İçeriğe geç
SB · SİYASET BİLİMİ3 dk okuma · s. 542–544

Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi (FDHKC)

İNG

Democratic Front for the Liberation of Palestine

ALM

Demokratische Front für die Befreiung Palästinas

FRA

Front Démocratique Pour la Libération de la Palestine

ARA

الديموقراطية لتحرير فلسطين

YAZAR

Yusuf Enes KARATAŞ

ORCID 0000-0001-6666-9493

KİTAPTA

s. 542–544

Atıf al

Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi (FDHKC), 21 Şubat 1969’da Filistin Halk Kurtuluş Cephesi’nden (FHKC) ayrılan bir ekip tarafından kurulmuştur. Örgütün kurucu liderleri, hala genel sekreterlik görevini sürdüren Ortodoks Nayet Hawatmeh ve Yasser Abed Rabbo’dur. Kuruluşundan sonra birçok solcu oluşum örgüte katılmış ve FKÖ’nün en büyük üçüncü üyesi haline gelmiştir (Alexander, 2003: 45). FDHKC’nin çıkarttığı al-Hurriyya (Özgürlük), Arap solundaki en önemli yayın organlarından biri haline gelmiştir (Gresh, 2005: 118).

FDHKC’nin, ideolojik olarak kendini solda konumlandıran diğer örgütlerden temel farkı bölgedeki Arap rejimlerine karşı yaklaşımıdır. Örgüt, Arap rejimleri tarafından benimsenen pan-Arapçılık ideolojisini reddetmektedir. (Bröning, 2013: 173) Özellikle Mısır ve Baas dönemi Suriye’sini gerici ve küçük burjuva olarak nitelendirmektedir. ’e karşı uzun süreli bir halk savaşını savunmakta ve proleter devrimci bir partinin kurulması çağrısında bulunmaktadır (Gresh, 2005: 118). Örgütsel yapısı ve işleyişi ise demokratik merkeziyetçilik ilkesi temelinde yapılandırılmıştır (Charif, t.y.) ve örgütün “elit” üyelerinin kitlelerden ayrı tutulması fikrine temelden karşıdır (Alexander, 2003: 46). Esasında örgütün ideolojik kabulleri Vietnam ve Çin devrimlerinden alınan halk savaşı fikrinin (Maoizm’in de denebilir), Troçkizm’in ve klasik anlamda -Leninizm’in bir karışımıdır1 (Charif, t.y.). Örgütün hedefi, ulusal silahlı e dahil olmak ve sorununa proleter ideolojiyi de içeren demokratik, radikal bir çözüm bulmaktır (Bröning, 2013: 173-174). Bu çözüm özetle “İsrail devletinin tanınmasına dayanan sömürgeci- şovenist ve gerici çözümün reddedilmesi ve Araplar ile in ayrımcılık yapılmadan bir arada yaşayacağı halkçı, demokratik bir ’nin kurulmasıdır” (Charif, t.y.).

FDHKC, Arap rejimlerini devirme stratejisini benimsemiştir. Bu bağlamda “tüm güç direnişe” sloganıyla Ürdün Kralı Hüseyin ile yaşanan çatışmaya ve Kara Eylül’e katkıda bulunmuştur (Gresh, 2005: 118). 1971 yazında nin yaşadığı yenilgi sonrası merkezini Lübnan’a taşıyan örgütün politikasında kısmi değişiklikler gerçekleşmiştir. Örgüt, el-Fetih’i desteklemeye başlamış (bu destek Lübnan İç Savaşı esnasında son buldu), işgal altında olmayan topraklarda ulusal bir kurulması fikrini benimsemiştir. Cezayir, Suriye ve Güney Yemen gibi “ilerici” Arap ülkeleriyle ittifaklar kurmuş ve “ilerici” Yahudilerle (örneğin İsrail’de varlığını sürdüren Troçkist anti-siyonist grup Matzpen) ve ülkelerle (örneğin daha önceleri İsrail devletinin kurulmasındaki rolü ve desteği yüzünden eleştirdiği Sovyetler Birliği) müzakereler gerçekleştirmiştir (Gresh, 2005: 118). Örgütün Yahudilerle yaptığı müzakerelerin İsrail’in tanınması veya iki devletli çözümün kabul edilmesi olarak anlaşılmaması gerekir. Örgütün ilerici Yahudilere yönelik çağrısı “Filistin’in siyonist varlığı ortadan kaldırmak için verdiği silahlı mücadeleye Yahudilerin katılması için bir davettir” (Charif, t.y.).

