İçeriğe geç
Uİ · ULUSLARARASI İLİŞKİLER2 dk okuma · s. 104–105

AIPAC

İNG

AIPAC

ALM

AIPAC (Amerikanisch-Israelisches Komitee für öffentliche Angelegenheiten)

FRA

AIPAC

ARA

أيباك (AIPAC)

YAZAR

Fatma Zehra TOÇOĞLU

ORCID 0000-0003-0230-6460

KİTAPTA

s. 104–105

Atıf al

Amerikan-İsrail Halkla İlişkiler Komitesi (AIPAC), ’de faaliyet gösteren ve yanlısı politikaları destekleyen etkili bir kuruluşudur. Bu kuruluş ABD’nin İsrail’e yönelik dış politikasının şekillenmesinde önemli rol oynayan bir aktör olarak değerlendirilmektedir. Kökleri, 1940’ların başında Acil Durum Konseyi (AZEC)’ne dayanmaktadır (Rossinow, 2018b: 28). AZEC’in yerine 1949’da İsrail’e destek sağlamak amacıyla Washington merkezli Amerikan Siyonist Konseyi (AZC) kurulmuştur (Tabor, 2025). 1953 yılında İsrail’in ’daki Kibya köyüne düzenlediği, çoğunluğu ve dan oluşan altmışın üzerinde sivilin yaşamını yitirdiği saldırı1 (Morris, 1996: 41) ABD kamuoyunda tepkilere yol açmış; Eisenhower yönetimi AZC’nin İsrail tarafından finanse edildiğinden şüphelenmiş ve bunun sonucunda Konsey, kurumsal yapısını yeniden değerlendirilmiştir (Verbeeten, 2006). Bu gelişmeler sonrasında 1954 yılında Amerikan Siyonist Kamu İşleri Komitesi (AZCPA) kurulmuştur. Örgütün lideri Isaiah L. Kenen, bu dönüşümün taktiksel olduğunu, yasal düzenlemelerden olumsuz etkilenmek istemedikleri için değişikliğe gittiklerini, liderlik kadrosunun ve üyelerinin aynı kaldığını belirtmiştir (Kenen, 1982: 107).1959’da AZCPA, adını AIPAC olarak değiştirmiştir (Rossinow, 2018a). 1974’te Kenen’in yerine Morris Amitay’ın geçmesiyle kurum bütçesi ve personel sayısı önemli ölçüde artmıştır (Mearsheimer & Walt, 2007: 119).

AIPAC, ABD’nin İsrail’e sağladığı ve askeri yardımların sürdürülmesini ve artırılmasını, ayrıca BM kararlarıyla İsrail’in korunmasını savunmaktadır. AIPAC, Cumhuriyetçi ve Demokrat Parti içindeki siyasetçilerle yakın ilişkiler kurarak “iki partili destek” stratejisini sürdürmektedir. Kurumun resmi sitesinde, ABD-İsrail ilişkileri “benzersiz ortaklık” olarak tanımlanmakta2 ve bu iş birliğinin “Orta Doğu’daki tehditleri bertaraf etme” amacı taşıdığı ifade edilmektedir (AIPAC, t.y.). Bu çerçevede AIPAC, 2021 yılında “United Democracy Project” (UDP) adlı siyasi eylem komitesini kurarak seçim kampanyalarına doğrudan müdahil olmaya başlamıştır (McGreal, 2024). Böylece, özellikle Demokrat Parti içindeki yanlısı eğilimlerin artışını önlemek için çabaladığı anlaşılmaktadır. En dikkat çekici örneklerden biri, Kongre üyesi Jamaal Bowman’a karşı yürütülen 14,6 milyon dolarlık kampanyadır. Bowman, Batı Şeria’daki el-Halîl ziyareti sonrası in yaşadığı baskıyı kamuoyuna aktarmış, bu açıklamaları AIPAC’ın hedefi haline gelmesine yol açmıştır (McHugh, 2024). Aynı yarışta, AIPAC’a yakın “Democratic Majority for Israel” adlı grup da Bowman’ın rakibi George Latimer’ın kampanyasına 1 milyon dolar destek vermiştir (McGreal, 2024). Bu müdahaleler, AIPAC’ın sadece lobicilik değil ABD iç siyasetinde aktif biçimde taraf belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir3.

