Düşlerin ve Korkuların Sınırları
İNG
Fronties of Dreams and Fears
ALM
Grenzen von Träumen und Ängsten
FRA
Frontières des Rêves et des Peurs
ARA
حدود الأحلام والمخاوف
“Filistin’in beni çağırdığını hissettim.” (Masri, 2001)
’nin 2001 yapımı Düşlerin ve Korkuların Sınırları (Fronties of Dreams and Fears) adlı belgeseli, yönetmenin Children of Fire (1991) ile başlayan ve Children of Shatila (1998) ile devam eden çocuk temalı üçlemesinin son filmidir (IMDb, 2001). Bu belgeselde, çocukların günlük yaşamlarına ve hislerine odaklanılmaktadır. Yönetmen, çocukları sıradan haber nesnesi olarak sunmak yerine, onların kişisel hikayelerini öne çıkarmakta; onlara kendi yaşadıklarını anlatma fırsatı vermekte ve bu anlatımların şiirselliği belgeselin genel atmosferini zenginleştirmektedir (Afikra, 2021). Böylece Düşlerin ve Korkuların Sınırları’nda, işgalin yarattığı duygusal tahribat, çocukların deneyimleri üzerinden aktarılmakta, onların kişisel hikâyeleri ve içsel yolculuklarıyla filme derinlik kazandırılmaktadır.
Belgeselde İkinci İntifada (Asalya, 2019: 57), Şatila Kampı’nda yaşayan 13 yaşındaki Muna ile Deişa Kampı’nda yaşayan 14 yaşındaki Manar’ın gözünden anlatılmaktadır. Film, medyada sıklıkla bağlamından koparılarak sunulan1 ve gerekçeleri verilmeden aktarılan “taş atan Filistinli çocuk2” imgesine eleştirel bir yaklaşım getirmektedir. Manar’ın anlatımlarıyla bu ön yargı üzerine düşünülmesi sağlanmakta, işgal altında yaşayan bir çocuğun eyleminin arkasındaki meşru zorunluluğu ortaya konmaktadır. Manar, attığı her taşın hukuki haklardan yoksun bırakılmışlığın ve adaletsizliğin sembolik bir reddedilişi olduğunu vurgulamak suretiyle, medyatik temsillerdeki indirgemeci yaklaşımı3 yapıbozuma uğratmaktadır (IMDb, 2001; Burwell, 2002).
Belgeselde çocukların en temel arayışları güvenlik ve şefkat ihtiyacıdır. İsrail’in saldırganlığından dolayı ne evleri ne de ları onlara güvenli bir ortam sağlamaktadır. Bu baskıya direnirken bir yandan da ergenliğe adım atmakta ve birbirleriyle duygusal bağlar kurmaya çalışmaktadırlar. Her ne kadar zorlu şartlar altında yaşasalar da kendi kültürlerini ve hikâyelerini yaşatmayı isteyen çocuklar ’e sımsıkı bağlıdır (Afikra, 2021). Filistin’e olan aidiyet duygusu, onları birer kardeş gibi birbirine de bağlamakta ve aralarında tel örgüler olsa bile bu bağlarını korumaya devam etmektedirler.
Masri, gerçek hikâyeleri anlatırken tıpkı çocukların hayalleri gibi bir anlatım tercih etmektedir. Filmin kimi kısımlarında neşeli ve ümitvar bir fotoğraf çizerken bazen de kamplarda dondurulmuş hayatlarına karşı umutlarını yitiren çocukları resmetmektedir. Umudun ve yeisin iç içe geçtiği belgeselde çocuklar elleriyle yaptıkları Filistin anahtarlarıyla, insanlarını umuda davet etmektedirler (IMDb, 2001).
Sinema yolculuğuna 1980’lerin başlarında çıkan Mai Masri de insanlara umut vermeyi hedeflemektedir (Van de Peer, 2017). Ancak sadece umut vermenin yetmeyeceğinin de bilincindedir. Bunun için Filistin ve Lübnan’da İsrail saldırganlığının ortasındaki ve çocukların lirik sesi olmuş, kamerayı çocukların eline vererek kendi hikâyelerini kendilerinin anlatmasını istemiştir. Böylece Filistin’in hafızasını koruyacak ve tarihi kaydedecektir. Bu bağlamda Masri’nin filmleri, Filistin gerçeğini manipüle eden ana akım medyaya karşı bir kanıt niteliği de taşımaktadır (Sema, t.y.; Dindar, 2023).
Mai Masri, sosyal medyanın Filistin hikâyelerinin duyulmasını kolaylaştırdığını vurgulamakta ve sosyal medya ağının bu bağlamda büyütülmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu nedenle; filmlerinin sosyal medyada Filistin davasını anlatmak için kullanılmasından da gurur duymaktadır (Dindar, 2023). Ancak ’ten itibaren İsrail, ’de internet erişimini iyice kısıtlamaya ve kontrol altına almaya başlamıştır (Tüfekçi & Gülay, 2023). Bu durumun temel nedeni, in yaşadıklarını dünyaya anlatma imkanlarının yok edilmesidir. Dolayısıyla Masri’nin “kendi hikâyesini anlatma” yaklaşımının önemi bir kez daha teyit edilmiş ve Filistinlilerin kendi hikayelerini duyurma imkanlarına kavuşmasının ne kadar önemli olduğu anlaşılmıştır.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Medya İkiyüzlülüğü
- 2.Ayrıca bkz. Sapan ve Taş; Taşların Çocukları
- 3.Ayrıca bkz. İsrail’in Filistin Tezviratı; Manipülasyon; Propaganda
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Afikra (10 Mart 2021). Mai Masri | Fostering a Sense of Belonging Through the Camera [Video]. YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=gj3eSGq2EaQ.
- Asalya, İslam (2019). Aksa İntifadası: Bir Halk Ayaklanmasının Muhasebesi. İstanbul: İNSAMER.
- Burwell, Catherine (2002). “‘I Want to Tell You about My Life Now’: The Voice of Palestinian Refugees in Frontiers of Dreams and Fears.” Refuge. Canada’s Journal on Refugees, 21 (2), 32-40.
- Dindar, İhsan (2023). “Filistinli Yönetmen Mai Masri: Sinema Bizim için Direniş”. 10 Haber. Erişim Tarihi: 21.03.2025, https://10haber.net/kultur-sanat/mai-masri-316931/.
- IMDb (2001). Frontiers of Dreams and Fears [Film]. https://www.imdb.com/title/tt0477653/.
- Sema, Zulal (T.Y). “Palestinian filmmaker Mai Masri’s Master Class in Istanbul”. TRT World. Erişim Tarihi: 15.01.2025, https://www.trtworld.com/turkiye/palestinian-filmmaker-mai-masris-master-class-in-istanbul-16282396.
- Tüfekçi Gülay, Zeynep (2024). “Gazze’de 7 Ekim’den Bu Yana 10’uncu Kez İnternet ve İletişim Kesildi”. AA. Erişim Tarihi: 15.01.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/gazzede-7-ekimden-bu-yana-10uncu-kez-internet-ve-iletisim-kesildi-/3115838.
- Van de Peer, Stefanie (2017). Negotiating Dissidence: The Pioneering Women of Arab Documentary. Edinburgh: Edinburgh University Press.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Young, Deborah (2001). “Frontiers of Dreams and Fears”. Variety. Erişim Tarihi: 21.03.2025, https://variety.com/2001/film/reviews/frontiers-of-dreams-and-fears-1200552633/.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Sarısoy, Dilara. “Düşlerin ve Korkuların Sınırları”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 406-408. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.