Dijital Etki
İNG
Digital Impact
ALM
Digitaler Einfluss
FRA
Impact Numérique
ARA
التأثير الرقمي
Gerçeklik; olduğu haliyle değil, ifade ediliş biçimleriyle algılanır. İletişimi mümkün kılan ve metaforik bir yapıya sahip olan dil ise medya işlevi görerek kültürlerin biçimlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır (Postman, 2020). İkinci Dünya Savaşı sonrasında hızla gelişen teknoloji; radyonun televizyona, televizyonun ise internet tabanlı na evrilmesiyle yeni bir iletişim evreni oluşturmuştur (Castells, 2008: 442). Bu seri iletişim ağı, kültürü şekillendiren dili ve kültür algısını yerel düzeyden evrensel boyuta taşımakta ve din, dil, ırk fark etmeksizin tüm dünyayı ortak bir etki alanına dâhil etmektedir. Sosyal medya ağları, bir olayın sadece yaşandığı ülkenin sınırlarında kalmaksızın benzer duygu ve düşünceleri paylaşan toplulukların güç odaklarına karşı kolektif bir mücadele ruhu geliştirilmesine imkân tanımaktadır1 (Subaşı, 2022: 173).
Dijital etki bağlamında internet erişimi ve sosyal medya, toplulukların aksiyon alma biçimlerini yeniden yapılandırmıştır. Hem bireysel aktivizm hem de örgütlü aktivist hareketler2, sosyal medya platformları aracılığıyla küresel ölçekte görünürlük kazanmıştır. Özellikle Instagram ve X (eski adıyla Twitter) gibi platformlar, bilginin hızlı bir şekilde yayılmasında önemli bir rol oynamaktadır (Subaşı, 2022: 174). ’in Filistin topraklarını işgali ve sonrasında kronikleşen İsrail sorununda, küresel medya kuruluşlarının gerçeği değil, yaymak istedikleri algıyı yansıttıkları görülmektedir. İsrail yanlısı güç odaklarının uyguladığı ve baskı mekanizmaları ile ortaya çıkan medya ikiyüzlülüğü ortamına karşı bir stratejisi olarak Bisan Owda, Plestia Alaqad ve Motaz Azaiza gibi genç ı alternatif bir kamusal alana dönüştürdüler. Özgürlük ve barış söylemini yaygınlaştırmayı hedefleyen bu hareket, ürettikleri dijital etki aracılığıyla hegemonik söylemleri sorgulayarak toplumsal dönüşümü tetikleyen yeni iletişim dinamikleri oluşturmuştur. Böylece İsrail’in halkına yönelik kullanımı ve ’ten itibaren gerçekleştirdiği soykırım karşısında, Gazze’de yaşayan ve savaş koşullarında mesleklerini icra eden gazeteciler, dijital platformlar aracılığıyla seslerini küresel ölçekte duyurma olanağı buldular (Ross, 2024).
Dijital etkinin küresel ölçekteki dönüştürücü gücüne somut bir örnek, Filistinli ve belgesel yapımcısı Bisan Owda’nın, Gazze’de devam eden insanlık suçlarını3 dijital platformlar aracılığıyla uluslararası kamuoyuna taşıyarak yarattığı farkındalıktır4. Bu süreç, dijital etkinin İsrail yanlısı medya anlatılarını kırma ve alternatif bilgi akışı oluşturma kapasitesini kanıtlamıştır5. 1997 doğumlu Filistinli gazeteci ve film yapımcısı Bisan Owda, Gazze’deki soykırımı dünyaya duyuran isimlerden biri olarak dikkat çekmektedir (TRT World, 2024; Ghobadian, 2024: 20). Ekim 2023’ten itibaren Gazze’de yaşanan soykırımı anbean dünya kamuoyuna duyuran Owda, hazırladığı haber ve belgesellerle uluslararası düzeyde birçok ödül kazanmıştır. Çektiği 8 dakikalık kısa belgesel “It’s Bisan From Gaza and I’m Still Alive” ile Owda, antisemitizm iddialarına rağmen6 Emmy Ödülüne layık görülmüştür (Aljazeera, 2024). Hâlen Gazze’de yaşamını sürdüren Owda, savaş sürecine dair gelişmeleri sosyal medya aracılığıyla paylaşmaya devam etmektedir. Filistinli bir diğer gazeteci 24 yaşındaki Motaz Azaiza, soykırımı çektiği fotoğraflar ve videolar ile dünyaya duyurmuştur (Kaur, 2024). Benzer şekilde Plestia Alaqad isimli genç gazeteci de soykırıma ilişkin haberleri uzun süre Gazze’den aktarmıştır.