AIPAC kendisini “partiler üstü” ve “tarafsız” bir organizasyon olarak tanımlasa da bu söylem akademik ve siyasi çevrelerde eleştirilmektedir. John J Mearsheimer ve Stephen. M. Walt’a göre, bu söylem ideolojik bir örtü işlevi görerek ABD dış politikasını İsrail çıkarları doğrultusunda yönlendirmektedir (Mearsheimer & Walt, 2006: 3). Ayrıca AIPAC, İsrail’in ’ye düzenlediği saldırılara ABD desteğini temin etmek konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu operasyonların sonucunda yaşanan sivil kayıplar ve (uluslararası hukuk açısından “soykırım” olarak değerlendirilebilecek eylemler) bağlamında, AIPAC’ın ABD dış politikasını etkileme gücü eleştiri konusu olmuştur (McGreal, 2024). Bu durum, ABD’nin uluslararası insan hakları söylemiyle çelişmekte ve küresel düzeyde prestij kaybına neden olmaktadır.

DİPNOTLAR

  1. 1.Bkz. Analıkkırım; Çocukların Hedef Alınması; Soykırım; Toplu Katliam
  2. 2.Ayrıca bkz. ABD-İsrail Özel İlişkisi
  3. 3.Bkz. Amerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’i Koşulsuz Destekleyenler)

AYRICA BAKINIZ

ABD-İsrail Özel İlişkisiAmerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’e Eleştirel YaklaşanlarAmerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’i Koşulsuz DestekleyenlerGenocide Joeİbrahim SözleşmeleriKudüs’ün StatüsüSiyonizmTıbbi Misyonerlik

KAYNAKÇA

  • AIPAC (T.Y). About us. American Israel Public Affairs Committee. Erişim Tarihi: 26.05.2025. https://my.aipac.org/s/about-us.
  • Kenen, I. L. (1982). Israel’s Defense Line: Her Friends and Foes in Washington. New York: Prometheus Books.
  • McGreal, Chris (2024). “AIPAC: Pro-Israel Lobby Group Wields Millions in US Elections”. The Guardian, Erişim Tarihi: 24.05.2025. https://www.theguardian.com/world/2024/apr/22/aipac-pro-israel-lobby-group-us-elections.
  • McHugh, Calder (2024). “A Trip to Israel Changed Jamaal Bowman’s World View- And Could Cost Him His Reelection”. Politico. Erişim Tarihi: 03.06.2025, https://www.politico.com/news/magazine/2024/06/21/jamaal-bowman-israel-trip-reelection-00163788.
  • Mearsheimer, John J. & Walt, Stephen M. (2008). The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy. New York: Farrar, Straus and Giroux.
  • Morris, Benny (1996). “The Israeli Press and the Qibya Operation”. Journal of Palestine Studies, 25 (4), 40-52.
  • Rossinow, Doug (2018a). “The Dark Roots of AIPAC, America’s Pro-Israel Lobby”. The Washington Post. Erişim Tarihi: 26.05.2025. https://www.washingtonpost.com/news/made-by-history/wp/2018/03/06/the-dark-roots-of-aipac-americas-pro-israel-lobby/.
  • Rossinow, Doug (2018b). “The Edge of the Abyss: The Origins of the Israel Lobby, 1949-1954”. Modern American History , 1 (1), 23-43.
  • Tabor, Nick (2025). “American Israel Public Affairs Committee (AIPAC)”. Encyclopaedia Britannica. Erişim Tarihi: 30.05.2025, https://www.britannica.com/topic/American-Israel-Public-Affairs-Committee.
  • Verbeeten, David (2006). “How Important is the Israel Lobby?” Middle East Forum. Erişim Tarihi: 30.05.2025, https://www.meforum.org/1000/how-important-is-the-israel-lobby.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Toçoğlu, Fatma Zehra. “AIPAC”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 104-105. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.