Siyonazizm
İNG
Zionazism
ALM
Sionazismus
FRA
Sionazisme
ARA
الصهيونازيّة
“Siyonizm” ve “Nazizm” kelimelerinin birleşiminden türetilmiş bir kavram olan siyonazizm, ideolojinin ve ’in uygulamalarının, Nazi ’sının yöntem ve politikalarıyla benzerlik gösterdiğini savunan eleştirel bir söylemi yansıtır. Kavram, özellikle siyonist bir rejim olan İsrail’in Filistin topraklarında gerçekleştirdiği askeri ve siyasi faaliyetlerini, ırk temelli ayrımcılığını ve zorla yerinden etme gibi uygulamaların Nazi Almanyası ile karşılaştırılmasını sağlamaktadır (Laor, 2012: 144-145).
Kavramın ne zaman ve kim tarafından üretildiği kesin olarak bilinmemekle birlikte bazı kaynakların öne sürdüğüne göre ilk defa Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) tarafından kullanılmıştır (Laor, 2012: 11). Literatürde doğrudan akademik tanımı bulunmayan kavram, daha çok medya analizlerinde, politik söylemlerde ve insan hakları savunucularının açıklamalarında yer almakta ve siyonist harekete yönelik eleştiri barındırmaktadır. Buna karşı çıkan siyonist çevreler, siyonizm eleştirisi ile antisemitizmi özdeşleştirmeye çalışsalar da aslında bu tavır, düşünce özgürlüğünü baskılamak ile ilgili bir propagandadır (Hübscher & von Mering, 2022: 70). Zira siyonazizm’de eleştiri Yahudiliğe değil, siyonist rejime ve onun pratiklerine yöneliktir.
Filistin topraklarında İsrail’in kurulma sürecinde1, siyonizmin öngördüğü bir ulusal kimlik inşa süreci yaşanmış ve bu kimlik etnik üstünlük iddiaları üzerine kurgulanmıştır2. Yaşananlar 20. yüzyılın önemli tarihçilerden biri olan Arnold Joseph Toynbee tarafından, Nazizm’e benzerliği ile ele alınmıştır. Ona göre İsrail’in Araplara yönelik gerçekleştirdiği etnik temizlik, Nazi uygulamalarını hatırlatmaktadır (Toynbee, 1955: 120- 127).
İsrail’in kurulmasını destekleyen bazı Yahudi entelektüeller, zamanla İsrail’in Araplara uyguladığı militarist politikaların adil olmadığını ve siyonist hareketin aşırı milliyetçi bir çizgiye yönelerek yozlaştığını dile getirmiştir. İsrail’in savaş yoluyla Filistin topraklarını ele geçirmesi ve Arapları zorla göç ettirmesi de entelektüel Yahudiler tarafından eleştirilmiştir. Örneğin Albert Einstein, siyonist politikaların ve militarizme kaymasından duyduğu rahatsızlığı ifade etmiş ve İsrail’in şiddet yoluyla kurulmasının Yahudi değerlerine aykırı olduğunu savunmuştur (Einstein, 2004: 195-197).
Siyonazizm’i Nazi ve in ortak bir projesi olarak değerlendiren bazı görüşler, bu iddiayı Adolf Hitler’in Almanya’daki Yahudilere yönelik sert yaptırımlar uyguladığı dönemde bazı siyonist liderlerin Nazilerle iş birliği yapmasına dayandırmaktadır (Boas, 1984: 9-10, 19). Ayrıca, Alman ordusunda Yahudi askerlerin Nazi subayı olarak bulunması da bu bağlamda ele alınmaktadır (Ordo ab Chao, t.y.).
Siyonistler için köken bakımından Yahudi olduğu iddia edilen Hitler’in de içinde bulunduğu a uğramamış “gerçek Yahudiler” ile diğerleri kadar önemli olmayan öteki Yahudiler vardır (Boas, 1984: 11). Bu sebeple Naziler, siyonistlerin desteğiyle öteki Yahudilerden kurtulmayı pratik bir çözüm olarak kabul etmişlerdir (Garaudy, 2023: 54-55). Özellikle Haavara Anlaşması, bu bağlamda tartışmalı bir konu olmuştur. Bu anlaşma, siyonist hareketin, Nazilerin Avrupalı devletler tarafından uygulanan ambargoyu delmesine yardımcı olduğu yönündeki iddialara dayanak teşkil etmektedir (Garaudy, 2023: 59).
Günümüzde, Almanya’nın tarihteki suçunu unutturmak istercesine İsrail’in ’deki politikalarını desteklemesi, bazı çevrelerce siyonizm ile Nazizm arasındaki ilişkinin günümüzde de sürdüğüne dair bir kanıt olarak gösterilmektedir (Yeni Şafak, 2023). Siyonistler, sık sık Holokost’u gündeme getirmekte ve Yahudi Soykırımı’nın trajedisini vurgulamaktadır (Garaudy, 2023:125). Ancak, ‘ten itibaren ’ye yönelik başlatılan savaş ve sistematik bombardıman sürecinde, etnik temizlik girişimleri, gıda ve ilaç yardımlarının engellenmesi, halkın zorla göç ettirilerek kamplarda yaşamaya mahkûm edilmesi ve bölgenin abluka altına alınması gibi uygulamalar, İsrail’in Hitler rejimiyle benzerlik taşıdığı yönündeki iddiaları güçlendirmektedir.
Siyonazizm, İsrail’in politikalarını Nazi Almanyası ile doğrudan karşılaştıran ve aralarındaki benzerliklere dikkat çeken bir kavramdır. Bu terim, “siyofaşizm”den farklıdır. Siyofaşizm, İsrail’in uygulamalarını daha genel bir faşist ideoloji içinde değerlendirir ve Nazizm’le sınırlı kalmaz. Dolayısıyla, iki kavram birbiriyle karıştırılmamalıdır.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. İsrail İşgali; Nekbe
- 2.Ayrıca bkz. Kültürel Irkçılık; Seçilmişlik; Siyonist Gaspçı; Siyonist İşgal; Yahudi Fundamentalizmi; Yahudi Öjenizmi
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Boas, Jacob (1984). “German-Jewish Internal Politics under Hitler 1933-1938”. Leo Baeck Institute Year Book, 29 (1), 3-25.
- Einstein, Albert (2004). Fikirler ve Tercihler, çev.: Z. Elif Çakmak. İstanbul: Arion Yayınevi.
- Garaudy, Roger (2023). İsrail, Mitler ve Terör, çev.: Cemal Aydın. İstanbul: Pınar Yayınları.
- Hübscher, Monika & Von Mering, Sabine (Ed.) (2022). Antisemitism on Social Media. Londra: Palgrave Macmillan.
- Laor, Emment (2012). The Invention of the ‘Palestinians’: 27 Theses They Won’t Let You Hear Argued at the University on Israelophobia, Judaism, the Middle East, and Related Matters. Bloomington: Xlibris Publishing.
- Ordo ab Chao (T.Y). The Final Solution. Erişim Tarihi: 25.04.2025, https://ordoabchao.ca/zionism/the-final-solution.
- Toynbee, Arnold Joseph (1955). A Study of History. New York: Oxford Universty Press.
- Yeni Şafak (2023). Almanlar Siyonizmin Esiri Oldu: Müslümanları Tehdit Ettiler. Erişim Tarihi: 18.02.2025, https://www.yenisafak.com/dunya/almanlar-siyonizmin-esiri-oldu-muslumanlari-tehdit-ettiler-4572269.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Bala, Ahsen Zehra. “Siyonazizm”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1343-1345. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.