Kültürleme
İNG
Enculturation
ALM
Akkulturation
FRA
Enculturation
ARA
(التثقّف (التنشئة الاجتماعيّة
İlk olarak antropolog Melville J. Herskovits tarafından 1948 yılında ortaya atılan “kültürleme” kavramı, çocukluk veya ergenlik çağına ulaşan bireyin, süresi boyunca bilinçli ya da bilinçsiz olarak karşılaştığı şartlandırmalar neticesinde içinde doğduğu kültürde “yeterlik kazanma biçimi” olarak ifade edilmiştir (Güvenç, 1979: 133-134). Bu anlamda kültürleme, bireye içinde doğduğu kültürün anlam, değer yargıları ve kurallarının öğretilme sürecine işaret eder. Aile, eğitim, sosyal çevre ve diğer faktörler sürecin önemli sacayaklarındandır. Ayrıca toplumların gerek tarihsel ve coğrafi durumları gerekse dini ve kültürel inançları, değer yargıları, kuralları ve sosyal yapıları da süreci şekillendiren önemli etmenler arasındadır.
Her toplumun farklı ve kendine özgü bir kültürleme süreci bulunmaktadır. toplumu da tarihsel ve coğrafi koşulları ile sosyal ve siyasi yapısı nedeniyle kendine özgü bir kültürleme sürecine sahiptir. Özellikle işgal, ve kültürel kimlik gibi faktörler süreci şekillendiren unsurlar arasındadır. Uzun yıllardır işgal altında olan Filistin halkının kültürleme sürecinin ilk ayağını dayanıklı bir kimlik ve mücadele bilinci oluşturmaktadır. Aile ve eğitim kurumları bu sürecin en önemli aktörleri olarak a tarihsel-siyasal şuur kazandırmakta, kimliği-direniş ruhunu güçlendirmekte ve tüm bunları nesilden nesile aktarılmasına aracı olmaktadırlar. Bu aktarımlarda aile önemli yapı taşlarından biridir ve çocuklara Filistin toplumun inanç ve değer yargılarını benimsetme rolünü üstlenmiştir. Bunun yanında toplumsal birlik ve beraberlik duyguları ön planda tutularak bir mücadele ve kimlik bilinci oluşturulmuştur. Benzer biçimde eğitim sistemi de toplumsal değerlerin korunması, nesiller arasında aktarılması ve kimlik farkındalığı oluşmasında başat etmenlerdendir. Buna karşın Filistin’deki larda Filistin tarihi, kimliği, bağımsızlığı, dinî ve kültürel değerlerin öğretilmesi tarafından engellenmeye çalışılmıştır. Tüm yasaklara rağmen çocukların eğitimi için birleşen evlerde ve camilerde eğitim sistemini oluşturmuştur. Ancak İsrail bu yönteme de hukuksuz müdahalelerini sürdürmüş hatta BM’ye bağlı UNRWA ve özel okullar tarafından sürdürülen uzaktan eğitim suç sayılmıştır (Ercümen, 2018: 3-4). Buradan da anlaşılacağı üzere baskılara karşı mücadeleyi de içeren ortamda eğitim kurumları, kültürleme sürecini yürütürken eş zamanlı olarak Filistinlilerin kültürel unsurları öğrenmelerine ve içselleştirmelerine katkı sağlamaktadır (Kısakaya & Özbaş, 2021: 3239).
Kültürleme sürecinde aile ve eğitimin yanında medya ile sanat da kültürel kimliğin muhafazasına ve küresel düzeyde tanıtılmasına katkıda bulunmaktadır. Filistinliler, gündelik yaşamdaki mücadelelerini ve kültürel değerlerini medya vasıtasıyla ifade etmektedir. Sinema, edebiyat, müzik gibi sanatsal disiplinler, Filistin’in tarihini, kültürel mirasını ve İsrail işgalciliği karşısındaki direniş bilincini sonraki nesillere aktararak Filistin kimliğinin sürdürülebilirliğini güvence altına almaktadır1.
2024 yılı itibariyle dünya genelinde 6 milyon bulunmaktadır (UNCHR, 2024). Diaspora ve mülteci kamplarında hayatlarını sürdürmek zorunda olan aileler çocuklarına tarihi, dinî ve kültürel değerlerini aktararak hem vatan özlemlerini hem de geri dönüş haklarını diri tutmaktadır. Bunun yanında cihat ve şehitlik kavramları da kültürleme sürecinde önem arz etmektedir. Bu iki kavram Filistin halkı tarafından işgale karşı geliştirilen kültürel ögelerin başında gelmektedir. Aynı zamanda in karşısında durmak için geliştirilen mücadele ve direniş bilincinin de temelini oluşturmaktadır.
Filistin halkının kültürleme süreci tarihsel ve siyasi olarak şekillenmesinin yanı sıra ruhu ve kimlik mücadelesini kapsamaktadır. Aile, eğitim, medya, sanat, diaspora ve mülteci kampları gibi daha birçok faktör vasıtasıyla Filistin kimliği kuşaklar boyunca aktarılarak birlik ve beraberliği devam ettirme ve Filistinlilerin ulusal kimlik bilincinin oluşumuna katkı sağlamaktadır.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Sumud
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Ercümen, Merve Aksoy (2018). “Filistinde Eğitim: İsrail’in Yıldırma ve Şiddet Politikalarına Direnen Eğitimli Bir Halk”. İNSAMER, Araştırma 82, 1-9.
- Güvenç, Bozkurt (1979). İnsan ve Kültür. İstanbul: Remzi Kitabevi.
- Kısakaya, Abdulkadir & Mehmet Özbaş (2021). “Sosyalleşme ve Kültürleme Merkezi Olarak Okul”. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 8 (77), 3237-3243.
- UNCHR (2024). Figures at A Glance. Erişim Tarihi 10.09.2024, https://www.unhcr.org/about-unhcr/who-we-are/figures-glance.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Türkoğlu, Mahmut Metin. “Kültürleme”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1039-1040. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.