İçeriğe geç
ME · MEDYA2 dk okuma · s. 377–378

Dijital Mukavemet

İNG

Dijital Resistance

ALM

Digitaler Widerstand

FRA

Résistance numérique

ARA

المقاومة الرقميّة

YAZAR

Mehmet Emin BABACAN

ORCID 0000-0002-0469-0075

KİTAPTA

s. 377–378

Atıf al

Dijital iletişim teknolojilerinin karakteristiği gereği, birey bu ortamda bedeni, zihni ve duygularıyla var olmaktadır. Böylelikle birey daha önce deneyimlemediği yoğunlukta “ben merkezci” bir ekosistemi var etmekte ve söz konusu bu ekosistemde hayatını sürdürmektedir (Göka, 2017). Bireyin dijital ekosistemin hem öznesi olarak içerik üretmesi hem nesnesi olarak üretilen içeriğin tüketicisi olması nedeniyle sürekli akışta olması gerekmektedir. Zira dijital ekosistemin zaman ve mekânı aşan, konu, içerik, süre sınırı bulunmayan, demografik farklılıkları asimetrik bir ilişkiye dönüştürebilen, akışta olmayı gerekli kıldığı için zihnin ve duyguların sürekli uyarıldığı bir karaktere sahip olması, bireyin psikolojik mukavemetini1 derinden etkilemektedir (Bkz. Kurtweil, 2016).

Dijital ekosistemde bireysel mukavemetin sağlanması, bireyin toplumsal hayatında onu dirençli kılacak alanlarla sağlıklı ilişkiler kurmasıyla mümkün olmaktadır. Bu anlamda bireyin kendisini aşan daha aşkın bir fikrin, idealin, gerçeklik ve gelecek tahayyülünün varlığıyla psikolojik bir mukavemetin gelişeceğini belirtmek gerekmektedir (Bkz. Funk, 2013; Geçtan, 2016).

’de özellikle ’de itibarıyla yaşananlar, bütün insanlığın vicdanını harekete geçirmiş, zulme ve haksızlığa olduğu kadar dijital ekosistemdeki dezenformasyona karşı da bir direnci beslemiştir. Gazze’deki , siyonizmin ve onun kararttığı dijital içeriğe karşı insanların bilincini ve mukavemetini artıracak bir dijital varoluş alanı oluşturmuştur.

, özellikle de ve dünyanın hemen her yerinden aktivistler X, Instagram, Facebook, TikTok ve YouTube gibi da paylaşımlar yaparak yaşananlara ilişkin görsel tanıklık oluşturmuştur2. Dijital seferberlik başlatılarak, özellikle direnen Hamas mensuplarının çektiği videoların dolaşıma sokulmasıyla dikkatlerin Gazze’ye çekilmesi sağlanmıştır. Konvansiyonel iletişim araçlarının nin kontrolünde olması (Özcan, 2023) nedeniyle gerçeklerin karartılmasına karşı aktivistler, öğrenciler ve farklı toplumsal kesimler, dijital dayanışma ağları oluşturabilmiştir. Aynı şekilde İsrail’in yürüttüğü dezenformasyona rağmen sahadan doğru bilgi ve içerik üreten çoğu Gazzeli (örneğin Bisan Owda, Plestia Alaqad ve Motaz Azaiza gibi) dijital mukavemetin önemli bir örneğini ortaya koymaktadır.

aynı zamanda kültürel ve sanatsal direnç alanları olarak da kullanılmaktadır. sanatçılar, müzisyenler ve yazarlar dijital platformlarda kimliklerini ve yaşadıkları trajediyi görünür kılacak birçok dijital içeriği ya üretmekte ya da üretilmesine vesile olmaktadır. Bu anlamda sanal sergiler, belgeseller, animasyonlar, podcastler gibi araçlarla dünya kamuoyunun ilgisi çekilmektedir (Taşkın, 2025; Şani, 2024; Diyanet Haber, 2022). Filistin müziği, dijital çizimler, tiyatro ve kısa filmler gibi sanat formları, sosyal medya aracılığıyla bütün dünyada yayılmaktadır.

Gazze’de Ekim 2023 ile yaşanan soykırıma ilişkin dijital platformlar birçok boyutuyla bir mukavemet ekosistemi sunmuş; Filistin gerçekliğine dair oluşan bilinç, dünyanın hemen her yerinde kendisini farklı şekillerde gösteren sahalarına dönüşmüştür.

KAYNAKÇA

  • Diyanet Haber (2022). Filistinli Sanatçı Ezz Lulu, Gazze’de Yaşanan Dramı Dijital Sanatla Dünyaya Duyurdu. Erişim Tarihi: 15.06.2025, https://www.diyanethaber.com.tr/filistinli-sanatci-ezz-lulu-gazzede-yasanan-drami-dijital-sanatla-dunyaya-duyurdu.
  • Funk, Rainer (2013). Ben ve Biz, Postmodern İnsanın Psikanalizi, çev.: Çağlar Tanyeri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  • Geçtan, Engin (2016). İnsan Olmak. İstanbul: Metis Yay.
  • Göka, Erol (2017). İnternet ve Psikolojimiz. İstanbul: Kapı Yayınları
  • Kurzweil, Ray (2016). İnsanlık 2.0, Tekilliğe Doğru, Biyolojisini Aşan İnsan, çev.: Mine Şengel. İstanbul: Alfa Yayınları.
  • Özcan, Mustafa (2023). “Yahudi Sermayesi ve Mali İstibdat”. Fikriyat. Erişim Tarihi: 15.06.2025, https://www.fikriyat.com/yazarlar/mustafa-ozcan/2023/12/14/yahudi-sermayesi-ve-mali-istibdat.
  • Şani, Ahmet Esad (2024). “Sanatçılardan Filistin’de Yaşananlara ‘Sessiz Olma’ Çağrısı”. AA, Erişim Tarihi: 15.06.2025, https://www.aa.com.tr/tr/kultur/sanatcilardan-filistinde-yasananlara-sessiz-olma-cagrisi/3391530.
  • Taşkın, Esra (2025). “Filistinli Yönetmen Alasttal: Filistin’deki Sanatçılar İsrail Tarafından Kasten Hedef Alınıyor”. AA. Erişim Tarihi: 15.06.2025, https://www.aa.com.tr/tr/ayrimcilikhatti/ayrimcilik/filistinli-yonetmen-alasttal-filistindeki-sanatcilar-israil-tarafindan-kasten-hedef-aliniyor/1825217.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Babacan, M. E. (2020). “COVID-19 Sonrası Teknoloji ve İnsanın Durumu”. Muzaffer Şeker, Ali Özer, Cem Korkut (Ed.), Küresel Salgının Anatomisi: İnsan ve Toplumun Geleceği. Ankara: TÜBA Yayınları.
  • O’Connell, M. (2018) Makine Olmak, Mütevazi Sorunumuz Ölümlülük, çev.: Öznur Karakaş. İstanbul: Domingo Yayınları.
  • Zimbardo, P. & Coulombe, N. D. (2017) Bitik Erkekler, Teknoloji Erkekliği Nasıl Sabote Etti?, çev.: Tolga Yalur. İstanbul: Pegasus Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Babacan, Mehmet Emin. “Dijital Mukavemet”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 377-378. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.