İçeriğe geç
TK · TOPLUM VE KÜLTÜR4 dk okuma · s. 1285–1287

Salah, Raid

İNG

Salah, Raid

ALM

Salah, Raed

FRA

Salah, Raed

ARA

رائد صلاح

YAZAR

Ferhat, GÖKDAĞ

ORCID 0000-0003-1210-9209

KİTAPTA

s. 1285–1287

Atıf al

Modern tarihi boyunca, hareketleri ve ulusal kimlik inşası sürecinde birçok önemli figür öne çıkmıştır. Siyasi, dini ve toplumsal mücadele yürüten bu şahsiyetler, Filistin halkının haklarını savunma noktasında farklı ideolojik ve stratejik yaklaşımlar benimsemiştir. Kimileri diplomatik yollarla çözüm ararken, kimileri silahlı direnişi desteklemiş, bazıları ise sivil toplum hareketleri ve dini söylemler üzerinden halkın bilinçlenmesine öncülük etmiştir. Bu isimler arasında, “1948 İslami Hareket” liderliğini üstlenen Şeyh Raid Salah, dini kimliği ve Mescid-i Aksâ mücadelesi ile öne çıkan şahsiyetlerden biridir. Salah, özellikle Kudüs ve Filistin’in İslami mirasını koruma konusundaki kararlı duruşu ve ’in e yönelik politikalarına karşı gösterdiği aktif direniş ile tanınmaktadır. Onun liderliği, Filistin davasına dini söylemin nasıl eklemlendiğini ve kolektif hafızanın nasıl şekillendirildiğini anlamak açısından önemli bir örnek teşkil etmektedir.

1958 yılında Ummul Fahm’da dünyaya gelen Şeyh Raid Salah, ilk ve lise öğrenimini doğduğu şehirde tamamlamıştır. Ardından el-Halîl Üniversitesi’nde İslam Hukuku i almıştır. Eğitim faaliyetlerine katılması İsrail tarafından yasaklanan Salah, bu süreçte le ilgilenmiştir. nın başlaması ile birlikte hem hem de ’da insani yardım çalışmalarında bulunmuştur. 1989 yılında ise Ummul Fahm Belediye Başkanlığı’na seçilerek siyasi alandaki etkinliğini artırmıştır (Tarihçe, 2012: 44; Ebu Halil, 2018). 2001’a kadar bu görevini sürdüren Salah bu tarihte belediye başkanlığından istifa etmiştir. Sonrasında Mescid-i Aksâ’nın ihyası ve imarına yönelik çalışmalara yoğunlaşarak, dini ve tarihi mirasın muhafazasına1 odaklanmıştır (BBC News Arabi, 2017). 2001 yıllarında yeniden İslami Hareket’in başkanlığına seçilen Salah, liderliğini üstlendiği Aksa Müessesesi ve diğer kurumlar ile önemli projelere öncülük etmiştir. Bu çalışmalar kapsamında, Mescid-i Aksâ çevresi ve Kudüs’ün doğusunda yürütülen restorasyon projelerinde aktif rol almış, özellikle Mervan Mescidi’nin imarı gibi kritik girişimlere katkıda bulunmuştur (Al Jazeera, 2025). Mayıs 2003’te gerçekleştirilen geniş çaplı kapsamında na alınmıştır. Somut olmayan suçlamalarla iki yıl süreyle hapis cezasına çarptırılmış ve ardından şartlı olarak tahliye edilmiştir (Tarihçe, 2012: 44; Independent Türkçe, 2020).

Salah, 2007 yılında Kudüs’te bulunan Meğâribe Kapısı Yolu’nda gerçekleştirilen saldırılar2 ve arkeolojik kazıları3 protesto ettiği esnada, İsrail tarafından yeniden gözaltına alınmıştır (Amin Habala, 2023). Bu tutuklama, İsrail’in Kudüs’teki İslami miras ve kutsal mekânlar üzerindeki politikalarına4 karşı yürütülen savunmayı5 bastırmaya yönelik bir girişim olarak değerlendirilmiştir. Salah’ın bu süreçteki tutumu, Filistin kimliğinin ve Mescid-i Aksâ’nın korunmasına yönelik kolektif hafızanın6 şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. 2009 yılında, İsrail makamları tarafından Kudüs’e girişi yasaklanmış, böylece işgal altındaki şehre erişimi engellenmiştir (Selmiye, 2009). Aynı yıl, Ürdün üzerinden umreye gitmek amacıyla yola çıktığında, dönüşte kendi topraklarına girişine de izin verilmemiştir (BBC News Arabi, 2017). Bu karar, İsrail’in liderlere yönelik kısıtlama ve hareket alanlarını daraltmaya yönelik şiddet politikalarının bir parçasıdır7.

