İçeriğe geç
İL · İLAHİYAT2 dk okuma · s. 1004–1006

Kudüs’te Kadınlar

İNG

Muslim Women in Jerusalem

ALM

MuslimischeFrauen in Jerusalem

FRA

Femmes à Jérusalem

ARA

النساء في القدس

YAZAR

Vildan YURDUSEVEN EVCİ

ORCID 0000-0002-0889-7647

KİTAPTA

s. 1004–1006

Atıf al

Kudüs, tarih boyunca üç semavi dinin buluşma noktası olarak dinî, kültürel ve tarihsel zenginlikleriyle insanlığın ortak değerlerinden biri olmuştur (Batuk & Mert, 2018: 131-134). Kentte yaşayan Müslümanlar, yaklaşık bir asırdır soykırım, işgal ve e maruz kalmaktadır (Karaman, 2021: 114). İslam, Kudüs’ü kutsal bir mekan olarak gördüğünden dolayı müntesiplerine farklı bir misyon yüklemektedir (Harman, 2019: 12; Eroğlu Memiş, 2023: 333). Müslüman Aksa Mescidi ve Kubbetü’s-Sahre için hem dini hem de kültürel açıdan önemlidir. Kadınlar bu mekânlarda etmekte, dini almakta ve etkinliklere katılmaktadır (Eroğlu Memiş, 2023: 334; Schmitt, 2017: 28).

Bu kadim beldenin kalbi sayılan Mescid-i Aksâ, Müslümanlar için sadece bir ibadet merkezi değil, aynı zamanda in de sembolüdür. Kudüs’teki Müslümanlar kendilerini murâbıt olarak tanımlamaktadırlar (Lulu, 2024). Murâbıt “nöbet tutan, bekçilik eden” anlamına gelmektedir (Yiğit, 2008). İslami terminolojide murâbıt kelimesi Allah’ın dinini korumak için bir mekânda sürekli olarak bulunmayı ifade etmektedir. Bu kutsal mekânda bir grup , kendilerini tüm zorluklara rağmen Mescid-i Aksâ’yı ve oradaki İslami varlığı korumaya adamıştır (Eroğlu Memiş, 2023: 333; Khadoora, 2023: 173). Bu kadınlar, eğitimlerinden, ailelerinden ve günlük hayatlarından feragat ederek Mescid-i Aksâ’yı savunmayı kendilerine görev edinmiştir. Bu kadınlardan biri olan ’in faaliyetlerine ilişkin detaylı açıklamaları sık sık basında yer almıştır (Aydemir, 2023; Khadoora, 2023: 173). Tarihe “” olarak geçen bu hanımların en tanınmışlarından olan Hatice Huveys, Hanady Halawani, Nefise Huveys ve Aida Saydâvi devlet tarafından sık sık na alınmış, sorguya çekilmiş ve mescitten uzaklaştırılmıştır (Arnavut & Aksoy, 2021: 205).

Murâbıt hanımlar, ibadetleriyle kutsal mekânın kutsiyetini korurken aynı zamanda işgal ve zulme karşı bir duruş sergilemekte ve yaşadıkları ni dünya gündemine taşıyarak ’in sesi olmaya çalışmaktadırlar (Eroğlu Memiş, 2023: 334). Murâbıt kadınların direnci aynı zamanda kültürel, dini ve toplumsal bir mücadeledir. İşgal güçlerinin baskı ve şiddetine rağmen bu kadınlar Aksa’nın kapılarında, avlularında ve sokaklarında sürekli olarak var olmaktadırlar. Mescid-i Aksâ içinde düzenledikleri ders halkaları, Kur’ân tilavetleri ve ilmi sohbetlerle kutsal mekânın ruhunu canlı tutmaya çalışmaktadırlar. Bu şekilde Aksa’nın manevi birikimlerini de korumaktadırlar (Schmitt, 2017: 29). Bunu yaparken de pek çok baskı ve şiddete maruz kalmaktadırlar (Schmitt, 2017: 32).

