Mandela, Nelson Rolihlahla
İNG
Mandela, Nelson Rolihlahla
ALM
Mandela, Nelson Rolihlahla
FRA
Mandela, Nelson Rolihlahla
ARA
نيلسون روليهلاهلا مانديلا
Nelson Rolihlahla Mandela (1918-2013) a ve ayrımcılığa karşı mücadelesi, bu ilkeler ışığında e olan sevgisi ve desteğiyle tanınan Güney Afrikalı liderdir. Güney Afrikalılar geleneksel klan büyüklerine sevgi ve saygılarını belirtmek için seslendikleri gibi ona da Madiba demeyi tercih etmişlerdir. Dünyanın en çok bilinen ve takdir edilen liderleri arasındadır. 1943 yılında üniversitede okurken Afrika Ulusal Kongresi’ne (ANC) katılarak politik hayata adım atmasının ardından hayatı yasaklamalar, tutuklanmalar ve hapis cezaları ile geçmiştir. 1990’da tahliye olmuş, 1993’te Nobel Barış Ödülü almış ve 1994’te ilk demokratik seçimlerle başkan seçilmiştir. 1999 yılına kadar bu görevi sürdürmüş, ardından ölene kadar küresel çapta barış için uğraşmış, ve hasta haklarına dair kampanyalara destek vermiştir (Nelson Rolihlahla Mandela, t.y.). Mandela sevgisini her ortamda göstermiştir; hapisten çıktıktan sonra kendisini karşılamaya gelen liderler arasında Yasir Arafat’a özel bir ilgi göstermesi, Cezayir’de katıldığı bir toplantıya Filistin kefiyesi ile gitmesi, ’yi 1999’da ziyaret ettiğinde “kendini evinde gibi hissettiğini” söylemesi, Arafat öldükten sonra ondan övgüyle bir dünya lideri olarak bahsetmesi ya da fırsat buldukça Filistin yanlısı açıklamalar yapması ve düşüncelerini ifade etmesi bu sevginin göstergeleridir (Dall, 2023).
Mandela’nın Filistin’e desteği öncelikle Arafat’ın onun mücadelesine verdiği destek ile ilişkilendirilebilir. Bir konuşmasında bu desteğin, (Yasir Arafat, Muammer Kaddafi ve Fidel Castro’yu birlikte anarak) yalnızca söylemde kalmadığını da açıklama gereği duymuştur. Öyle anlaşılıyor ki bu üç liderin doğrudan maddi, lojistik ve diplomatik desteği Mandela tarafından bir minnet borcu olarak kodlanmış “mücadeleyi kazanmamız için kaynakları emrimize veriyorlar” biçiminde belirtme (Dall, 2023; Dayan 2014: 15) gereği duyulmuştur.
İkinci olarak Güney Afrikalı siyahlar ile Filistinlilerin yaşadıklarının benzer olması da onun bu desteğini açıklayabilir. Gerçekten de Güney Afrikalı siyahilere beyazlar tarafından yapılan zulüm ile ’in Filistinlilere yaptıkları benzerdir. Her iki halkın da onurlu bir yaşam için savaşmak zorunda bırakılması, onlara “özgürlük savaşçıları” ve “ kurbanları” olarak ortak bir kaderi yaşatmıştır (Ubeid & Ali, 2015: 3). Mandela, İsrail’in Güney Afrika’nın eski ne verdiği desteği vurgularken ya da her ikisinin işgal politikaları ile uygulamaları arasında benzerlikler kurarken tam da bunu anlatmaktadır. “FKÖ ile özdeşleşiyoruz çünkü tıpkı bizim gibi onlar da kendi kaderini tayin hakkı için savaşıyorlar” demesi ya da “Filistin mücadelesini ANC mücadelesinin bir uzantısı olarak” görmekten bahsetmesi de (Dall, 2023) bu çerçevede görülebilir.
Üçüncü olarak, Mandela’nın tüm insanları ortak değerler çerçevesinde değerlendirmesi ve farklı insanların özgürlükleri arasında bağlantı kuran felsefi düşüncesi Filistin’e desteğinin en önemli sebebi gibi görünmektedir. “Kendi özgürlüğümü çok seviyorum ama senin özgürlüğünü daha çok önemsiyorum” ya da “senin özgürlüğünle benim özgürlüğüm ayrılamaz” sözleri (Mandela, 1985) bu genel felsefeyi özetlemektedir. Bu genel felsefenin Filistin’e uyarlanmış hali “..çok iyi biliyoruz ki, Filistinlilerin özgürlüğü olmadan bizim özgürlüğümüz eksik kalacaktır...” biçiminde somutlaşır: Mandela’ya ait olan bu söz onun Filistin meselesini nasıl anladığını ve nasıl savunduğunu da özetlemektedir. Bu söz 4 Aralık 1997’de Filistin Halkıyla Günü etkinlikleri kapsamında yapılan bir konuşma esnasında sarf edilmiştir. Bu konuşmayı özgürlüğünü elde etmiş bir halkın lideri olarak yapan Mandela (1997), “Kendi özgürlüğümüzü elde ettikten sonra, başkalarının karşılaştığı zorluklardan elimizi çekme tuzağına düşebiliriz” uyarısında bulunmakta ve “bunu yaparsak insan olmaktan çıkarız” diyerek ahlaki duruşunun gerisindeki ilkeyi de zikretmektedir1. Bu konuşmasını tahlil eden bir araştırmanın da (Ubeid & Ali, 2015) gösterdiği gibi konuşmada Filistinlileri de kapsayan “biz zamiri” sıklıkla kullanılmış böylece Güney Afrikalı Siyahilerin Filistinliler ile paylaştığı ortak insani değerlerin altı çizilmiştir. barış aktivistleri üzerinden çizdiği tablo da bu ortak değer düşüncesi ile ilişkilidir. Mandela onların da “diğerleri yoksulluk ve güvensizlik içinde debelenirken hiç kimsenin barış içinde olamayacağını” bildiklerini söyleyerek insanlık ailesine katkı sunduklarını anlatır (Mandela, 1997).
