Eğitim Sistemi
İNG
Palestinian Education System
ALM
Bildungssystem in Palästina
FRA
Système d’Éducation
ARA
نظام التعليم
toplumunda , tarihsel süreçte çok boyutlu bir işlev üstlenmiş hem bireysel gelişim hem de kolektif mekanizması olarak önem kazanmıştır. Eğitim faaliyetleri, yalnızca temel bir hak1 olmanın ötesinde şu işlevleriyle öne çıkmaktadır: (1) Nesiller arası kimlik aktarımını sağlayarak ulusal bilincin korunmasına katkıda bulunmak (Aamir, 2024: 33), (2) gelecek nesillerin yaşam standartlarını iyileştiren stratejik bir yatırım olarak değerlendirilmek ve bütçelerinde öncelikli yer almak (Alian, 2020), (3) sosyal bağları güçlendirerek dış baskılara karşı kolektif direnci artıran bir mekanizma işlevi görmek (Kanaan, 2024). Bu çok katmanlı yapı, eğitimi Filistin’in toplumsal mücadelesinin vazgeçilmez bir unsuru haline getirmektedir.
in eğitime verdiği önem, inancın toplumda oynadığı merkezi rolle yakından ilişkilidir. İslami değerler, eğitimin hem bireysel hem de toplumsal bir görev olduğunu vurgulamaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de eğitim ve ilim sahibi olmanın önemine dair birçok ayet bulunmaktadır. Bu dini perspektif, Filistinlilerin eğitim yoluyla kendilerini geliştirme ve topluma katkı sağlama motivasyonunu güçlendirmektedir. İslami lar ve medreseler, tarih boyunca Filistin toplumunda eğitim ve değer aktarımının temel taşı olmuştur2. Modern dönemde de dini değerler ve eğitim arasındaki bu bağ, ın toplumsal dayanışmayı sürdürme ve gelecekte liderlik yapma bilinciyle yetişmesine katkı sağlamaktadır3 (Ebu Rass, 2024: 1-2).
Eğitim sistemi, Filistin Otoritesi’nin kontrolü altında bulunan ve Gazze Şeridi’nde temel eğitim, ortaöğretim ve yükseköğretim olmak üzere üç basamakta uygulanmaktadır. 1. sınıftan 10. sınıfa kadar zorunlu eğitimi kapsayan temel eğitim, çocukların temel becerilerini geliştirme ve onlara ulusal kimlik bilinci kazandırmaya odaklanmaktadır. Ortaöğretim, 11 ve 12. sınıfları kapsamakta ve öğrencilerin üniversite eğitimi ya da mesleki yaşam için hazırlık yapmalarını sağlamaktadır. Bu seviyede öğrenciler genel lise veya teknik lise dallarından birini seçebilirler. Yükseköğretim basamağında ise üniversite, teknik okul ve meslek okulu ile gençlere yükseköğretim olanakları sunulmaktadır. Ayrıca tüm bunların yanı sıra öğrenciler, başka ülkelerde de öğrenim görmek üzere burs olanaklarından faydalanabilmektedirler (İpek, 2025: 413-414).
Gazze Şeridi, uzun yıllardır devam eden yasa dışı işgalin yanı sıra siyasi ve sorunların etkisi altında kalmış bir bölgedir; bu durum, bölgedeki eğitim sistemini de derinden etkilemiştir (Demir Salhiya, 2023: 104-105) Ancak bu zorluklar, Filistin halkının eğitime olan bağlılığını azaltmaktan ziyade artırmıştır. ’deki eğitim sistemi, Filistin hükümeti, BM Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı (UNRWA)4 ile çeşitli uluslararası insani yardım kuruluşları5 tarafından desteklenmektedir. Okullar yönetim sistemi olarak ise hükümet okulları (Filistin hükümeti tarafından yönetilmekte ve temel eğitim ile lise eğitimi sunmaktadır), UNRWA okulları (Gazze’deki çocukların büyük bir kısmına eğitim sağlayan okullardır) ve özel okullar (sayıları nispeten azdır ve bunlar çoğunlukla dini ya da uluslararası müfredatı izlerler) olmak üzere üç kategoridir.
