Filistin Destekçisi Çevrim İçi Topluluklar-Platformlar
İNG
Pro-Palestine Online Platforms
ALM
Pro-palästinensische Online-Communities/Plattformen
FRA
Groupes – Plateformes en ligne de soutien à la Palestine
ARA
المجموعات والمنصات الإلكترونية الداعمة لفلسطين
’e destek veren çevrim içi topluluklar ve platformlar, İsrail işgaline ve in ne maruz kalmasına dikkat çekmek, uluslararası farkındalık oluşturmak ve dayanışma ağları kurmak amacıyla da faaliyet gösteren örgütlü gruplar ve sosyal medya hareketleridir. Bu platformlar, sosyal medya hesaplarından çevrim içi forumlara, video paylaşım sitelerinden bloglara kadar geniş bir yelpazede faaliyet göstermekte ve Filistin’in işgalden ve sömürgeleştirilmeden kurtulma mücadelesinin sesini duyurmak ve işgale karşı i teşvik etmek gibi hedefler taşır.
20. yüzyılın ilk yılları itibariyle başlayan İsrail sorunu, Filistin halkı için küresel bir dayanışma konusuna dönüşmüştür. Dijitalleşme ile dayanışma hareketleri daha görünür hale gelmiştir. İsrail’in 2014, 2021 ve özellikle 2024’te derinleştirdiği saldırganlığına karşı yürütülen kampanyalar, çevrim içi dayanışmanın etkisini artırmıştır.
Platform türleri ve faaliyetleri (1) bilgilendirme ve farkındalık platformları, (2) sosyal medya toplulukları, (3) kampanya ve aktivizm grupları1 ve (4) ve haber kaynakları şeklinde dört kategoride toplanabilir. Yapılan faaliyetler ise (bağımsız medya kuruluşları, web siteleri, bloglar ve forumlar aracılığıyla) İsrail sorununa dair derinlemesine analizler ve alternatif bakış açıları sunmak, ( aracılığıyla) bilgi paylaşımı yapmak, çevrim içi bağış kampanyaları2, imza kampanyaları ve protestolar düzenlemek, haberler, belgeseller, uzmanlarla yapılan röportajlar, eğitim materyalleri, akademik makaleler ve görsel materyallerle3 kamuoyunu bilinçlendirmek şeklinde özetlenebilir. Ancak özellikle sosyal medya platformları sık sık , hesap kapatma ve algoritmik manipülasyon4 gibi zorluklara maruz kalmaktadır5.
Birçok topluluk ve platform bir taraftan Filistin’e destek ve bilinçlendirme faaliyeti yürütürken diğer taraftan da hak gasbı ve çarpıtmalarla mücadele etmektedir. Bu anlamda önemli çalışmalar yürüten bazı yapılar öne çıkmaktadır:
(1) 7amleh (The Arab Center for the Advancement of Social Media/Arap Sosyal Medyayı Geliştirme Merkezi): Filistinlilerin dijital haklarını savunmayı ve Filistinlilere dijital güvenlik eğitimleri6 sunmayı amaçlayan bir kuruluştur. Bu kapsamda Filistinlilere yönelik dijital hak ihlallerini izlemek, belgelemek ve takip etmek için The Palestinian Observatory of Digital Rights Violations (7or: Filistin Dijital Hak İhlalleri Gözlemevi) platformunu kurmuştur (7or, t.y.).
(2) Access Now: Dijital hakları savunan ve risk altındaki insanları ve toplulukları destekleyen küresel bir sivil toplum kuruluşu olan Access Now (Access Now, t.y.a), Filistinlilerin dijital haklarını savunmayı ve çevrim içi saldırılara karşı destek sağlamayı amaçlamaktadır. Filistin’de yaşanan dijital hak ihlallerini takip etmekte, bu konuda raporlar hazırlamaktadır. Ayrıca 7/24 hizmet veren Dijital Güvenlik Yardım Hattı, risk altındaki aktivistlere teknik destek ve rehberlik sunmakta ve Meta (Facebook, Instagram), Google ve Amazon gibi teknoloji şirketlerine, Filistinlilerin çevrim içi ifade özgürlüğünü kısıtlayan uygulamalarına son vermeleri için hak arayışı yürütmektedir (Access Now, t.y.b)7.
(3) BDS Hareketi (Boycott, Divestment, Sanctions/Boykot, Tecrit, Yaptırımlar): Güney Afrika’daki apartheid karşıtı mücadeleden ve ABD Sivil Haklar hareketinden ilham alarak (BDS, 2024) 2005 yılında 170’ten fazla Filistinli sivil toplum kuruluşu tarafından İsrail’in uluslararası hukuku ihlal etmesini ve Filistin halkına yönelik baskılarını sona erdirmek amacıyla kurulmuştur. BDS hareketinin temel talepleri (1) İsrail’in işgaline ve sömürgeciliğine son verilmesi, (2) Filistinli vatandaşlarına eşit haklar tanınması8, (3) Mültecilere geri dönüş hakkı verilmesidir (BDS, t.y.; Dijital Hafıza, t.y.). Bir direniş hareketi olan BDS (Rosenfeld, 2024) İsrail mallarını ve İsrail ile iş yapan şirketlerin ürünlerini boykot ederek ekonomik baskı oluşturmak, şirketleri yatırımlarından vazgeçirmeye çalışmak ve hükümetleri İsrail’e karşı yaptırım uygulamaya, askeri ve serbest ticaret anlaşmalarını sona erdirmeye, Filistin topraklarını gasp eden sömürgeci yerleşimcilerle ticareti yasaklamaya zorlamak gibi faaliyetlerde bulunmaktadır.