Günümüzde Kudüs’te Müslüman bir kadın olmak, işgal ve baskının gölgesinde yaşam mücadelesi vermek anlamına gelmektedir. Zorla evinden çıkarılma1, seyahat kısıtlamaları2 ve ibadet özgürlüğüne yönelik tehditler3, kadınları yalnızca fiziksel değil, psikolojik olarak da zorlu bir hayata mecbur bırakmaktadır (Schmitt, 2017: 32). Hem basında hem de hayatın içinde murâbıt kadınlar insan hakları ihlallerinin her türüne maruz kalmaktadır (Yücel, 2018: 49-50). Ancak tüm zorluklara rağmen kadınların hikâyesi ve mücadelesi, sadece topraklarını savunma mücadelesi değil, aynı zamanda insanlığın onurunu koruma mücadelesidir. Bu sebeple bu beldenin Müslüman kadınları manevi dirilişin ve in sembolüdür. Tarihin sessiz kahramanları olarak onların azmi ve cesareti, dünyanın dört bir yanındaki kadınların umut ve ilham kaynağı olmaya devam etmektedir (Aydemir, 2023; Khadoora, 2023: 186).

KAYNAKÇA

  • Ayrıca bkz: Analıkkırım; İntifada; İsrail İşgalciliği; İsraillemek; Kadın Hakları; Mescid-i Aksâ’nın Yahudileştirilmesi; Murâbıt; Pasif Direniş; Sivil Karşı Koyuş; Siyonist İşgal; Siyonlama; Sumud; Taşların Çocukları; Yahudileştirme
  • Arnavut, Abdurrauf & Aksoy, Halime Afra (2021). “Aksa’nın Gönüllü Kadın Muhafızı: Aksa’yı Ölene ya da Topraklarımız Kurtulana Kadar Korumaya Devam Edeceğim”. AA. Erişim Tarihi: 20.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/aksanin-gonullu-kadin-muhafizi-aksayi-olene-ya-da-topraklarimiz-kurtulana-kadar-korumaya-devam-edecegim/2250848.
  • Aydemir, Mücahit (2023). “Filistin’de Sivil Direnişinin Sembolü: Mescid-İ Aksa’nın “Murabıta Kadınları”. AA. Erişim Tarihi: 19.05.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistin-de-sivil-direnisinin-sembolu-mescid-i-aksa-nin-murabita-kadinlari/2840173.
  • Batuk, Cengiz & Mert, Rabia (2018). “Çatışan Kutsalların Ortasındaki Şehir: Kudüs”. Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 17 (2), 129-149.
  • Eroğlu Memiş, Şerife (2023). Kadın ve Mekan: Kutsal Mekanın Muhafazası Mescid-i Aksâ ve Murabıt Kadınlar. İstanbul: Kadem Yayınları.
  • Harman, Ömer Faruk (2019). “İslamiyet ve Kudüs”. Milel ve Nihal, 16 (1), 9-30.
  • Karaman, Hayrettin (2021). Kudüs: Tarih, Din, Direniş. İstanbul: İz Yayıncılık.
  • Khadoora, Eman, R. A (2023). “ed-Devru’n-Nidâlî li’l-Mer’eti’l-Filistiniyye fî Medîneti’l-Kuds (2000-2022)”. Journal of Islamicjerusalem Studies, 23 (1), 173-184.
  • Lulu, Reem Adid vd. (2024). “Socio-Political Representation of MuslimWomen: The Case of Palestinian Murabitat at Al-Aqsa Mosque”. Journal of Islamic Thoughtand Civilazaton, 14 (2), 106-124.
  • Schmitt, Kenny (2017). “Ribat in Palestine: TheGrowth of a Religious Discourse Alongside Politicized Religious Practice”. JerusalemQuarterly, (72), 26.
  • Yiğit, İsmail (2008). “Ribat”. TDV İslam Ansiklopedisi, 35, 76-79. İstanbul: TDV Yayınları.
  • Yücel, Özlem (2018). “Filistin’de İsrail’in İnsan Hakları İhlalleri ve Türkiye”. Ortadoğu Etütleri, 10 (1), 40-61.https://dergipark.org.tr/tr/pub/ortetut/issue/50682/660048.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Yurduseven Evci, Vildan. “Kudüs’te Kadınlar”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1004-1006. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.