İçeriğe geç
PS · PSİKOLOJİ2 dk okuma · s. 212–213

Barbar İmajı

İNG

The Image of the Barbarian

ALM

Barbaren-Image

FRA

Image de la Barbarie

ARA

صورة الهمجيّة / صورة البربريّة

YAZAR

F. Zehra ALLAHVERDİ

ORCID 0000-0002-9599-6407

KİTAPTA

s. 212–213

Atıf al

Tarih boyunca, grupların ve yönetim sistemlerinin toplum üzerindeki etkileri farklı bilim dalları içinde tartışma konusu olmuştur. Psikoloji, sosyoloji ve antropoloji gibi politik psikoloji de konuyla ilgilenmiştir. Politik psikoloji literatüründe yönetim organları genellikle birkaç “görüntü” biçiminde ele alınmaktadır: şeytani düşman, barbar, imparatorluk görüntüsü, asi görüntü, dejeneratif görüntü ve sömürgeci görüntü (Hewer & Lyons, 2018). ’in “barbar” görüntüsüne uyan bir karakteristik yapı gösterdiği söylenebilir. Kuşkusuz bu eşleştirmede mevcut hükümetin yapabiliyor olduğu şeyleri yapması bir delil olarak gösterilebilir (Eldar, 2012: 15). Bu yönetsel modelin sıklıkla aldığı aşırı kararlar bu çerçevede değerlendirilebilir. Örneğin İsrail’in ’de belirli bölgelerin tahliyesi için halka bildiri atıp ardından tahliye yollarını bombalaması tam da bu durumu gösteren bir barbarlık görüntüsüdür1 (Abou-Ghazala, 2023).

İsrail’in barbarlık davranışı, grup tehdit hipotezi perspektifinden daha iyi anlaşılabilir. Buna göre, çoğunluk, azınlığın büyümesine karşı önyargılar geliştirmektedir (Blalock, 1957; 1967). Dolayısıyla ’de özellikle nüfusunun yoğun olduğu bölgelerde İsrail’in doğum kliniklerini hedef almasının2 ardındaki nedenler bu hipotez aracılığıyla açıklığa kavuşacaktır (Salem vd., 2024).

İsrail, barbar modeline uygun şekilde i tanımlarken aşağılayıcı bir dil kullanmaktadır. İsrail Savunma Kuvvetleri şefinin Filistinlileri “hamamböceği” olarak nitelendirmesi bu çerçevede okunabilir. Diğer bazı askeri, dini ve siyasi figürlerin benzer şekilde Filistinliler için “kanser,” “haşere” gibi sıfatlar kullanması3 ve “yok edilmeleri” çağrısında bulunması4 aynı noktaya işaret etmektedir (McGreal, 2023). Bu retorik, nüfusu dehumanize ederek empati geliştirme olasılığını engellemeyi amaçlamaktadır. Böylece barbar görüntü en uç noktaya taşınmaktadır.

İsrail, bu şekilde ötekilere karşı düşmanca dürtülerini ortaya koymakta ve geçmişte yaşadığı hayal kırıklıklarını bu gruplara yöneltmektedir (Fishbein, 2002). Bu dinamik, Allport’un çoklu nedenler yasası içindeki “hayal kırıklığı tepkileri” kavramıyla örtüşmektedir. Bu kavram, bireylerin düşmanlıklarını genellikle farklı gördükleri gruplara karşı yönlendirdiklerini ve böylece kendi hayal kırıklıklarını yönetmeye çalıştıklarını öne sürmektedir (Fishbein, 2002). İsrail askerleri tarafından paylaşılan ve acımasız davranışlarını belgeleyen birçok videodaki görüntüler, bu tezi ispatlamaktadır.

Barbar imajın işlevi, müttefikleri ve iç grupları, söz konusu “tehdit” ile mücadelenin aciliyetine inandırmak ve “ötekileri”in potansiyel koalisyonlar kurmasını önlemektir. Bu durum, İsrail’in Filistin’de yıllardır büyük bir acımasızlıklarla sürdürdüğü soykırımda da görülmektedir. İsrail’in Gazze, Kudüs’ün doğusu, ve İsrail’in kontrol ettiği diğer yerlerde yaşayan Filistinlileri aşağı bir ırksal grup olarak görmekte5 ve haklarını sistematik bir biçimde çiğnemektedir. Ayrımcılık, mülksüzleştirme ve dışlama politikaları Filistinlilere uygulanan rutinin parçasıdır (Amnesty International, 2022). Bu durum, bir tarafta uzun süredir devam eden sistematik adaletsizliği diğer tarafta İsrail’in barbarlık görüntüsünü gözler önüne sermektedir. Üstelik barbarlık normalleştirilerek İsrail’in kılcal damarlarına kadar işlemekte, çok küçük yaştaki a eğitim sistemi aracılığı ile aşılanmaktadır6.

KAYNAKÇA

  • Abou-Ghazala, Yahya (2023). “Israel’s Evacuation Orders For Palestinians: What You Need To Know”. Middle East. Erişim Tarihi: 04.09.2024, https://edition.cnn.com/2023/10/16/middleeast/israel-palestinian-evacuation-orders-invs/index.html.
  • Amnesty International (2022). Israel’s Apartheid Against Palestinians: A Cruel System Of Domination And A Crime Against Humanity. Erişim Tarihi: 04.09.2024, https://www.amnesty.org/en/latest/news/2022/02/israels-apartheid-against-palestinians-a-cruel-system-of-domination-and-a-crime-against-humanity/.
  • Blalock, Hubert Morse (1957). “Percent Non-White and Discrimination in The South”. American Sociological Review, 22 (6), 677-682.
  • Blalock, Hubert Morse (1967). Toward A Theory of Minority Group Relations. New York: John Wiley & Sons.
  • Eldar, Akiva (2012). “Israel’s New Politics and The Fate of Palestine”. The National Interest, 120, 5-15.
  • Fishbein, Harold D. (2002). Peer Prejudice and Discrimination: The Origins of Prejudice (2nd ed.). UK: Routledge Taylor & Francis Group.
  • Hewer, Christopher J. & Lyons, Evanthia (Ed.) (2018). Political Psychology: A Social Psychological Approach. New Jersey: Wiley-Blackwell.
  • McGreal, Chris (2023). “The Language Being Used to Describe Palestinians Is Genocidal”. The Guardian. Erişim Tarihi: 04.09.2024, https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/oct/16/the-language-being-used-to-describe-palestinians-is-genocidal.
  • Salem, Saleh; Creidi, Imad & Mills, Andrew (2024). “5,000 Lives in One Shell: Gaza’s Ivf Embryos Destroyed by Israeli Strike”. Reuters. Erişim Tarihi: 04.09.2024, https://www.reuters.com/world/middle-east/5000-lives-one-shell-gazas-ivf-embryos-destroyed-by-israeli-strike-2024-04-17/.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Allport, Gordon Willard (1954). The Nature of Prejudice. MA: Addison-Wesley.
  • Austin, William Grafton & Worchel, Stephen (1986). The Social Psychology of Intergroup Relations. Chicago: Nelson-Hall.
  • Hogg, Michael A. & Abrams, Dominic (2001). Intergroup Relations: Essential Readings. Philadelphia: Psychology Press.
  • Turner, John Charles (2014). Social Identity Theory And Research: A Critical Review. New York: Routledge.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Allahverdi, F. Zehra. “Barbar İmajı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 212-213. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.