İçeriğe geç
SB · SİYASET BİLİMİ3 dk okuma · s. 1240–1243

Pappe, Ilan

İNG

Pappe, Ilan

ALM

Pappe, Ilan

FRA

Pappé, Ilan

ARA

إيلان بابي

YAZAR

Fatma KARAÇİZMELİ

ORCID 0000-0003-2165-6917

KİTAPTA

s. 1240–1243

Atıf al

Nazizm’in e yönelik baskılarının yoğunlaştığı dönemde, ’dan ayrılarak ’e göç eden Alman Yahudisi bir ailenin çocuğu olan Ilan Pappé, 1954 yılında Hayfa’da doğmuştur. Yükseköğrenimini Oxford Üniversitesi’nde tamamlamyan Pappé, tarih alanında uzmanlaşarak ’in resmi tarih anlatılarına eleştirel bir yaklaşım geliştiren “Yeni Tarihçiler” hareketinin belirleyici temsilcilerinden biri olmuş ve çağdaş dönemin önde gelen aktivistleri arasında yer almıştır. Bir dönem Hayfa Üniversitesi’nde öğretim üyeliği yapmış; ayrıca Arap-Yahudi ilişkileri üzerinde çalışan bir barış enstitüsünde (Givat Haviva) yöneticilik görevinde bulunmuştur (Yiğit, 2024; Encyclopedia, 2025).

Pappé, İsrail’in Filistin topraklarındaki uygulamalarına karşı çıkarak, uluslararası alanda “akademik boykot” çağrısında bulunan öncü isimlerden biridir. Bu tutumu, yalnızca akademik çevrelerde değil, İsrail siyasetinde de ciddi tepkilere neden olmuştur. İsrail parlamentosu tarafından kınanmış, kamuoyunda hedef hâline gelmiş ve çeşitli çevrelerden ölüm tehditleri almıştır. Artan baskılar ve akademik özgürlük ortamının daralması sonucunda, ülkeyi terk ederek ’de bulunan Exeter Üniversitesi’ne geçmiştir (Pappé & Chomsky, 2011). Halen burada görev yapan Pappé, aynı zamanda üniversite bünyesindeki Avrupa Filistin Araştırmaları Merkezinin direktörlüğünü yürütmekte; Filistin tarihi ve Orta Doğu siyaseti üzerine yaptığı çalışmalarla uluslararası akademik çevrelerde tanınmaktadır (İkien, 2020: 277; Özkan, 2021).

1948 İsrail saldırganlığına ilişkin yerleşik tarih anlatılarını, arşiv belgelerine dayalı olarak yeniden analiz eden Pappe, İsrail’in kuruluşuna dair egemen söylemleri sorgulamıştır. Pappé’nin “etnik temizlik” olarak nitelendirdiği süreçle ilgili çalışmaları; yüzlerce yerleşimin tahrip edilmesini ve yüzbinlerce nin mülteci durumuna düşmesini tedir (Happe, 2004; Westbrook, 2015; Yiğit, 2024). Onun bu yaklaşımı sıklıkla resmi İsrail ideolojisi tarafından şekillenen kurucu mitlerin sorgulanmasını anlatan “revizyonist tarih” ve “ söylem” olarak değerlendirilir (bkz. Happe, 2004).

1990’lı yıllarda revizyonist ve post-siyonist tarihçilerin çalışmaları, İsrail kamuoyunda sınırlı da olsa etkili olmuştur. Ancak, Ekim 2000’de başlayan ile birlikte, İsrail toplumunda geçmişe yönelik eleştirel tarih anlatılarına karşı tahammülün giderek azaldığı görülmektedir. Bu dönemde İsrail rejimi eleştirel tarih anlatımlarını engellemek için çeşitli önlemler almıştır. Basın organları eleştirel görüşlere yer vermemeye başlamış, revizyonist içerikli ders kitapları ise eğitim sisteminden çıkarılmıştır (Happe, 2004).