Bahsi geçen genç gazeteciler ve diğer birçok gazeteci, Gazze’ye ilişkin fotoğraf ve videoları küresel kamuoyuna bildirmeye ve dijital sahada etki yaratmaya devam etmektedir. Ekim 2023’le İsrail’in ve Gazze halkına yönelik gerçekleştirdiği soykırım, tarihteki diğer savaşlardan farklı olarak dijital etki sayesinde eşzamanlı olarak dünya kamuoyuna aktarılmış ve geniş yankı uyandırmıştır. Bu süreç, sivil medya gücünün ortaya çıkmasına zemin hazırlamış, devlet politikalarının aksine dünya halkları yaptığı protesto yürüyüşleri ve eylemleriyle soykırıma karşı tepkilerini ortaya koymuştur.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Sosyal Medya Stratejisi
- 2.Ayrıca bkz. Dijital Eylemcilik
- 3.Ayrıca bkz. İnsani Kriz; Soykırım; Toplu Katliam
- 4.Bkz. Soykırım Haberciliği
- 5.Ayrıca Bkz. Medya ve İletişimin Dekolonizasyonu
- 6.Bkz. Negasyonist
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Al Jazeera (2024). Palestinian Journalist Bisan Owda and AJ+ Win Emmy for Gaza War Documentary. Erişim Tarihi: 09.04.2024, https://www.aljazeera.com/news/2024/9/26/palestinian-journalist-bisan-owda-and-aj-win-emmy-for-gaza-war-documentary.
- Castells, Manuel (2008). Enformasyon Çağı, Ekonomi, Toplum ve Kültür: Ağ Toplumunun Yükselişi, çev.: Ebru Kılıç. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
- Ghobadian, Sydney (2024). Redefined Influence: An Exploration of Social Media and User Agency [Lisans Tezi]. Kaliforniya: Scripps College.
- Kaur, Harmeet (2024). “Palestinians are Documenting The War for Millions on Social Media. Their Followers Have Come to See Them as Family”. CNN World. Erişim Tarihi: 09.04.2025, https://edition.cnn.com/2024/01/19/world/palestinians-x-tiktok-instagram-gaza-cec/index.html.
- Postman, Neil (2020). Televizyon Öldüren Eğlence: Gösteri Çağında Kamusal Söylem, çev.: Osman Akınhay. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Ross, E. Wayne (2024). “Palestinian Liberation in Education: Solidarities and Activism for a Free Palestine- Special Issue Call for Manuscripts”. Institute for Critical Education Studies. Erişim Tarihi: 09.04.2025, https://blogs.ubc.ca/ices/2024/01/02/palestinian-liberation-in-education-solidarities-and-activism-for-a-free-palestine-special-issue-call-for-manuscripts/.
- Subaşı, Huriye (2022). “Dijital Aktivizme Yönelik Literatür İncelemesi”. Anasay, (19), 155-177.
- TRT World (2024). Under Fire From Israeli Lobby, Gaza Journalist Firm on Competing for Emmy. Erişim Tarihi: 09.04.2025, https://www.trtworld.com/magazine/under-fire-from-israeli-lobby-gaza-journalist-firm-on-competing-for-emmy-18198483.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Tosun Hafız, Hafsa. “Dijital Etki”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 359-361. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.