(4) Filistin Platformu: Türkiye merkezli bir girişim olarak Filistin tarihine dair akademik çalışmalar yürüten platformun amacı başkenti Kudüs olan bağımsız bir Filistin Devleti altında tüm Filistinlileri birleştirmektir. Bu amaçla geniş kapsamlı bir Filistin Kütüphanesi kurmayı, Osmanlı ve BM arşivlerindeki belgeleri tarayarak bunları gün yüzüne çıkarmayı; çeşitli yayınlar, konferanslar ve paneller düzenleyerek Filistin mücadelesini kamuoyuyla paylaşmaya yönelik faaliyetler yürütmektedir (Filistin Platformu, t.y.a, b).
(5) Mondoweiss: 2006 yılında gazeteci Philip Weiss’ın kişisel blogu olarak kurulmuş ve okuyucularının bağışları ve vakıflardan aldığı desteklerle faaliyetlerini sürdüren bağımsız bir haber kuruluşudur. Filistinlilerin insan hakları mücadelesini desteklemek, siyonist ideolojiye alternatif bir Yahudi kimliği oluşturmak, ABD dış politikasına eleştirel bir bakış açısı sunmak ve ana akım medyada yer almayan önemli haberleri sunmak gibi amaçları olan Mondoweiss, Filistinlilerin insan hakları mücadelesine ilişkin haber ve analizler yayımlamaktadır (Mondoweiss, t.y.a, b).
(6) Visualizing Palestine: Hazırladıkları görsel tasarımlarla İsrail’in yerleşimci sömürgeciliğini ve apartheid rejimini destekleyen ve bunun sürdürülmesine neden olan sömürgeci anlatıları değiştirmeyi hedeflemektedir. Filistin mücadelesinin temel nedenlerini ve gerçeklerini anlatmayı amaçlayan bu platform, görsellerle beraber araştırma raporlarını ve karmaşık verileri daha anlaşılır hale getirmektedir. Görselleri, başta İngilizce ve Arapça olmak üzere 26 ayrı dile çevirmekte ve Creative Commons lisansıyla herkesin ücretsiz bir şekilde kullanmasını sağlamaktadır (Saraçoğlu, 2024; Visualizing Palestine, t.y.).
İsrail’in tüm dünyanın gözü önünde sürdürdüğü soykırım, devletlerin desteğiyle her geçen gün daha da şiddetlenirken, vicdanlı insanların sesi de küresel dayanışma ağlarıyla bu zulme karşı direnişi büyütmektedir. Özellikle çevrim içi ağlar dünyanın her tarafına ulaşmayı sağlamakta, şehir meydanlarında olduğu gibi online platformlarda da Filistin’e dair gerçek artık daha çok görünür olmaktadır.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Dijital Eylemcilik
- 2.Ayrıca bkz. Dijital Yardım Kuruluşları
- 3.Bkz. Görsel Aktivizm
- 4.Ayrıca bkz. Veri Bulutları; Yapay Zekâyla Öldürmek
- 5.Bkz. Gölge Yasaklama; Sosyal Medya Stratejileri
- 6.Ayrıca bkz. Soykırım Okuryazarlığı
- 7.Ayrıca bkz. Dijital Mukavemet
- 8.Bkz. İsrail’in Filistinli Vatandaşları
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- 7or (t.y.). “Who are we?”. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://7or.7amleh.org/about.
- Access Now (T.Y. a). Access Now Defends and Extends the Digital Rights of People and Communities at Risk. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://www.accessnow.org/about-us/.
- Access Now (T.Y. b). Israel’s Digital Occupation of Palestine. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://www.accessnow.org/palestine-israel/.
- BDS (2024). Guide to BDS Boycott & Pressure Corporate Priority Targeting. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://bdsmovement.net/Guide-to-BDS-Boycott.
- BDS (T.Y). “What is BDS?”. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://bdsmovement.net/what-is-bds.
- Dijital Hafıza (T.Y). BDS (Boykot, Tecrit, Yaptırımlar) Hareketi. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://www.dijitalhafiza.com/kavramlar-sozlugu/bds-boykot-tecrit-yaptirimlar-hareketi.
- Filistin Platformu (T.Y.a). Hedefler. Erişim Tarihi: 30.12.2024, http://filistinplatformu.org/hedefler/.
- Filistin Platformu (T.Y. b). Projelerimiz. Erişim Tarihi: 30.12.2024, http://filistinplatformu.org/projelerimiz/.
- Mondoweiss (T.Y. a). 2023 Annual Report. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://mondoweiss.net/about-mondoweiss/2023-annual-report/.
- Mondoweiss (T.Y. b). About Mondoweiss. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://mondoweiss.net/about-mondoweiss/.
- Rosenfeld, Jordana (2024). “Boycott, Divestment, Sanctions”. Britannica. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://www.britannica.com/topic/Boycott-Divestment-Sanctions.
- Saraçoğlu, Diyar (2024). “Filistin Mücadelesini Görselleştirerek Anlatmak: Visualizing Palestine”. Bianet. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://bianet.org/haber/filistin-mucadelesini-gorsellestirerek-anlatmak-visualizing-palestine-301676.
- Visualizing Palestine (T.Y). About Us. Erişim Tarihi: 30.12.2024, https://visualizingpalestine.org/about/.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Albayrak, Muhammed Akif. “Filistin Destekçisi Çevrimiçi Topluluklar-Platformlar”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 544-547. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.