İçeriğe geç
ME · MEDYA2 dk okuma · s. 822–823

İsrail’in Filistin Tezviratı

İNG

Israel’s Information Disorder about Palestine

ALM

Israels Verleumdungskampange gegen Palästina

FRA

Désinformation Israélienne Contre la Palestine

ARA

التضليل الإسرائيلي ضد فلسطين

YAZAR

Esra DEMİRCİ

ORCID 0000-0002-4485-1005

KİTAPTA

s. 822–823

Atıf al

Tezvirat kavramı, yalancılığın ötesinde kasıtlı ve manipülatif bir içerik faaliyetini ifade etmektedir. Kavram, genellikle veri çarpıtma, yanlış bilgilendirme ve propaganda gibi başlıklarla ilişkili olarak ele alınmaktadır1 (Wardle & Derakhshan, 2017: 16-17). Dezenformasyon, kasıtlı olarak yanlış veya yanıltıcı haberin yayılmasını sağlamak amacıyla kullanılmaktadır. Bu süreç, bireylerin ve toplumların algılarını, tutumlarını ve davranışlarını yönlendirmeyi hedeflemektedir. İhtiyaç olunmayan durumlarda bile kendi istek ve arzularını zarar ve taleplerini kabul ettirme sanatı olarak yorumlanabilmektedir (Pratt, 2017: 2-3). Medyada yanıltıcı içeriklerin yayılımı, genellikle ideolojik ve söylemsel çarpıtmalar aracılığıyla gerçekleşmektedir. Bu bağlamda, medya organlarının belirli ideolojik hedefler doğrultusunda haberleri çarpıtarak veya seçici bir şekilde sunarak kamuoyunu yönlendirdiği görülmektedir (Kırık & Yegen, 2020: 495-496).

’e yönelik yapılan tezviratlar, modern deformasyon kavramının çarpıcı bir örneğidir. Bu çarpıtmalar genellikle in meşru mücadelelerini “terörizm” olarak etiketlemeye, tarihi ve hukuki gerçekleri manipüle etmeye dayanmaktadır. Özellikle nda Filistinlilere yönelik karalama kampanyaları yoğun bir şekilde yürütülmektedir (Pappe, 2006: 45). Bu kampanyaların, uluslararası kamuoyunun Filistin meselesine dair algısını çarpıtarak, hukuki ve ahlaki dayanaktan yoksun politikaları meşrulaştırmayı amaçladığı anlaşılmaktadır2. Bu bağlamda, ’in ablukasını yalnızca Filistin topraklarında yürütmekle kalmadığı, dijital olarak da Filistin’i savunmasız bıraktığı anlaşılmaktadır3 (Gölcü & Karadeniz Demirata, 2024: 209). Bu durum, ve sonrasında internet erişimini keserek yapmaya çalıştığı ya da kendi askerlerini Hamas askeriymiş gibi servis ettiği videolarda da görülmüştür (NTV, 2023). Filistin’e yönelik yürütülen dezenformasyon kampanyaları, uluslararası kamuoyunun algısını manipüle etmeyi amaçlasa da dünya genelinde düzenlenen destek gösterileri bu çabaların etkisiz kaldığını göstermektedir. Birçok ülke ve şehirde Filistin için destek yürüyüşleri düzenlendiği görülmüş, asılsız haberlerin işe yaramadığı anlaşılmıştır (Aksünger, 2024).

Medyada ideolojik ve söylemsel manipülasyonların yaygın bir şekilde kullanılmasının, kamuoyunun tarafsız bilgiye erişimini zorlaştırdığı ve demokratik süreçleri tehdit etmekte olduğu anlaşılmaktadır4. Filistin örneği, dezenformasyonun politik ve toplumsal bir araç olarak nasıl kullanıldığını açıkça göstermektedir. İsrail’in Filistin’e yönelik dijital ve fiziksel ablukasının, bilgi manipülasyonu stratejilerinin bir parçası olarak dezenformasyon kampanyalarını yoğunlaştırdığı ve Filistinlilerin haklı taleplerini uluslararası düzeyde itibarsızlaştırmaya çalışmakta olduğu görülmektedir. Bu çerçevede, yanlış ve yanlı bilgi yayılımı ile mücadele için medya okuryazarlığının geliştirilmesi5, sosyal medya platformlarının sorumluluk alması ve uluslararası hukukun bu alandaki düzenlemelerinin güçlendirilerek bağlayıcılığının sağlanması kritik önem taşımaktadır. Adil bilgi paylaşımı ve doğru bilgiye erişim, toplulukların bilinçli kararlar alabilmesini sağlarken, demokratik süreçlerin sağlıklı işlemesine de katkıda bulunmaktadır. Bu bağlamda, medya kuruluşlarının etik ilkelere bağlı kalması, bağımsız in desteklenmesi6 ve sivil toplumun aktif katılımının teşvik edilmesi, bilgi ekosisteminin korunmasında hayati bir rol oynayacaktır. Ancak, bu tür önlemler alınırken ifade özgürlüğünün korunması da göz ardı edilmemeli, mekanizmalarına dönüşmeyecek şekilde dengeli bir yaklaşım benimsenmelidir.

KAYNAKÇA

  • Aksünger, Selman (2024). “Hollanda’daki Üniversitelerde Filistin Eylemleri Yeniden Başladı”. AA. Erişim Tarihi: 26.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/hollandadaki-universitelerde-filistin-eylemleri-yeniden-basladi/3323584.
  • Gölcü, Abdülkadir & Kardeniz Demirata, Betül (2024). “İsrail’in Dezerformasyon Stratejisini Çözümlemek: Gazze Saldırıları Örneği”. Ombudsman Akademik, (Özel Sayı 2 (Gazze), 195-226.
  • Kırık, Ali Murat & Yegen, Ceren (2020). “Sosyal Medyada Dezenformasyon, Manipülasyon ve Propaganda Etkisi: Zeytin Dalı Harekâtı Örneği”. Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Alanında Akademik Çalışmalar, 493-518.
  • NTV (31 Ocak 2023). İsrail Ajanları Hastaneye Doktor Kılığında Baskın Yaptı [Video]. You Tube, https://www.youtube.com/watch?v=AGbT5anDl6U.
  • Pappe, Ilan (2006). The Ethnic Cleansing of Palestine. London: Oneworld Publications.
  • Pratt, Daniel (2017). Manipulation: Beginner’s Guide to Learn and Develop the Art of Manipulation. Güney Carolina: Createspace Independent Publishing Platform.
  • Wardle, Claire & Derakhshan, Hossein (2017). “Information Disorder: Toward an Interdisciplinary Framework for Research and Policymaking”. Council of Europe, 17-20.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Batarseh, Aline (2023). “Major Media and The Systemic Silencing of Palestinians”. Mondoweiss. Erişim Tarihi: 21.07.2025, https://mondoweiss.net/2023/03/major-media-and-the-systemic-silencing-of-palestinians/.
  • Khouri, Rami G. (2024). “Watching the Watchdogs: Israel’s Legacy of Media Deception Stumbles”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 10.12.2024, https://www.aljazeera.com/opinions/2024/2/9/watching-the-watchdogs-israels-legacy-of-media-deception-stumbles.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Demirci, Esra. “İsrail’in Filistin Tezviratı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 822-823. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.