahlâkî ve söylemsel üstünlüğünü tamamen yitirecek biçimde ya sessiz kalmakta ya da açıkça İsrail’i desteklemektedir (Aktaş, 2023).

2023’te yaşanan Aksa Tufanı hareketinin ardından dünya genelinde, sivillerin rehin alınması/öldürülmesi nedeniyle küresel bir infial uyanmış ve uluslararası insancıl hukuk üzerinden birtakım hassasiyetler kamuoyunu uzun süre meşgul etmiştir. Öyle ki dünya, onlarca yıldır bölgede süren çatışmaları ancak in hayatları tehdit altına girdiğinde fark edebilmiş ya da dikkate alabilmiştir. Bu doğrultuda Batılı liderler, e ve Hamas’a ahlâkî ilkeleri hatırlatıp ikazda bulunurken; İsrail’in onlarca yıldır sürdürdüğü katliamları ise aynı ahlâkî tutarlılıkla ve uluslararası hukukun ilkeleri ışığında sorgulamaktan kaçınmışlardır. Hatta bu dönemde, Eski Yunan’daki site devletlerinin dışında kalan halkların “barbarlar” olarak görülmesine benzer bir şekilde, İsrail Savunma Bakanı da Filistinlileri “yarı insan yarı hayvan” olarak nitelendirmiş ve bu söylemle onların katledilmelerinin insan hakları ihlali sayılamayacağını ima etmiştir1 (Aktaş, 2023). Filistinlilerin bu şekilde insanlıktan çıkarıldığı ve “insan hayvanlar” biçiminde tasvir edildiği bir ortamda, sahip oldukları da değersizleştirilmiş; Batılı hükümetler ise bu açık ırkçılığa ve ahlâkî çöküşe sessiz kalarak derin bir ikiyüzlülük sergilemişlerdir (Khan vd., 2023: 4-6). Batılı medya kuruluşlarının Filistin’de yaşanan vahşet ve ü; insan hakları açısından değerlendirmekten uzak bir şekilde ve İsrail’in propaganda aparatı gibi bir tavır sergileyerek dünyaya duyurmaları ahlâkî ikiyüzlülüğün bir başka örneğini oluşturmuştur2. Söz gelimi, İngiliz yayın kuruluşu BBC’nin İsrailliler için “Hamas tarafından öldürüldü.” ifadesini kullanırken; Filistinliler için sadece “öldü” ifadesini kullanması, bu ölümün faili olan İsrail öznesini gizleme niyeti taşıdığı gerekçesiyle çokça eleştirilmiştir. The Guardian gazetesi ise esir değiş tokuşu anlaşmasını haberleştirirken; “İsrailli kadın ve çocukların” serbest bırakılacağını, “Filistinli kadın ve 18 yaşın altındaki kişilerin” ise salınacağını duyurmuştur. Habere gösterilen tepkilerden sonra gazete, 18 yaş altındaki Filistinlileri de “” olarak kabul etmek zorunda kalmış ve haber metnini değiştirmiştir. Bir başka örnek; -Ukrayna Savaşı esnasında AB Komisyonu Başkanı olan Ursula Von Der Leyen’in Ukrayna’da yaşananlara ilişkin “Rusya’nın başta elektrik olmak üzere sivil ya yönelik saldırıları savaş suçudur. Kış yaklaşırken; erkekleri, ı, çocukları sudan, elektrikten ve ısınmadan mahrum bırakmak amacıyla sivil altyapıya yönelik hedefli saldırılar saf terör eylemleridir ve biz bunu böyle adlandırmak zorundayız.” açıklamasında bulunmasıdır. Zira Von Der Leyen, sonrasında ’de yaşananlarla ilgili İsrail’e yaptığı ziyaret esnasında yukarıdakinin tam tersi bir tutum sergilemiş ve yaşananların İsrail’in kendini savunma hakkı üzerinden gerçekleştiğini ileri sürmüş, Batı dünyasının Filistin konusunda sergilediği ikiyüzlülüğü çok net bir şekilde ortaya koymuştur. Bahsi geçen bu iki işgal karşısında sergilenen birbirine zıt iki tavır karşılaştırıldığında Batı’nın sözde evrensel(!) bakış açısı, tanımlamalarındaki samimiyetsizlik, sergilediği çifte standart ve ahlâkî ikiyüzlülük açık bir biçimde ortaya çıkmaktadır (Göksun, 2023).