Örgüt içindeki temel kırılmaya, iki kurucusunun Yasir Arafat’ın İsrail ile yürüttüğü barış görüşmelerine yönelik farklı tutumları neden olmuştur. 1991’de genel sekreter seçilen ve barış görüşmelerine katılan Rabbo’nun yolları barış görüşmelerine karşı olan Hawatmeh kampıyla ayrılmış (bu ayrılık Rabbo’nun 1993’te Ramallah merkezli Filistin Demokratik Birliği adında yeni bir oluşumun başına geçmesiyle sonuçlanmıştır) ve FDHKC’nin genel sekreterliğini tekrar Hawatmeh üstlenmiştir (Alexander, 2003: 45-46).

Silahlı eylemlerini Şehit Ömer el-Kasım olarak da bilinen Ulusal Direniş Tugayları aracılığıyla gerçekleştiren örgüt, FHKC’nin eylem tarzını eleştirerek yeni eylem biçimleri geliştirmiştir (Charif, t.y.). Hala silahlı eylemlerine devam eden ve Aksa Tufanı Operasyonu’na katılan örgütlerden biri olan FDHKC’nin en ses getiren eylemi 1974 yılında 27 nin öldürüldüğü Ma’alot operasyonudur.

Örgütün zaman içinde gerilemesinde hiç kuşkusuz Sovyetler Birliği’nin çöküşü etkili olmuştur. Hem sol-sosyalist fikirlerin uluslararası düzeyde gerilemesi (Gresh, 2005: 119) hem de direkt Çin Halk Cumhuriyeti’nden, Sovyetler Birliği’nden ve uydu devletlerinden gelen para akışının sonlanması (Bröning, 2013: 174) örgütün popülaritesini ve etkinliğini geriletmiştir.

FDHKC, Türkiye’nin siyasi tarihinde de önemli yere sahiptir. 1970’li yıllarda Deniz Gezmiş gibi Türkiyeli sol-sosyalist devrimciler hem Filistin’deki anti-emperyalist mücadeleye destek vermek hem de silahlı mücadele pratiğini öğrenmek için Filistinli örgütlerin (genellikle Suriye’deki) kamplarına gitmişlerdir2 (Bulut, 2020).

DİPNOTLAR

  1. 1.Bkz. Dünya Solu
  2. 2.Bkz. Türkiye Solu

KAYNAKÇA

  • Alexander, Yonah (2003). Palestinian Secular Terrorism: Profiles of Fatah, Popular Front for the Liberation of Palestine, Popular Front for the Liberation of Palestine - General Command, and Democratic Front for the Liberation of Palestine. Leiden: Brill.
  • Bröning, Michael (2013). Political Parties in Palestine: Leadership and Thought. New York: Palgrave Macmillan.
  • Bulut, Faik (2020). “Filistin’e Giden Türkiyeli Devrimcilerin Serencamı (1)”. Independent Türkçe. Erişim Tarihi: 19.05.2025, https://www.indyturk.com/node/131871/türki̇yeden-sesler/filistine-giden-türkiyeli-devrimcilerin-serencamı-1.
  • Charif, Maher (T.Y). “The Popular Front for the Liberation of Palestine – PFLP: 1967-Present”, Interactive Enclopedia of the Palestine Question, Erişim Tarihi: 18.05.2025, https://www.palquest.org/en/highlight/23332/popular-front-liberation-palestine-–-pflp.
  • Gresh, Alain (2005). “Democratif Front for The Liberation of Palestine”. Philip Mattar (Ed.). Encylopedia of The Palestinians Revised Edition (s.118-119). New York: Fact on File.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Karataş, Yusuf Enes. “Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 542-544. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.