Dijital Medyada Kimlik
İNG
Virtual Identity
ALM
Identität in digitalen Medien
FRA
Identité dans les Médias Mumériques
ARA
الهويّة في الإعلام الإلكترونيّ الرقميّ
Dijital kimlik, bireylerin, kurumların ya da cihazların sanal ortamda kim olduğunu belirleyen ad, soyadı, doğum tarihi gibi temel verilerden, e-posta adresi, kullanıcı adı ve biyometrik veriler gibi daha karmaşık verilere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bir bilgi kümesidir (Kavut, 2020: 990). Bu kimlik, genellikle şifreleme teknolojileriyle korunmakta ve güvenli doğrulama sistemleri sayesinde olası dolandırıcılıkları önlemektedir (Çat & Aydın, 2023: 220). Değişen dünyada sosyalleşme alanı haline gelen dijital medyada kimlik ise gerçek veya anonim isimlerin anlık etkileşim ve iletişime olanak sağlayan platformlardan oluşan çevrim içi hesaplara verilen isimdir (Yavuz, 2024).
Dijital kimlik, bankacılık işlemlerinden devlet hizmetlerine kadar pek çok alanda bireylerin hızlı ve kolay bir şekilde hizmetlere erişmesini sağlamakta, fiziksel belgeleri taşıma zorunluluğunu ortadan kaldırmaktadır. Böylece çevrim içi platformlar, kullanıcılara daha özelleştirilmiş hizmetler sunabilmektedir (Kavut, 2020: 1000). Dijital kimlik sistemleri, uluslararası işlemlerde küresel uyumluluğu artırmaktadır. Her ne kadar bu sistemler avantajlar sağlasa da kimlik bilgilerinin kötüye kullanılması, mahremiyetin ihlali1, dijital eşitsizlik, kimlik avı, veri ihlalleri, siber saldırı, merkezi otoritenin artması, gizliliğin azalması gibi bazı sorunları da beraberinde getirmektedir2. Bu nedenle, veri koruma düzenlemeleri ve güçlü şifreleme protokolleri büyük önem taşımaktadır (Kaya, 2021: 1408-1409). Bütün risklerine rağmen dijital kimliklerin sosyal adaleti ve eşitliği sağlama potansiyeli, teknolojinin insani bir boyut kazanmasına da olanak tanıyabilecek kapasiteye sahiptir3.
Dijital kimlik, modern toplumların dijital dönüşüm yolculuğunda önemli bir yapı taşı ve geleceğin anahtarı niteliğindedir. Dijital kimliğin, sadece bir teknoloji aracı değil, aynı zamanda bir insan hakkı meselesi olduğu gerçeği, özellikle çatışma ve zulüm altındaki bölgelerde daha belirgin olarak ortaya çıkmaktadır. Günümüzde , tarih boyunca sürdürdüğü kimlik, aidiyet ve egemenlik mücadelesine dijital kimlik alanında da yeni bir boyut eklemiştir. İsrail’in kontrolündeki birçok dijital sistem, in hareket özgürlüğünü4, ticaretini ve hatta temel haklarını sınırlandıran bir araç olarak kullanılabilmektedir. Örneğin, Filistinliler, dijital kimlik sı eksikliği nedeniyle uluslararası platformlarda daha az temsil edilmekte ve kimliklerinin doğrulanmasında engellerle karşılaşmaktadır. Ayrıca, Filistinlilere ait veri tabanlarının dış müdahalelere açık olması, bireylerin özel bilgilerinin istismara uğrama riskini artırmaktadır.5 Bu durum, sadece bireysel hak ihlalleri değil, aynı zamanda Filistin’in kolektif kimliğine yönelik bir tehdit olarak görülmektedir (Mejdoup & Biçeroğlu, 2024).
