İçeriğe geç
AH · AHLAK2 dk okuma · s. 741–742

Hümanizm

İNG

Humanism

ALM

Humanismus

FRA

Humanisme

ARA

الإنسانويّة

YAZAR

Mehmet Latif BAKIŞ

ORCID 0000-0002-1794-7765

KİTAPTA

s. 741–742

Atıf al

Türkçede “insaniyetçilik” olarak da ifade edilen hümanizm, genel olarak insan odaklı bir hayat felsefesidir. İnsanın temel nı önceleyen felsefe, Rönesans ile artık Theocentric (Tanrı merkezli) Orta Çağ düşüncesini geride bırakıp yerine Homocentric (İnsan merkezli) bir düşünceyi öncelemiş, aşkın referansların yerine insanın reel ve rasyonel durumuna göre ve daha çok akılcıl (insan aklını esas alan) çıkarım ve kurallar belirleyici hâle getirilmiştir. Din, ideoloji, ırk, coğrafya, kültür, gelenek vb. ayrıştırıcı ve ötekileştirici olduğu düşünülen referanslar bir kenara bırakılarak, tüm bu zikredilen farklılıklara ve özelliklere rağmen insanın salt insan olarak bir değer küresinin unsuru olduğu kabulüyle hareket edilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. Buna göre, hiçbir gerekçeyle insanlar birbirlerine tahakkümde bulunamaz, temel hak ve ihtiyaçlarından mahrum edilemez, fikirlerini özgürce seslendirmeleri yasaklanamaz. Bir dünya devleti vatandaşlığı ruhuyla ve insanların “özde bir” olduğu kanaatiyle tüm dünya inanlarına , saygı ve nezaket içerisinde bir tutum sergilenmesi gerektiği savunulmaktadır (Gadamer, 2008: 12-47; Ülken, 2018).

Bu yaklaşım, dinsel, politik, kültürel, , askeri, coğrafi vb. pek çok nedenlerle insanların ayrıştırıldığı toplum ve devlet yapılarını hoş karşılamamaktadır. Örneğin ’in teolojik gerekçelerle ve tarihsel iddialarla ortaya attığı ama temellendirilmekten son derece uzak iddiaları, hümaniter bir dünyanın inşasının önünde en büyük engeli oluşturmaktadır1. Bir diğer önemli engel de kuşkusuz ’nin pragmatist politikasıdır2. Bu politikalar, coğrafyası başta olmak üzere Irak, Suriye, Yemen, Libya vb. İslâm coğrafyalarında tacizci ve bir tutuma dönüşmektedir. Böylece hem İsrail hem de ABD yaşanabilir bir huzur ikliminin tesisinin önünde set kurmakta ve insanlığın geleceğini tehlikeye atmaktadırlar.

İsrail, her türlü vahşi barbarlığı ve ü uygularken katlettiği masum insanları, ı, bebekleri birer hayvan ve canavar ya da düşman olarak kendi askerlerinin ve halkının zihninde kodlamaktadır. Bu insanlık dışı tutum, Filistin’de işlenen soykırımı normalleştirmekte ve on binlerce çocuğun hunharca katledilmesine3 sessiz kalınmasını sağlamaktadır. Batı dünyasının en etkili gücü olarak ABD’nin de İsrail’in hukuk tanımaz ve insanlık dışı her türlü eylemine mutlak desteğini açıklaması, insanlık için ciddi bir tehdit oluşturmaktadır. Buna mukabil, insandışılaştırmaya maruz kalan in savaş esirleri başta olmak üzere özellikle de sivil halka ve yerleşim yerlerine karşı son derece hassas ve vicdani bir tavır ortaya koyması Batılı hükümetler tarafından görülmemektedir. Oysaki Filistinlilerin tutumu tam da batılı düşünürlerin idealize ettiği “hümanizmin” çarpıcı bir örneğidir. İslam düsturunun da tezahür ettiği, dünya için güven oluşturan ve yürek ısıtan bir hümanizm örneğinin yok sayılması Avrupa-merkezci (Eurocentric) bakış açısının iddia ettiği evrensellikle sorunları olduğunu göstermektedir.

DİPNOTLAR

  1. 1.Bkz. Amalek; Arz-ı Mev’ûd; Irksal Kapitalizm; Kültürel Irkçılık; Üst Kültür; Yahudi Öjenizmi
  2. 2.Bkz. ABD-İsrail Özel İlişkisi; AIPAC; Amerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’i Koşulsuz Destekleyenler)
  3. 3.Bkz. Çocukların Hedef Alınması

KAYNAKÇA

  • Gadamer, Hans George (2008). Hakikat ve Yöntem I, çev.: Hüsamettin Aslan & İsmail Yavuzcan. İstanbul: Paradigma Yayınları.
  • Ülken, Hilmi Ziya (2018). Hâkimiyet. İstanbul: Doğu Batı Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Bakış, Mehmet Latif. “Hümanizm”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 741-742. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.