Ilan Pappé 1990’larda başlayan baskıcı süreçten doğrudan etkilenmiş, akademik çalışmaları, yayın faaliyetleri, konferansları hem İsrail’de hem de uluslararası düzeyde çeşitli engellemelere uğramıştır (bkz. Westbrook, 2015). O, bu durumu “ baskı ve yıldırma politikalarının” bir yansıması olarak değerlendirmektedir. Filistin’in Etnik Temizliği kitabının1, ’da basımı durdurulan eserler arasında (Takvim, 2023; Bianet, 2023) yer alması, Pappé’nin çalışmalarına yönelik uluslararası düzeydeki siyonist tepkilerin, yalnızca akademik değil, aynı zamanda siyasi ve ideolojik yönleri de barındırdığını göstermektedir.

Pappé, sonrasında İsrail’i eleştirmenin iyice baskılandığını ve akademik ifade özgürlüğünün küresel ölçekte ciddi tehdit altında olduğunu vurgulamaktadır. ’ye gerçekleştirdiği bir seyahat sırasında havaalanında durdurulması, sorguya alınması ve iletişim araçlarının incelenmesi buna örnektir. Bununla birlikte Pappé, maruz kaldığı baskılara ve girişimlerine rağmen mücadelesinden vazgeçmeyeceğini ve bu doğrultudaki çabalarını sürdüreceğini açıkça dile getirmektedir (Al Jazeera, 2024).

Pappé’ye göre “İsrail yerleşimci bir sömürge devletidir”2. Pappé, İsrail’in Filistinli nüfus üzerindeki kontrolünü kısa vadede sürdürebilse de uzun vadede sürdüremeyeceğini, herkesi kapsayan demokratik bir devletin şart olduğunu (bkz. Pappé & Chomsky, 2011; Alpaslan, 2024) ve “Filistinlilerin bir kez daha normal yaşama kavuşacağına” inandığını belirtmektedir. Ama bu, “Filistin birliğine, dışarıdan gelen baskıya ve anti-siyonist hareketin içeriden güçlendirilmesine bağlı” olacaktır (Özkan, 2021).

Ilan Pappé, İsrail karşıtlığı3 ve siyonizm eleştirisinin sıklıkla “Yahudi karşıtlığı”4 ile özdeşleştirilmesine de karşı çıkar. Zira “İsrail, siyonizm’e karşı olan ya da İsrail’i eleştiren herkesin aynı zamanda antisemit olduğunu iddia” etmektedir. Pappé, antisemitizmin gerçekten yükselişte olduğuna dair yaygın kanının sorgulanması gerektiğini belirtmekte; bu algının, esasen İsrail’in politikalarına yönelik artan öfkeyle karıştırılmaması gerektiğini savunmaktadır. Filistin halkıyla dayanışmanın antisemitizmle bağdaştırılamayacağını ifade eden Pappé, özellikle Yahudi bireylerin bu hareket içinde aktif rol oynadığına dikkat çekmekte, “’deki soykırıma karşı ’da yükselen başlıca seslerin çoğu Yahudilere aittir” demektedir. Dolayısıyla Pappé, antisemitizmin yükselişte olduğu söyleminin büyük ölçüde İsrail tarafından üretilen bir propaganda stratejisi olduğuna inanmakta, ancak “İsrail karşıtlığının yükseldiğini” ve “bu tutumun haklı nedenleri” olduğunu da anlatmaktadır (Kıyağan, 2025).

Ilan Pappé, “tarihçilerin Filistin tarihini ortaya çıkarmak için uğraşması gerektiğini” söylemektedir. Ancak Filistin’e dair bilgi üretimi, siyonist sansür, baskı, medya kontrolü, korku ve kamusal alandaki ifade sınırlamaları nedeniyle kolay değildir. Bu ortamda, tarihsel gerçekliklerin serbestçe tartışılabileceği bir akademik zemin oluşamamakta; siyonist İsrail tarafından ifade özgürlüğü, bilgiye erişim ve eleştirel düşünce büyük ölçüde sınırlandırılmaktadır5 (Pappé, 2019). Dolayısıyla Pappé’nin yöntemiyle, ciddi mücadele yürütülerek yapılacak bir tarihçilik, yalnızca geçmişi anlamak için değil, adil bir gelecek inşa etmek için de belirleyici olacaktır.