2010 yılında, İsrail tarafından dokuz ay hapis cezasına çarptırılmıştır. Aynı yıl, polis memuruna karşı gösterdiği tepki sonucunda, beş ay daha hapis cezası alarak cezaevinde tutulmuştur (Amin Habala, 2023). Bu durum, İsrail’in Filistinli aktivistleri ve dini liderleri susturma ve kriminalize etme politikalarının bir örneği olarak öne çıkmaktadır. 2010 yılında, Gazze’ye uygulanan ablukayı kırmak amacıyla dünyanın farklı bölgelerinden yüzlerce aktivistin katılımıyla yola çıkan Mavi Marmara Gemisi’nde de bulunan Raid Salah, İsrail güçleri tarafından geminin kontrol altına alınmasının ardından yoğun bir sorgulama sürecine tabi tutulmuştur. Daha sonra yaptığı açıklamada kendisinin gemideyken öldürülmek istendiğini ifade etmiştir (CNN Türk, 2014). Salah’ın bu süreçteki varlığı, Filistin davasına yönelik uluslararası sivil direnişin sembolik bir temsili olarak okunabilirken, aynı zamanda güçlerin direniş figürlerine yönelik sistematik sindirme politikalarının da bir örneğini teşkil etmektedir. 8 Mayıs 2016’da Salah, İsrail makamları tarafından “Vadi el-Joz vaazı” davası kapsamında şiddete teşvik suçlamasıyla yargılanarak dokuz ay hapis cezasına çarptırılmıştır (JCFA, 2025). Kendisinin TRT Avaz’a verdiği röportajda bu kararın tamamen politik bir takip için verildiğini vurgulamış ve bu tür kararların kendisini asla yıldırmayacağını dile getirmiştir (TRT Avaz, 2016). Son yıllarda Salah, özellikle in Mescid-i Aksâ ve Kudüs üzerindeki planlarını ifşa ederek kamuoyunu bilgilendirme konusunda önemli bir rol üstlenmiştir. Kudüs’ün tarihi ve dini kimliğini tehdit eden girişimlere karşı kararlı bir duruş sergileyen Salah, siyonist işgal politikalarına karşı her koşulda ön saflarda mücadele etmeye devam etmektedir.

Raid Salah, Filistin kültürünün korunmasına büyük önem vermiş, bu unsurların İsrail’in ve Yahudileştirme politikalarına karşı direnişin temel taşlarından biri olduğunu vurgulamıştır. Filistin kimliğinin korunmasının yalnızca siyasi mücadeleyle değil, aynı zamanda kültürel ve dilsel varlığın sürdürülmesiyle mümkün olacağını savunmuş, bu doğrultuda çeşitli girişimlerde bulunarak Filistinli gençler arasında kültürel bilincin artırılması için çalışmalar yürütmüştür (Abdülhâfız, 2022). Salah, İsrail’in Arapçayı kamusal alandan silmeye yönelik politikalarına8 karşı sesini yükseltmiş, Filistinli toplulukları kendi kültürel ve tarihî miraslarına sahip çıkmaya teşvik etmiştir. Bu çabaları, Filistin kimliğinin ve kolektif hafızanın korunmasında kritik bir rol oynamış, aynı zamanda Filistin davasının yalnızca siyasi bir mesele değil, derin tarihsel ve kültürel boyutları olan bir mücadele olduğunu göstermiştir.

KAYNAKÇA

  • Abdülhâfız, İman Ekmel İbrahim (2022). “Siyonist Politikalar ve Filistin’de Arapça’nın Yok Edilmesi”. Arakan for Studies Research and Publishing. Erişim Tarihi: 11.02.2025, https://www.arkansrp.com/studies/zionist-policies-obliterating-arabic-tr.pdf.
  • Al Jazeera (2025). Muhaveletâ ıghtiyâl ve senevât min es-sicn.. rıhlet cihâd eş-şeyh Râid Salah. Erişim Tarihi: 10.02.2025. https://l24.im/2Ufw0J.
  • Amin Habala (2023). “Raid Salah... rihlet 40 âman ma‘a es-sucûn ve muhawelât el-iğtiyal”. Erişim Tarihi: 14.07.2025, https://l24.im/5rbJT8.
  • BBC News Arabic (2017). Raid Salah: Men huve reîs ‘el-hareketu’l İslâmiyye’ ellezî efrecet anhu İsrail?. Erişim Tarihi: 01.03.2025, https://www.bbc.com/arabic/middleeast-40935301.
  • CNN Türk (2014). Mavi Marmara Baskınında Şeyh Raid Salah’dan Şok İddia. Erişim Tarihi: 14.07.2025, https://www.cnnturk.com/dunya/mavi-marmara-baskininda-seyh-raid-salahdan-sok-iddia-437357.
  • Ebu Halil, Vail Halit (2018). “Hivarat fi tarih el-hareke el-İslamiyye fi Filistin el-muhtalle sene 1948 ma’a eş-Şeyh Raid Salah”. El-Zaytouna. Erişim Tarihi: 14.07.2025, https://l24.im/Sz5ue.
  • Independent Türkçe (2020). ‘Kudüs Muhafızı’ Raid Salah Yeniden Cezaevinde. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://www.indyturk.com/node/228171/.
  • JCFA (2025). Al-Aksa Libel: Sheikh Raed Salah as Successor of the Mufti. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://jcpa.org/al-aksa-is-in-danger-libel/al-aksa-libel-sheikh-as-successor-of-the-mufti/.
  • Salah, Raid (2009). “Aksa Tehlikede”. Mescid-i Aksâ Sempozyumu. İstanbul: İHH Yayınları.
  • Selmiye, Edhem Ebu (2009). “Raîd Salah... el-eykûne el-Filestîniyye es-sâira”. Mescid-i Aksâ Sempozyumu. İstanbul: İHH Yayınları.
  • Tarihçe (2012). Mescid-i Aksâ Tehlikedir, Ancak “O” Galip Gelecektir!. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://www.academia.edu/113966602/Tarih%C3%A7e_2_Say%C4%B1_Filistin_Kud%C3%BCs_Mescidi_Aksa_%C3%96zel_Say%C4%B1s%C4%B1.
  • TRT Avaz (4 Mayıs 2016). 1948 İslami Hareketi Lideri Raid Salah ile Söyleşi [Video]. You Tube. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://www.youtube.com/watch?v=Y19STtnohpg.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Gökdağ, Ferhat. “Salah, Raid”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1285-1287. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.