Doğu Kudüs Hastaneleri Ağı
İNG
East Jerusalem Hospitals Network
ALM
Netzwerk der Ostjerusalemer Krankenhäuser
FRA
Réseau des Hôpitaux de Jérusalem-Est
ARA
شبكة مستشفيات القدس الشرقية
Doğu Kudüs Hastaneler Ağı (DKHA, East Jerusalem Hospital Network-EJHN), Filistin topraklarındaki kâr amacı gütmeyen akredite üçüncü basamak lerini barındıran tarihi öneme sahip, toplamda 651 yatak kapasiteli 6 tesisten oluşmaktadır. DKHA, ve ’den sevk edilen e ve Kudüs’ün doğusunda yaşayan halka kritik hizmetleri sunmaktadır (Basma Centre, t.y.).
Bu hastaneler şöyle sıralanabilir: (1) ’deki en büyük üçüncü basamak sağlık kuruluşu olan Makasıd İslami Yardım Derneği Hastanesi, jinekolojik onkoloji ameliyatların yapıldığı bir merkezdir. 1964’te hizmete girmiştir (Al Makassed, t.y.). (2) Dünya Luteryan Federasyonu tarafından 1950’de kurulan Augusta Victoria Hastanesi, Filistin’deki tek kapsamlı kanser tedavi merkezi olup radyoterapi, kemik iliği nakli, pediatrik cerrahi ve pediatrik hemodiyaliz yapabilmektedir (AVH, t.y.). (3) 1910’da kurulan Filistin Kızılayı Derneği’nin (PRCS) bir doğum hastanesi Beyt Hanina’daki yerleşkesinde hizmet vermektedir (RCSH, t.y.). (4) Şeyh Cerrah Mahallesi’nde bulunan Saint Joseph Hastanesi, 1954’ten beri nefroloji, nöroşirurji, kardiyovasküler ve ürolojik cerrahi alanında hizmet vermektedir. Kudüs’ün doğusunda bulunan tek Katolik hastanesidir (SJH, t.y.). (5) Filistin’deki tek uzmanlaşmış göz hastanesi olan Kudüs St. John Göz Hastanesi, 1882’den bu yana St. John Oftalmoloji Derneği çatısı altında hizmet vermektedir (SJEH, 2024). Ve son olarak (6) Kudüs Prenses Basma Merkezi, özel ihtiyaçları olan ın rehabilitasyonu için Zeytindağı’ndaki yerleşkesinde 1965’ten bu yana hizmet veren bir hastanedir. Hastane alanında öncesi ve liseyi kapsayan bir kuruluşu da vardır. Kudüs ve Orta Doğu Anglikan Kilisesi çatısı altında faaliyetlerini sürdürmektedir (JPBC, t.y.).
, Filistin şehir ve mahalleleri arasında “geçiş izni” gerektiren, aparteid rejiminin unsurlarından biridir (Klein, 2005; B’TSELEM, t.y.). Gazze’den sevk edilen hastaların yaklaşık üçte biri, Batı Şeria’dan sevk edilenlerin beşte biri İsrail’den geçiş izni alamamaktadır1 (OCHA, 2022). Bu oran refakatçilerde daha yüksektir (SJEH, t.y.). Uygulamanın keyfi olduğu uluslararası resmî kurumlarca vurgulanmaktadır (WHO, 2021). Öte yandan Filistinlilerin Kudüs’te “daimî ikamet” belgesini alabilmeleri için Kudüs’teki bir hastanede doğmuş olmak gereklidir. Bu da annelerin çocuklarını Kudüs’te doğurma mecburiyetinde bırakmaktadır2 (Hamayel vd., 2017). Ancak ndan geçmenin zorluğunun yanı sıra İsrail hastanelerinde Arapça iletişimin reddedilmesi hasta haklarını ihlal etmekte3 ve bu da DKHA’nın ne kadar gerekli olduğunu ortaya koymaktadır (WHO, 2013).
Her geçen yıl DKHA’ya sevk edilen hasta sayısı artmasına rağmen, işgal hükümeti zorunlu kıldığı “geçiş iznini” giderek daha fazla sınırlandırmaktadır. Sevk edilen hasta sayısındaki artış, Rebecca Leff’in (2024) iddiasının aksine Filistin Otoritesi’nin uyguladığı bir politika değildir. Bu artışın asıl nedeni, İsrail’in aralıksız sürdürdüğü askeri saldırılar, alıkoyma, işkence, savaş ve ün kaçınılmaz etkisidir. Ayrıca, Filistinlilere ait kamu mülkünün, su kaynaklarının, alanlarının, mali kaynakların, kişisel mülkün bilinçli ve planlı ve aparteid uygulamaları halk sağlığını olumsuz etkilemektedir4 (Abujidi, 2014). Örneğin, Gazze’de her gün ortalama on ampute olmaktadır5 (Al Ahmad, 2024). Aynı şekilde Filistin’de görme kaybı Batı ülkelerine göre on kat fazla görülmektedir (SJEH, t.y.).
DKHA’nın mali finansmanı büyük oranda Filistin Otoritesi, sivil toplum örgütleri ve UNRWA tarafından sağlanmaktadır (Imam vd., 2024). Doğal kaynakların kontrol edilememesi ve İsrail’in gümrük gelirlerine el koyması6 gibi nedenlerle sağlık hizmetlerine ayrılan bütçe giderek azalmaktadır7 (WHO, 2021). Ayrıca İsrail işgal yönetimi hastanelere ek yükler de getirmektedir. Örneğin hastaneler için “arnona” adı verilen emlak vergisindeki indirimler tamamen kaldırılmıştır (Jundi, 2024). İsrail ayrıca Ekim 2024 itibariyle hastanelere maddi katkı da sunan UNRWA ofislerini kapatma kararı almıştır8 (UN, 2024).