Blok zinciri (blockchain) gibi kimlik doğrulama teknolojileri, Filistinlilere ait verilerin güvenle saklanmasını sağlayabilmektedir (Karahan & Tüfekçi, 2020: 484). Ayrıca, sosyal medyanın etkin kullanımı, Filistin soykırımının dünya çapında daha fazla görünürlük kazanmasına katkı sunmaktadır. Dijital arşivleme projeleri, Filistin kültürünü ve tarihini belgeleyerek yok olma tehdidine karşı korumada katkı sağlayabilecek özelliğe sahiptir.6 Aynı şekilde, dijital kimlik çözümleri, Filistinlilere uluslararası platformlarda eşit bir temsiliyet sağlayarak kimliklerinin tanınmasını kolaylaştırıcı rol oynayabilecektir. Uluslararası toplumun dijital kimlik meselesini insan hakları çerçevesinde ele alıp, Filistinlilere yönelik teknolojik ayrımcılığı sonlandırmak için somut adımlar atılmasına ihtiyaç duyulmaktadır (Özturanlı, 2024: 72-73). Bunlara ek olarak Filistin’e özel dijital kimlik çözümleri geliştiren projelere destek verilmesi kritik önem taşımaktadır. Dijital kimlik meselesi, yalnızca bir teknolojik altyapı sorunu değil, aynı zamanda hakların, özgürlüklerin ve adaletin teminat altına alınmasında önemli bir araçtır. Ne yazık ki Filistin gibi çatışma bölgelerinde, bu teknolojiler bir özgürlük aracı yerine, bir baskı aracı olarak kullanılabilmektedir (Seren, 2024). Adil ve sürdürülebilir bir çözüm için, dijital kimlik sistemlerinin eşitlikçi bir temelde geliştirilmesi ve insan haklarına saygılı bir şekilde uygulanması gerekmektedir (Albaık, 2022: 36-41).
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Dijital Mahremiyet
- 2.Ayrıca bkz. Sosyal Medya İzleme
- 3.Ayrıca bkz. Medya ve İletişimin Dekolonizasyonu; Teknolojik Soykırım
- 4.Ayrıca bkz. İzin Rejimi
- 5.Ayrıca bkz. Dijital İşgal; Dijital Mahremiyet
- 6.Ayrıca bkz. Dijital Mukavemet; Filistin Destekçisi Çevrim İçi Topluluklar-Platformlar; Kültürel Miras; Kültürel Mirasın Korunması
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Albaık, Zaher (2022), “Beytülmakdis Meselesinde “İsrail” Perspektifi Karşısında Filistinlilerin Perspektifinin Desteklenmesi Konusunda Sosyal Medyanın Rolü”. Journal of Islamicjerusalem Studies, 22 (1), 31-46.
- Çat, Arzu Karafat & Begüm Aydın (2023). “Sosyal Medyada Dijital Kimlik İnşası: Instagram Kullanıcılarının Biyografi Yazılarının Cinsiyet ve Kuşak Kategorisine Göre İçerik Analizi”. Academic Knowledge, 6 (2), 219-233.
- Karahan, Çetin & Aslıhan Tüfekci (2020). “Blokzincir Teknolojisinin Dijital Kimlik Yönetiminde Kullanımı: Bir Sistematik Haritalama Çalışması”. Politeknik Dergisi, 23 (2), 483-496.
- Kavut, Sevgi (2020). “Kimliğin Dönüşümü: Dijital Kimlikler”. Selçuk İletişim, 13 (2), 987-1008.
- Kaya, Sertaç (2021). “Sosyal Medya Kullanıcılarının Dijital Kimlik İnşası Sürecinde Kültürel Faaliyet ve Sanat ile İlgili Paylaşımlarının Rolü”. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11 (4), 1403-1419.
- Mejdoup, Khalid & Ekrem Biçeroğlu (2024). “Sosyal Medya ve Dijital Platformlar, İsrail’in Filistinlilere Uyguladığı Soykırımın Duyurulmasında Önemli Bir Rol Oynadı”. AA. Erişim Tarihi: 18.02.2024, https://www.aa.com.tr/tr/gazze-soykiriminin-birinci-yili/sosyal-medya-ve-dijital-platformlar-israilin-filistinlilere-uyguladigi-soykirimin-duyurulmasinda-onemli-bir-rol-oynadi/3351507.
- Özturanlı, Beyza, (2024), “Medyada Filistin İşgali ve Uluslararası İnsancıl Hukuk”. TRT Akademi Dergisi, 9 (20), 56-79.
- Seren, Merve (2024). “Görüş: İsrail’in Filistin’i Dijital İşgali Ne Boyutta?”. AA. Erişim Tarihi: 18.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gorus-israilin-filistini-dijital-isgali-ne-boyutta/3211096.
- Yavuz, Yıldız (2024). “Sanal Kimlikler ve Sanal Aidiyet”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 34 (3), 1573- 1586.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Dijital Hafıza (2024). Filistin. Erişim Tarihi: 18.02.2025, https://dijitalhafiza.com/filistin.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Yurduseven Evci, Vildan. “Dijital Medyada Kimlik”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 375-377. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.