KAYNAKÇA

  • Al Jazeera (2024). Ilan Pappé on Being Censored for Pro-Palestine Stance. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://www.aljazeera.com/video/unmute/2024/5/28/ilan-pappe-on-being-censored-for-pro-palestine-stance.
  • Alpaslan, Kavel (2024). “İsrailli Tarihçi Ilan Pappé: İsrail Uzun Vadede Çözülüp Çökebilir”. Gazete Duvar. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://www.gazeteduvar.com.tr/israilli-tarihci-ilan-pappe-israil-uzun-vadede-cozulup-cokebilir-makale-1714677.
  • Bianet (2023). We Defend Palestine Against Genocide and Free Thought Against Censorship. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://bianet.org/haber/we-defend-palestine-against-genocide-and-free-thought-against-censorship-289306.
  • Encyclopedia (2025). Pappé, Ilan 1954- (Ilan Pappe). Erişim Tarihi: 07.07.2025, https://www.encyclopedia.com/arts/educational-magazines/pappe-ilan-1954-ilan-pappe.
  • Happe, Ian (2004). “Power And History In The Middle East: A Conversation With Ilan Pappe”. Logos A Journal of Modern Society & Culture. Erişim Tarihi: 07.07.2025, https://logosjournal.com/article/power-and-history-in-the-middle-east-a-conversation-with-ilan-pappe/.
  • İkien, Sinem (2020). “İsrail: Efsaneler ve Gerçekler”. Cappadocia Journal of Area Studies, 2 (2), 277-279.
  • Kıyağan, Aşkın (2025). “İsrailli Tarihçi Ilan Pappe: Netanyahu’nun Saldırganlığının Nedeni Hakkındaki Uluslararası Dava”. AA. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/israilli-tarihci-ilan-pappe-netanyahunun-saldirganliginin-nedeni-hakkindaki-uluslararasi-dava/1825813.
  • Özkan, İslam (2021). “Ilan Pappé: İsrail Yerleşimci Bir Sömürge Devletidir”. Gazete Duvar. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://www.gazeteduvar.com.tr/ilan-pappe-israil-yerlesimci-bir-somurge-devletidir-makale-1522957.
  • Pappe, Ilan & Chomsky, Noam (2011). Yaşamla Ölüm Arasında Gazze: Dünden Bugüne Filistin Sorunu, çev.: Taylan Doğan & Ali Kerem Saysel. İstanbul: Bgst Yayınları.
  • Pappe, Ilan (2019). “Israel’s Latest Attempt to Erase Palestine”. The Electronic Intifada. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://electronicintifada.net/content/israels-latest-attempt-erase-palestine/27941.
  • Takvim (2023). Yahudi Tarihçi Ilan Pappe’ye Siyonist Sansür! Aksa Tufanı’ndan Sonra ‘Filistin’de Etnik Temizlik’ Kitabının Baskısı Kesildi. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://www.takvim.com.tr/dunya/yahudi-tarihci-ilan-pappeye-siyonist-sansur-aksa-tufanindan-sonra-filistinde-etnik-temizlik-kitabinin-baskisi-kesildi-5724493.
  • Westbrook, Stephanie (2015). “Did Rome College Censor Ilan Pappe Because of “Zionist Intimidation”?”. The Electronic Intifada. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://electronicintifada.net/content/did-rome-college-censor-ilan-pappe-because-zionist-intimidation/14319.
  • Yiğit, Firdevs (2024). “Nefretle Zehirlenmiş Bir Toplum mu?”. GZT. Erişim Tarihi: 07.07.2025, https://www.gzt.com/mecra/nefretle-zehirlenmis-bir-toplum-mu-3595914.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Karaçizmeli, Fatma. “Pappe, Ilan”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1240-1243. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.