21. yüzyılın en ağır insan hakları ihlallerinden birine sahne olan Gazze’deki insani dram; sivillere yönelik sistematik saldırılar ve yla daha da derinleşmektedir. Ayrıca dijital çağın sunduğu iletişim imkânları sayesinde sergilenen bu vahşet, bütün dünyaya belgeleriyle birlikte duyurulmasına rağmen uluslararası toplumun etkin ve caydırıcı bir müdahalede bulunmaması; küresel vicdanın ve uluslararası hukuk mekanizmalarının ahlâkî ikiyüzlülüğünü gözler önüne sermekte, aynı zamanda temel insan haklarını evrensel bir değer olarak savunduğunu iddia eden Batı dünyasının, söylemleri ile eylemleri arasındaki derin tutarsızlığı da açığa çıkarmaktadır (Akgün, 2024). Netice itibariyle Ukrayna’daki kriz karşısında hızla mobilize olan küresel kamuoyunun, Gazze’de yıllardır süregelen insan hakları ihlalleri ve sivillere yönelik ağır saldırılar karşısında sergilediği derin sessizlik ya da sınırlı tepki, uluslararası normların ve temel insan haklarının ne ölçüde seçici bir şekilde uygulandığını göstermektedir. Bu nedenle Filistin üzerinden şekillenen çifte standart ve ahlâkî ikiyüzlülük, yalnızca Batı’nın küresel normlar ve evrensel değerler konusundaki inandırıcılığını sarsmakla kalmamakta; uluslararası düzenin ahlâkî temeller üzerinden yeniden değerlendirilmesini ve tutarlı bir şekilde inşa edilmesini de zorunlu kılmaktadır.

KAYNAKÇA

  • Akgün, Mert Hüseyin (2024). “Filistin ve Batı’nın İfade Özgürlüğü ile İmtihanı”. Seta Analiz. Erişim Tarihi: 15.08.2024, https://www.setav.org/assets/uploads/2024/01/A400.pdf.
  • Aktaş, İhsan (2023). “Batı’nın İkiyüzlü İnsan Hakları Söylemi ve Ahlâkî Çürüme”. Yeni Şafak. Erişim Tarihi: 15.08.2024, https://www.yenisafak.com/yazarlar/ihsan-aktas/batinin-ikiyuzlu-insan-haklari-soylemi-ve-ahlâki-curume-4574075.
  • Göksun, Yenal (2023). “İsrail-Filistin Savaşında Söylemsel Mücadele”. Kriter Dergi. Erişim Tarihi: 15.08.2024, https://kriterdergi.com/dosya-filistin-2/israil-filistin-savasinda-soylemsel-mucadele.
  • Khan, Ayesha; Nwajiaku Dahou, Kathryn & Tindall, Theo (2023). “Humanitarian Hypocrisy, Double Standards and the Law in Gaza”. Odı Global. Erişim Tarihi: 20.05.2025, https://odi.org/en/insights/humanitarian-hypocrisy-double-standards-and-the-law-in-gaza.
  • Ucac, Ahmed Mahmud (2024). “Gazze Savaşı: Batı ile Doğu’da Çıkar ve Ahlâk Kavramı”. Independent Türkçe. Erişim Tarihi: 15.08.2024, https://www.indyturk.com/node/717431/d%C3%BCnyadan-sesler/gazze-sava%C5%9F%C4%B1-bat%C4%B1-ile-do%C4%9Fuda-%C3%A7%C4%B1kar-ve-ahlâk-kavram%C4%B1.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Uslu, Yusuf. “Ahlaki İkiyüzlülük”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 97-99. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.