Dördüncü olarak Mandela’nın uluslararası sistemin barış getirebileceğine olan inancı ve bu sistemin işlemesini engelleyen İsrail ve gibi güçlere karşı duruşu onu Filistin yanlısı yapmıştır. Mesela BM’in 1947’deki Filistin taksim planı ve iki devlete bölünme kararı ve sonrasında 1977’de, 29 Kasım’ın Filistin Halkıyla Uluslararası Dayanışma Günü olarak kutlanması çağrısı (UN, 2024) Mandela tarafından sorgulanmamıştır. Ancak onun asıl sorguladığı BM’in bu kararına rağmen Filistin’in halen bağımsızlığının engelleniyor olmasıdır. İşte bu felsefeyi benimseyen Mandela; mazlumların mücadelesi, apartheid karşıtlığı, dayanışma, “iki devletli çözüm” ve İsrail işgali üzerinden Filistin meselesine vurgu yapmıştır. Aynı şekilde onun “Filistin’in kendi kaderini tayin etme ve devlet olma” hakkını desteklemesi ve Oslo Görüşmeleri’ni olumlu bulması (Mandela, 1997) da bu çerçevede okunabilir.
Mandela, beşinci olarak Filistin’e karşı uygulanan çifte standartı kabul etmemiş ve Filistin’i desteklemiştir. “Hepimiz dünyanın bu bölgesindeki (Orta Doğu’daki) i ve ni, tıpkı diğer bölgelerde yaptığımız gibi, yüksek sesle kınamalıyız” derken ya da “Dünya kuruluşlarının ve gücü olan devletlerin, Orta Doğu’daki diğer sorunlarda olduğu gibi bu çıkmazla başa çıkmak için de aynı coşkuyla hareket etmeleri” gerektiğini (Mandela, 1997) vurgularken aslında bu durumu anlatmaktadır.
Son olarak Mandela, İsrail’in kullandığı , işgali ve haksızlıkları görmeyen ama Filistinlilerin kendilerini savunmasını eleştiren uluslararası güçlere adeta mesaj vererek Filistinlilerin yanında durmaktadır. 1999’da Filistin’e yaptığı ziyaret esnasında Filistinlilere şu şekilde seslenmiştir: “Çatışma yerine barışı seçin. Elde edemediğimiz, ilerleyemediğimiz veya hareket edemediğimiz durumlar hariç. O zaman tek alternatif şiddetse şiddet kullanacağız.” (Dall, 2023) Görüldüğü gibi, ona göre mücadelede silah kullanmak son çaredir. Ancak İsrail’in; işgali, ablukası, apartheid rejimi, , , ithal vatandaşlarının faaliyetleri tüm hareket alanlarını kısıtlamakta ve hiçbir barış yoluna imkân vermemektedir.
Filistinlilerin yılmaz savunucusu olan Mandela, onlar tarafından hiçbir zaman unutulmamıştır. Mandela öldükten sonra zor şartlar altında da olsa Ramallah’ta ve Gazze’de anma törenleri gerçekleştirilmiştir. Ramallah’taki gösterilere İsrail polisi orantısız müdahale etmiş ve onlarca yi yaralamıştır (Dayan, 2014: 17). Buna rağmen kısa süre sonra Ramallah’ta Mandela’nın dev bir heykeli dikilmiş (Dall, 2023), İsrail baskısı Mandela sevgisinin önüne geçememiştir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Ubuntu
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Dall, Nick (2023). “Unpack the Past: Mandela, the Keffiyeh and South Africa’s Palestine Embrace”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 07.03.2025, https://www.aljazeera.com/features/2023/12/5/unpack-the-past-mandela-the-keffiyeh-and-south-africas-palestine-embrace.
- Dayan, Colin (2014). “Nelson Mandela on Nightline; or, How Palestine Matters”. Boundary 2, 41 (2), 14-17.
- Mandela, Nelson R. (1997). “Address by President Nelson Mandela at International Day of Solidarity with Palestinian People, Pretoria”. Nelson Rolihlahla Mandela. Erişim Tarihi: 07.03.2025, http://www.mandela.gov.za/mandela_speeches/1997/971204_palestinian.htm.
- Mandela, Zinzi (1985). “Statement by Nelson Mandela Read on his Behalf by his Daughter Zinzi at a UDF rRally to Celebrate Archbishop Tutu Receiving the Nobel Peace Prize, Jabulani Stadium- Soweto”. Nelson Rolihlahla Mandela. Erişim Tarihi: 07.03.2025, http://www.mandela.gov.za/mandela_speeches/before/850210_udf.htm.
- Nelson Rolihlahla Mandela (T.Y). The Life and Times of Mandela. Erişim Tarihi: 07.03.2025, http://www.mandela.gov.za/biography/index.html.
- Ubeid, Nazar A. & Ali, Ali Q. (2015). “Pronominal Choices in Mandela’s Speech at The International Day of Solidarity with the Palestinian People: A Critical Discourse Analysis”. Journal of the College of Arts, 74, 1-22.
- UN (2024), International Day of Solidarity with the Palestinian People, 29 November. Erişim Tarihi: 07.03.2025, https://www.un.org/en/observances/international-day-of-solidarity-with-the-palestinian-people.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Uçar, Metin. “Mandela, Nelson Rolihlahla”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1081-1084. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.