Eyyûbî Kürtler Divanı
İNG
Kurdish Ayyubid Council
ALM
Diwan der Ayyubidischen Kurden
FRA
Conseil Kurde Ayyoubide
ARA
ديوان الأكراد الأيّوبيّين
Filistin topraklarında farklı etnik grupların varlığı bilinmektedir. Bu gruplardan biri de Kürtlerdir. Halil kenti1, ’de Kürt nüfusunun en yoğun olduğu şehirdir. Selâhaddîn-i Eyyûbî, 1187 yılında Kudüs’ü Haçlılardan kurtardıktan sonra bölge emniyetini sağlamak amacıyla beraberindeki Kürt emirlerinin bazılarını Filistin’deki farklı şehirlere dağıtmıştır. Bu minvalde, soyundan bazı aileleri de Halil şehrine yerleştirmiştir. Araplarla aynı şehri paylaşan bu aileler zamanla genişlemişlerdir. Son asra kadar Araplar ve Kürtler şehirdeki varlıklarını bir arada sürdürmeyi başarmışlardır (Uleymi, 1999: 2/298).
Halil kentinde nüfusun yaklaşık yarısını oluşturan Eyyübi soyuna mensup kişiler, 1931 yılında divan kurarak önemli bir girişimde bulunmuşlardır. Divanü’l-Ekradi’l-Eyyübi adını verdikleri bu yapı, otuzu aşkın aileden müteşekkil Eyyübi Kürtlerinin bir araya gelip sorunlarına çözüm aradıkları meclis vazifesi görmekteydi. İngiltere ve diğer Batılı ülkelerin Filistin topraklarında bir ni kurma çabalarının yürütüldüğü bir zamanda faaliyete başlayan Divan, aynı zamanda Filistin davasının savunulması görevini de üstlenmiştir. Bu çerçevede, Haccı Abdülcevvad el-Kürdi el-Eyyübi ve Haccı Abdülmuğni el-Kürdi el-Eyyübi gibi aile büyükleri civar Arap ülkelerinin liderleriyle iletişim kurarak Filistin halkına sahip çıkılması adına çaba sarf etmişlerdir (Sivereki, 2014). Bu bağlamda Filistin davasının savunulması ve Müslümanların birlik ve beraberliğinin sağlanmasında divanın önemli bir görev üstlendiği görülmektedir.
Her ne kadar günümüzde etkinliği söz konusu olmasa da divanın tarihsel, manevi ve kültürel açıdan büyük önemi vardır. Buna göre son yıllarda çekildiği anlaşılan bir fotoğrafta, Divan’ın giriş kapısının sağ ve sol tarafına asılmış bir afişte “Multaqa Şebabü’l-Aileti’l-Eyyübiyeti’l-Ekrad” (Eyyûbî Kürtleri Ailesi Gençlerinin Toplanma Yeri) ibaresinin yer aldığı görülmektedir. Bu durum, Divan’ın özellikle Kürt gençler için büyük bir öneme sahip olduğunu göstermektedir. Burada bir araya gelen gençler, hem birbirleriyle tanışma ve vakit geçirme fırsatı bulmakta hem de kadim kültürlerini öğrenerek geleceğe aktarma imkânına sahip olmaktadır (Wafa, t.y.).
Halil kentindeki Eyyübi kökenli Kürt topluluğunun oluşturduğu Divanü’l-Ekradi’l-Eyyübi, bölgedeki etnik çeşitliliğin yanı sıra Filistin ulusal kimliğinin inşasına yaptığı katkıyla dikkat çekmektedir. Günümüzde kurumsal etkinliği azalmış olsa da bu yapının fiziksel izleri ve kültürel mirası, Filistin’deki Kürt varlığının tarihsel derinliğini tedir. Özellikle genç kuşaklar arasında sürdürülen “Multaqa Şebabü’l-Aileti’l-Eyyübiyeti’l-Ekrad” gibi oluşumlar Filistin’deki etno-kültürel çoğulculuğun, İsrail işgali karşısında kolektif e dönüşebilen potansiyel taşıdığını göstermektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. Haremeyn
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Sivereki, M. Ali (2014). “el-Ekrad fi Filistin.” Paldf Net. Erişim Tarihi: 18.12.2024, https://paldf.net/f/node/857496.
- Uleymi, Ebü’l-Yümn Mücirüddin (1999). el-Ünsü’l-Celil bi-Tarihi’l-Kuds ve’l-Halil 2, thk.: Adnan Yunus. Amman: Mektebetü Dendis.
- Wafa (T.Y.). “el-Kurd”. Erişim Tarihi: 21.07.2025, https://info.wafa.ps/pages/details/29882#:~:text=الأكراد%20هم%20شعوب%20تعيش%20في,الدين%20لتحرير%20فلسطين%20والديار%20المقدسة.
OKUMA ÖNERİLERİ
- Ertaş, Kasım-Arpa, Abdulmuttalip (2013). “Yok Olmaya Yüz Tutmuş Bir Kimlik: Ürdün Kürtleri”. Kimlik, Kültür ve Değişim Sürecinde Osmanlı’dan Günümüze Kürtler Uluslararası Sempozyumu. Bingöl: Bingöl Üniversitesi Yayınları.
- Sivereki, M. Ali (2005). el-Ekradü’l-Ürdüniyyun ve Devruhum fi Binai’l-Ürdüni’l-Hadis: Maa Lemahat An Ekradi Suriya, Lübnan ve Filistin. Amman: Mektebetü Büstani’l-Marife.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Güneş, Hüseyin. “Eyyubi Kürtler Divanı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 515-516. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.