el-Kassam, İzzettin
İNG
Izz ad-Din al-Qassam
ALM
Izz ad-Din al-Qassam
FRA
al-Qassam, Izz al-Din
ARA
عزّ الدين القسام
İzzettin el-Kassam (1883–1935), nin sembol isimlerinden biri olarak, siyasi, ve dini zorluklara rağmen ’in bağımsızlığı için mücadele eden bir liderdir. 1883’te Suriye’nin Cebele Köyü’nde doğan el-Kassam, modern İslam düşüncesinin farklı yönlerini birleştirerek hem sufi hem de selefi gelenekler arasında köprü kuran bir yaklaşım geliştirmiştir. Muhammed Abduh’un reformist fikirlerinden etkilenerek, el-Ezher Üniversitesi’nde aldığı le İslam hukuku ve dini liderlik alanlarında uzmanlık kazanmıştır. Bu yıllar onu, İslam’ın modern bir yeniden canlanışını savunan düşünür ve aktivist olarak şekillendirmiştir (Sanagan, 2020: 35).
İmparatorluğu dönemindeki Tanzimat reformları, bölgedeki ulusal hareketleri ve dini eğilimleri derinden etkilerken, el-Kassam’ın liderlik yetenekleri Fransız işgaline karşı Suriye’deki te ön plana çıkmıştır. Ancak Fransız işgal güçleri tarafından idama mahkûm edilince Filistin’e göç edip Hayfa’ya yerleşmiştir. Burada yoksullara yönelik çalışmalarıyla tanınmış, İngiliz Mandası ve göçlerin1 yarattığı toplumsal değişimlere karşı dini bir lider olarak direniş faaliyetlerini organize etmiştir (Schleifer, 1979: 62).
El-Kassam’ın liderlik özelliği iki açıdan kendisini göstermiştir. İlki toplumla ilişki geliştirmeye özel bir önem vermesidir. El-İstiklal Camii’nde imamlık yaparak toplumsal bağları güçlendirmesi bu durumla ilgilidir. Hutbelerinde ahlaki bir duruş sergilerken aynı zamanda İngiliz Mandası ve siyonist yerleşim politikalarına karşı direnişi de teşvik etmiştir. Köylüler, işçiler ve diğer yerel topluluklarla kurduğu güçlü bağlar, onu Filistin davasında birleştirici bir figür haline getirmiştir. İkincisi ise halkı örgütleme yeteneğidir. Hayfa’daki işçi ve köylüler arasında büyük bir destek kazanıp dini liderliğini toplumsal eşitsizliklere karşı bir araç olarak kullanarak ulusal mücadeleyi ivmelendirmiştir (Sanagan, 2020: 70).
İzzettin el-Kassam, 1935’te Ya’bad’da İngiliz güçleriyle girdiği çatışmada şehit düşmüştür. Filistin halkı için derin sembolik anlam taşıyan şehadeti, Filistin ulusal direnişinde bir dönüm noktası olarak kabul edilmektedir (Sanagan, 2013: 349). İslamcı Direniş Hareketi (Hamas) askeri kanadına “İzzettin el-Kassam Tugayları” adını vererek bu sembolizmi yaşatmaya devam etmektedir (Nafi, 1997: 215). Modern Filistin tarihinin farklı dönemlerinde, el-Kassam’ın mücadelesi silahlı direnişin meşruiyet kaynağı olarak görülmektedir.
El-Kassam, yalnızca Filistin özelinde değil, geniş anlamda anti-kolonyal mücadele ve dini motivasyonlarla şekillenmiş bir direniş figürü olarak anılmaktadır. Onun mücadelesi, Filistin’in siyonizm ve İngiliz Mandası’na karşı duruşunun güçlü sembolik bir ifadesi olmaya devam etmektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Aliyah; Yahudi Göçü (Osmanlı Belgeleri)
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Nafi, Basheer (1997). “Shaykh ‘Izz al-Din al-Qassam: A Reformist and a Rebel Leader”. Journal of Islamic Studies, 8 (2), 185–215.
- Sanagan, Mark (2013). “Teacher, Preacher, Soldier, Martyr”. Welt Des Islams, 53 (3-4), 315–352.
- Sanagan, Mark (2020). Lightening Through the Clouds: ʿIzz Al-Din Al-Qassam and the Making of the Modern Middle East. Austin: University of Texas Press.
- Schleifer, Abdullah (1979). “The Life and Thought of Izz-id-Din al-Qassam”. The Islamic Quarterly, 22, 61–81.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Sayigh, Rosemary (1979). Palestinians: From Peasants to Revolutionaries; A People’s History. London: Zed Press.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Akgül, Nazife Selcen Pınar. “el-Kassam, İzzettin”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 473-475. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.