Gazze’deki eğitim sistemi, iki önemli zorlukla karşı karşıya bulunmaktadır. Bunların ilki, devam eden bombardımanlar ve ablukanın okulların fiziksel sına verdiği ciddi zarardır. Birçok okul yıkılmış ya da kullanılamaz hale gelmiştir6 (Qasrawi, 2024). İkinci zorluk, çocukların savaş nedeniyle yaşadığı psikolojik dır7. Bu durumlar eğitim başarısını olumsuz etkilemektedir (Davies, 2024). Tüm olumsuzluklara rağmen Filistinlilerin eğitim konusunda çok başarılı oldukları da göz ardı edilmemelidir. BM ve uluslararası topluluklar, Gazze’deki eğitim sistemi için çeşitli destek programları yürütmektedir. Mesela UNRWA, mülteci çocuklara özellikle temel eğitim sağlamakta ve psikososyal destek sunmaktadır (OCHA, 2016).
ve gençlerin pedagojik gelişim süreçlerinin bir parçası olmasından öte Filistin’deki eğitim mücadelesi, ulusal kimliğin korunması ve toplumsal direncin sürdürülmesi açısından stratejik öneme sahip bir varoluş mücadelesidir. ’in sınır tanımayan saldırılarında fiziksel alt yapının tahrip edilmesine, çocuk ve gençlerin katledilmelerine, ailelerin derin psikolojik travmalarına rağmen Filistin’de eğitim sistemi zor koşullarda hala sürdürülmektedir. Ancak, eğitim hakkının tam olarak garanti altına alınabilmesi için uluslararası kurumların, İsrail’in hukuka aykırı uygulamalarına karşı etkin politikalar geliştirmesi ve insani yardım mekanizmalarını güçlendirmesi gerekmektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Eğitim Hakkı
- 2.Bkz. Kudüs Medreseleri
- 3.Ayrıca bkz. Eğitim Kültürü
- 4.Ayrıca bkz. Mülteciler
- 5.Ayrıca bkz. Dijital Yardım Kuruluşları
- 6.Ayrıca bkz. Educide
- 7.Ayrıca bkz. Çocukların Hedef Alınması; Çocuk Hakları; Gazze Savaşının Ruh Sağlığına Etkileri; Savaş ve Çocuk Sağlığı
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Aamir, Hasan (2024). “Education Resilience Under the Occupation- Case of Palestine”. International Journal of Inspiration, Resilience & Youth Economy, 8 (1), 33-45.
- Alian, Dharar (2020). “Free Education and The Societal Role in Enhancing The Education System in Palestine”. Maan News Agency. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.maannews.net/articles/2010765.html.
- Davies, Caroline (2024). “They Can’t Sleep... Can’t Speak’: The Lifeline Offered to Gaza’s Traumatised Children”. The Guardian. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.theguardian.com/society/2024/dec/22/they-cant-sleep-cant-speak-the-lifeline-offered-to-gazas-traumatised-children.
- Demir Salhiya, Rukiye (2023). “Self-Perception for Women in Man-Dominated Professions in Gaza”. International Journal of Arts and Social Science, 6 (2), 104-114.
- Ebu Rass, Ali (2024). “Education in Jerusalem: Threats, Challenges, and the Absence of a Unified Reference: Analysis and Solutions”. Al-Maqdisiyah Magazine, (23).
- İpek, Cemalettin (2025). “İsrail Soykırımı Altında Ayakta Kalmaya Çabalayan Bir Eğitim Sistemi: Filistin Eğitim Sistemi”. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11 (Özel Sayı), 400-419.
- Kanaan, Alaa (2024). “Education in Palestine: An Investment in the Future! And a Challenge to Reality.”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.aljazeera.net/blogs/2024/8/15/التعليم-في-فلسطين-استثمار-في-المستقبل.
- OCHA (2016). Gaza Two Years: Psychosocial Impact on Children. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.ochaopt.org/ar/content/gaza-two-years-psychosocial-impact-children-1.
- Qasrawi, Rania (2024). “Higher Education in the Gaza Strip: Challenges and Future Prospects in The Midst of the October 7 War and Beyond”. Institute for Palestine Studies. Erişim Tarihi: 10.03.2025, https://www.palestine-studies.org/ar/node/1656007.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Demir, Rukiye. “Eğitim Sistemi”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 431-433. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.