İçeriğe geç
TK · TOPLUM VE KÜLTÜR2 dk okuma · s. 167–168

Antisiyonist Yahudiler

İNG

Anti-Zionist Jews

ALM

Antizionistische Juden

FRA

Juifs Antisionistes

ARA

يهود ضدّ الصهيونيّة

YAZAR

Neslihan KURAN

ORCID 0000-0002-3637-0543

KİTAPTA

s. 167–168

Atıf al

19. yüzyılda Avrupalı Yahudiler arasında ’de bir kurmak için ortaya çıkan ve Yahudilerin Siyon’a (Eretz Yisrael, kutsal topraklar) dönüşünü amaçlayan Yahudi milliyetçi hareketi siyonizm (Karaman, 2009: 37/329-335), Yahudilerin her kesiminin desteğini almamıştır. Yahudi din ve inancına getirdiği yeni bakış açılarının, farklı yorumlamaların Yahudiliği temelden sarstığı gerekçesiyle başta dindar Ortodoks kesim olmak üzere pek çok Yahudi, siyonizme karşı çıkmıştır (Kolsky, 1992: 32; Glass, 1976: 56-81).

Anti-siyonist Yahudiler genel olarak siyonizmin/in Tanrı’nın emrine karşı geldiğini iddia ederek onları dinsizlikle (kafirlikle) suçlamakta ve Yahudilerin siyonizmle dinî kimliklerini kaybettiklerini düşünmektedir (Kurt, 2012: 399-420). Siyonizmin Yahudi inancına yönelik getirdiği en yeni yorumlardan biri -ki en önemlisidir- belirsiz bir zaman aralığında “ilahi” müdahaleyle Davûd soyundan geleceğine ve Yahudileri tek çatı altında birleştireceğine (devlet olma) inanılan Mesih inancıyla ilgilidir. Bu açıdan dindar anti-siyonist Yahudiler mevcut yönetimini asla kabul etmemekte ve varlığını reddetmektedir. Zira Siyon’a dönüş ve devlet hali inanca göre beklenen Mesih eliyle olacaktır (Kurt, 2012: 399-420; Greenfeld, 2024).

Yahudilerin siyonizm karşıtlığı dinî gerekçeler dışında , liberal düşüncelerle ya da milli kimliğin dinî kimlik altında erimesini istemeyen Yahudiler tarafından da benimsenmektedir. Yine belirli bir gruba ait olmayıp siyonizmin katı politikasına karşı hümanist bir tavır sergileyen çok sayıda anti-siyonist Yahudi vardır. Özellikle son dönemde siyonizmi sorgulayan çok sayıda Yahudi bulunmaktadır. Bunda en önemli faktör Yahudi dünyada, antisemitizimin anti-siyonizmden farklı olduğunun anlaşılmasıyla ilgilidir (Jaspal, 2016). Bu düşünceye katkı sağlayan tanınmış anti-siyonist Yahudi tarihçi ve yazarlar arasında Norman G. Finkelstein, Noam Chomsky, Avi Shlaim, Ilan Pappé yer almaktadır.

Neturei Karta (Şehrin Muhafızları), True Torah Jews (Tevrat’ın Gerçek Takipçisi Yahudiler), Lev Tahor (Temiz Yürek), dünyanın en büyük Hasidik gruplarından biri olan Satmar anti-siyonist Yahudi örgüt ve cemaatlerden bazılarıdır. Bunlar arasında anti-siyonizme karşı en aktif faaliyetlerde bulunan cemaat, daha çok Avrupa ve ’de yaşayan ve Agudat Yisrael’den ayrılarak bir araya gelen ultra-Ortodoks Neturei Karta cemaatidir. Özellikle sonrası, Filistin’e destekleriyle ve Filistin halkına yönelik yapılan katliamları “soykırım” olarak nitelendirmeleriyle ön plana çıkmışlardır.

Anti-siyonist Yahudilerin üzerinde anlaştıkları konular; (1) İsrail’in devlet olarak varlığını kabul etmemek ve her türlü iş birliğini reddetmek, (2) orduya katılmayı reddederek askere gitmemek, (3) vergi vermemek, (4) bütçesi için devlet payı almamak, (5) Filistin’in işgaline karşı çıkmak şeklinde özetlenebilir.

AYRICA BAKINIZ

Amerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’e Eleştirel YaklaşanlarAnti-İsrailizmAnti-KolonyalizmAnti-SiyonizmFalaşalarFilistin’de Etnik GruplarSessizliği KırmakSiyahî YahudilerYahudi Fundamentalizmi

KAYNAKÇA

  • Glass, Charles (1976). “Jews Against Zion: Israeli Jewish Anti-Zionism”. Journal of Palestine Studies, 5 (1/2), 56-81.
  • Greenfeld, Kayla (2024). “Anti-Zionism Among Jews”. Jewish Virtual Library. Erişim: 11.12.2024, https://www.jewishvirtuallibrary.org/anti-zionism-among-jews.
  • Jaspal, Rusi (2016). Antisemitism and Anti-Zionism: Represantation, Cognition and Everyday Talk. Londra & New York: Routledge.
  • Karaman, M. Lutfullah (2009). “Siyonizm”. TDV İslâm Ansiklopedisi, 37. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Kolsky, Thomas A. (1992). Jews Against Zionism: The American Council for Judaism (1942-1948). Philadelphia: Temple University Press.
  • Kurt, Ali Osman (2012). “Anti-Siyonist Yahudiler: Neturei Karta ve İsrail Siyasetindeki Yeri”. Uluslararası Bütün Yönleriyle Yahudilik Sempozyumu 18-19 Şubat (s. 399-420). Ankara: Türkiye Dinler Tarihi Derneği Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Kuran, Neslihan. “Antisiyonist Yahudiler”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 167-168. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.