Hanzala ve Hasan Aycın
İNG
Hanzala and Hasan Aycın
ALM
Handala und Hasan Aycın
FRA
Handala et Hasan Aycın
ARA
حنظلة وحسن آيجين
karikatürist Naci el-Ali (1938-1987), Hanzala karakterini 1969 yılında tasarlamıştır. Hanzala; sırtı izleyiciye dönük, ellerini arkasında bağlamış, yalın ayaklı ve yamalı elbiseler giymiş on yaşında bir çocuktur. Naci el-Ali’nin yaptığı çizimlerde yüzü görülmeyen Hanzala, zorla yerinden edilen1 halkının hafızasını sembolize etmektedir (Aydemir & Aparı, 2022; Karagöz, 2024). Ülkesi özgürlüğe kavuşana ve adalet yerini bulana dek büyümeyecektir. Hanzala; Filistin’in uğradığı haksız işgale, insanlık dışı politikalara2 ve Batı’nın sergilediği ikiyüzlülüğe3 karşı sessiz bir protesto4 gerçekleştirmektedir. Tüm dünyaya küsen Hanzala’nın sitemkâr duruşu, silahların ya da kitlesel gösterilerin ulaşamadığı düzeyde derin bir etki yaratmıştır5 (Reşid, 2024).
Filistin sorunu hakkında çok fazla eser üreten sanatçılardan biri olarak Hasan Aycın (d. 1955), Naci el-Ali’nin bir imza olarak kullandığı Hanzala karakterini Filistin’in haklı davasının güçlü bir simgesi olarak kendi eserlerinde yeniden yorumlamıştır. Karikatürist, “Hanzala, benim için Filistin’in yüzüdür; onu zaman zaman yüzünü göstererek yeniden yorumladım… Naci el-Ali, tablonun içinde yaşadı, içinden baktı ve oradan çizdi. Ben ise olaya dışardan bakıyorum. Dolayısıyla ben Hanzala’yı Naci el-Ali’nin çizdiği gibi çizemem” (Türkyılmaz, 2024) sözleriyle kendi yaklaşımını ortaya koyar. Hanzala, onun karikatüründe yüzünü az da olsa göstermektedir. Aycın bunun gerekçesini şu şekilde açıklamaktadır:
Çünkü benim tanıklıklarım Naci el Ali’den sonrasına ilişkindi. ın katledildiğini gördük, Hanzala’nın temsil ettiği değerler zarar gördü. Benim çizgilerimde Hanzala yeri geldi mücadelenin tam ortasında oldu, yüzünü döndü. Mücadelenin de seyri döndü. in dışında, dünyada da bu davaya sahip çıkanlar olmaya başladı. Mavi Marmara, One Minute olayları bunlardan birkaçıdır. Birleşmiş Milletlere girdiler, devlet olarak kabul gördüler. Bayrağı ümmete teslim edecek aşamaya getirdiler (Aşık, 2022).
“Çizginin dışında bir şeyle ifade‑i merama güç yetirseydim çizmezdim.” diyerek kendi sanatsal görüşünü ortaya koyan Aycın’ın bu yaklaşımı, Hanzala karakteri ile kurduğu bağda da açıkça görülür (Tozal, 2010: 37). O; kötü, çirkin ve yanlış olana sessiz kalmayacaktır (Şakar, 2014: 27, 32). Aycın, Hanzala’nın içinde yer aldığı etkileyici kompozisyonlarıyla Naci el-Ali’nin misyonunu devralan yetenekli bir halef olduğunu gösterir.
Hasan Aycın, Naci el-Ali’nin İsrail işgaline karşı sanatıyla mücadele ettiğini ve onun bir bakıma Hanzala’nın kendisi olduğunu ifade eder. Bir sanatçı olarak el-Ali’nin yanında olduğunu göstermeye çalışır. Onun yerelden evrensele taşınan yeni Hanzala yorumu, ezilenlerin ortak vicdanı olmuş; umutlu bir in simgesine dönüşmüştür (Tozal, 2010: 37). Naci el-Ali, 29 Ağustos 1987’de silahlı bir saldırının kurbanı olsa da küskün ve sitemkâr Hanzala karakteri âdeta ölümsüzleşmiştir (Reşid, 2024). Hanzala ve onun güçlü sembolik duruşu, zulmü altındaki topraklarda sanat yoluyla direniş ve dayanışmayı yansıtmaktadır. Hasan Aycın ise Hanzala’nın evrensel mesajını taze bir solukla yeniden günümüze taşıyarak Filistin mücadelesine olan desteğini çizgilerin diliyle ifade etmiştir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Gaspçı Sömürgecilik
- 2.Bkz. Devlet Terörü
- 3.Bkz. Ahlaki İkiyüzlülük; Çifte Standart
- 4.Ayrıca bkz. Pasif Direniş; Sivil Karşı Koyuş
- 5.Ayrıca bkz. BDS Hareketi; Dijital İntifada; Elektronik İntifada; Küresel Dayanışma; Uluslararası Dayanışma Hareketi
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Aşık, Ezgi (2022). “Hasan Aycın: Tek Rutinim Besmele Çekmek”. Dünyabizim. Erişim Tarihi: 24.06.2025, https://www.dunyabizim.com/hasan-aycin-tek-rutinim-besmele-cekmek.
- Aydemir, Mücahit & Aparı, Saadet Firdevs (2022). “Hanzala’nın Çizeri, Filistinli Karikatürist Naci el-Ali’nin Vefatının Üzerinden 35 Yıl Geçti”. AA. Erişim Tarihi: 28.04.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/hanzalanin-cizeri-filistinli-karikaturist-naci-el-alinin-vefatinin-uzerinden-35-yil-gecti/2671894.
- Karagöz, Samed (2024). “Yüzünü Dönmeyen Çocuk: Hanzala”. Yeni Şafak. Erişim Tarihi: 28.04.2025, https://www.yenisafak.com/yazarlar/samed-karagoz/yuzunu-donmeyen-cocuk-hanzala-4610582.
- Reşid, İbrahim (2024). “Filistin’e Hanzala’yı Hediye Eden Çizer: Naci el Âli”. GZT. Erişim Tarihi: 28.04.2025, https://www.gzt.com/mecra/filistine-hanzalayi-hediye-eden-cizer-naci-el-al-3771155.
- Şakar, Cemal (2014). Hasan Aycın’ın Çizgi’si. İstanbul: İz Yayıncılık.
- Tozal, Yunus Emre (2010). “Çizginin Dışında Bir Şeyle İfade-i Merama Güç Yetirebilseydim, Çizmezdim”. Ayraç, 8, 37-38.
- Türkyılmaz, Fatih (2024). “Hasan Aycın: İlham Kaynağım Kimliğim Oldu Desem Mübalağa Etmiş Olmam”. AA. Erişim Tarihi: 26.06.2025, https://www.aa.com.tr/tr/insana-dair/hasan-aycin-ilham-kaynagim-kimligim-oldu-desem-mubalaga-etmis-olmam/3112610.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Aycın, Hasan (2017). Kudüs Ey Ey. İstanbul: İz Yayıncılık.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Köseoğlu, Gülşah. “Hanzala ve Hasan Aycın”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 696-697. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.