’ten bu yana Gazze’den hasta sevki neredeyse imkansızdır (Bantekas & Jaber, 2025). Gazze savaşı başladıktan sonra DKHA üzerindeki kısıtlamalar da artarak devam etmektedir. Artan baskılara ve İsrail sağlık sistemine entegre etme çabalarına rağmen, Filistin hastaneleri kimliklerini korumaya ve Filistin halkına hizmet vermeye devam etmektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Hareket Kısıtlaması; İzin Rejimi
- 2.Bkz. Aile Birleşimi
- 3.Bkz. İnsan Hakları; Sağlık Hakkı; Tıbbi Apartheid
- 4.Ayrıca bkz. Ekolojik Emperyalizm
- 5.Ayrıca bkz. Çocuk Hakları; Çocukların Hedef Alınması; Savaş ve Çocuk Sağlığı
- 6.Ayrıca bkz. Kral Hüseyin Köprüsü
- 7.Bkz. Mülkiyet-1; Mülkiyet-2; Mülksüzleştirme
- 8.Bkz. İşgal Hukuku; İsrail İşgalciliği; Siyonist İşgal; Tıbbi Soykırım
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Abujidi, Nurhan (2014). Urbicide in Palestine- Spaces of Oppression and Resilience. Londra: Routledge.
- Al Ahmad, Yakoota (2024). “Israeli War Causes ‘Pandemic of Disabilities, Highest Number of Child Amputees’ in Gaza: UNRWA Chief”. AA. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.aa.com.tr/en/middle-east/israeli-war-causes-pandemic-of-disabilities-highest-number-of-child-amputees-in-gaza-unrwa-chief/3412476.
- Al Makassed (T.Y). About the Society. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://almakassed.org/about-the-society-2/?lang=en.
- Asma, Imam; Motasem, Hamdan; Handan Akyön, Şeyma & Unal, Künranur (2024) “Assessment of Health Services in East Jerusalem: A Cross-Sectional Study”. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 29 (Gazze Özel Sayısı), 66-72.
- AVH (T.Y). About Us: Augusta Victoria Hospital. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://avh.org/.
- B’TSELEM (T.Y). Restrictions on Movement. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.btselem.org/topic/freedom_of_movement.
- Basma Centre (T.Y). About Us: East Jerusalem Hospitals Network. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://basma-centre.org/about/ejhn.html.
- Hamayel, Layaly; Doaa, Hammoudeh & Lynn, Welchman (2017). “Reproductive Health and Rights in East Jerusalem: The Effects of Militarisation and Biopolitics on the Experiences of Pregnancy and Birth of Palestinians Living in the Kufr ‘Aqab Neighbourhood.” Reproductive Health Matters, 25 (1), 87-95.
- Ilias, Bantekas & Jaber, Safaa S. (2025). “The Human Rights Obligations of Belligerent Occupiers: Israel and the Gazan Population”. Journal of Conflict & Security Law, 1-18.
- JPBC (T.Y). Creating Lasting Change. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.basma-centre.org/.
- Jundi, Aseel (2024). “East Jerusalem Hospitals Network: Resilient Palestinian Institutions Troubled by Economic Crisis and Silent War”. Jerusalem Story. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.jerusalemstory.com/en/article/east-jerusalem-hospitals-network-resilient-palestinian-institutions-troubled-economic?search=1.
- Klein, Menachem (2005). “Old and New Walls in Jerusalem”. Political Geography, 24 (1), 53-76.
- Leff, Rebecca (2015). Buying Time in Jerusalem: The Case of the East Jerusalem Hospital Network [Yüksek Lisans Tezi]. Berkeley, CA: Faculty of the Center for Middle Eastern Studies of the University of California.
- OCHA (2022). Gaza Strip: The Humanitarian Impact of 15 Years of the Blockade. Erişim Tarihi: 15.03.2025, ochaopt.org/content/gaza-strip-humanitarian-impact-15-years-blockade-june-2022.
- RCSH (T.Y). Red Crescent Society-Jerusalem. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.rcsh.org/en/about-us/.
- SJEH (T.Y). St John of Jerusalem Eye Hospital. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.stjohneyehospital.org/.
- SJH (T.Y). About Us: St Joseph’s Hospital. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://stjoseph.cc/.
- UN (2024). Potentially ‘Deadly’ Consequences Could Arise From Israel’s UNRWA Ban: UNICEF. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://news.un.org/en/story/2024/10/1156331.
- WHO (2013). Right to Health Crossing Barriers to Access Health in the Occupied Palestinian Territory. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.emro.who.int/images/stories/palestine/documents/who_-_rth_crossing_barriers_to_access_health.pdf.
- WHO (2021). WHO in Occupied Palestinian Territory. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.emro.who.int/opt/information-resources/right-to-health.html.
OKUMA ÖNERİLERİ
- B’TSELEM (2017). The Separation Barrier. Erişim Tarihi: 15.03.2025, https://www.btselem.org/separation_barrier.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Uğur, Ayşe Rüveyda. “Doğu Kudüs Hastaneleri Ağı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 394-396. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.