Apartheid Duvarı
İNG
Apartheid Wall
ALM
Die Mauer der Apartheid
FRA
Mur de l’Apartheid
ARA
جدار الفصل العنصري
Köken itibariyle Hollanda (Dutch) dilinden gelen Afrikaan dili veya Güney Afrika’nın Batı Germen dili olarak bilinen dilde “ayırmak”, “ayrı tutmak” anlamlarına gelen (İng. Racial segregation veya Apartness) kelimesi 1948 yılından 1994 yılına kadar Güney Afrika Cumhuriyeti’nde uygulanan ırksal ayrım politikalarına verilen addır. Küresel dünyada oldukça kabul gören ve hâlâ kullanılan bu kavram, ırksal ayrımcılığın yanı sıra buna benzer pek çok olguyu adlandırmakta kullanılmaktadır. Sömürgecilik ve üzerine kitaplarıyla tanınan söz konusu kelimeyi sadece ırk ayrımı olarak ele almamakta, kelimeyi sömürgecilikle de eş anlamlı tutmaktadır (More, 2017). - ilişkisini ele alan çalışmalar apartheid kelimesini ırk ayrımcılığı, sömürgecilik ve siyasi mücadele konularıyla ilintilendirmektedir. Bu bağlamda “apartheid” oldukça geniş bir anlama sahiptir.
“Apartheid Duvarı” İsrail’in Filistin politikalarını anlamak için önemli bir konudur. Farklı kesimler tarafından , , , ya da Apartheid Duvarı olarak adlandırılan bu yapı(lar) in yaşam standartlarını olumsuz yönde etkilemektedir. Duvar fikri, Vladimir Ze’ev Jabotinsky’nin 1923 yılında ortaya attığı Demir Duvar doktrinine kadar uzanmaktadır. 1990‘da İsrail rejimi, duvarı Filistinlilerden ayrılmayı sağlayacak bir hedef olarak ilan etmiş ve 1999 yılında Ehud Barak seçimlerde “biz burada, onlar orada” sloganını kullanmıştır (Gordon, 2008). Sonrasında bu fikir 2002 yılında dönemin İsrail Başbakanı ’un emriyle İsraillilerin güvenliğini sağlama bahanesiyle hayata geçirilmiştir. 2005 yılında Kudüs’e kadar uzatılan bu duvarın yapımı günümüzde hala devam etmektedir. 1949 tarihli uluslararası kabul görmüş Yeşil Hat’tın sınırlarını ihlal eden yapı, topraklarından geçerek Filistin topraklarının yüzde 90’ını içerisine almaktadır. İsrail söz konusu yapıyı “” saldırılarını engellemek için güvenlik çiti “security fence” olarak tanımlarken Filistin ve uluslararası toplum , ırkçılık ve sömürgecilikle özdeş tutarak “apartheid wall” olarak adlandırmaktadır (Değirmenci, 2011). Duvarın inşası ve kullanımı İsrail-Filistin ilişkilerinde gerilimi sürekli arttıran ve canlı tutan bir konudur.
Duvar, kimi yerlerde sekiz metreye kadar yükselmekte ve zaman zaman tel örgülerle desteklenmektedir. Duvarın arka tarafına dört metrelik hendekler, dikenli teller ve elektronik sensörler yerleştirilmiştir. Zemin, duvarı geçmeye çalışanların ayak izlerinin tespit edilmesine olanak tanıyan bir iz yolu oluşturmak için toprakla kaplanmıştır. Ayrıca, azami güvenlik ve gözetim sağlamak amacıyla çevreye stratejik olarak askeri gözetleme kuleleri yerleştirilmiştir (BBC NEWS, 2005).
İsrail, 1948’deki kuruluşundan itibaren Filistinlilerin haklarını kısıtlayarak mülksüzleştirme politikası gütmekte ve demografik hegemonya kurmak üzerine açık bir politika sürdürmektedir. Siyonist rejim, Apartheid Duvarı aracılığıyla toprak ve gasp politikalarını ilerleterek Yeşil Hat sınırlarının ötesine, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ne doğru genişletmektedir1. sal ve endüstriyel yı duvar aracılığıyla engelleyen İsrail, bu şekilde Filistin nüfusunu kontrol altında tutmaktadır2 (Duyar, 2023).
Duvar, Filistin şehirlerini ve bölgelerini birbirinden kopuk yerleşim yerlerine indirgemekte, Filistin’i Kudüs’ten ve işgal altındaki iç bölgelerden ayırmakta, erişimi kısıtlamakta ve bir tür kapatma sistemine neden olmaktadır. Duvar ile Filistin bölgesi arasında kalan topraklarda evler ve arsalar yıkılmış, şehir ları ortadan kaldırılmış, arazi sınırlarının ötesinde kalmışlardır. Filistin halkı, duvar nedeniyle meşru hakları olan topraklarından ve ailelerinden ayrı tutularak mülteci konumuna indirgenmiş ve yersiz-yurtsuz hale getirilerek tecride zorlanmışlardır3 (Değirmenci, 2011). İsrail, her ne kadar güvenlik tedbiri ile bu duvarı inşa ettiğini iddia etse de Filistinlilerin yaşam standartları zorlaştırılarak onları ayrımcı politikalara maruz bırakarak ötekileştirmektedir.
Duvarın varlığı Filistinlilerin günlük yaşamını etkileyerek hareket özgürlüğünü kısıtlamakta; iş yerlerine, lara, lere, diğer yerleşim birimlerine ulaşmalarını engellemekte hatta topraklarını bölmekte ve diğer bölgelere erişmelerine engel olmaktadır4. Duvar, yakından incelendiğinde İsrail-Filistin siyasi coğrafyasında çokça dillendirilen iki devletli çözüme imkan tanımaktan ziyade İsrail siyonist rejiminin lehine olan baskıcı konsolidasyon politikasını güçlendirmekte ve karşılıklı şiddeti arttırmaktadır.
DİPNOTLAR
- 1.Siyonist işgal ve gasp politikaları için ayrıca bkz. Siyonist İşgal; Siyonist Gaspçı
- 2.Siyonizmin nüfus konusundaki politikaları için bkz. Demografik Hegemonya
- 3.Filistinlilerin mültecilik durumu ve mülteci kamplarındaki durumu için bkz. Mülteciler; Mülteci Kampları
- 4.İsrail’in baskıcı politikaları konusunda bkz. Hareket Kısıtlaması; Konu Bazlı Otoriterlik; Konu Bazlı Totaliterlik
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- BBC NEWS (2005). Q&A: What is the West Bank Barrier?. Erişim Tarihi: 26.02.2025, http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3111159.stm.
- Değirmenci, Gamze (2011). “Batı Şeria Duvarı ve Uluslararası Hukuk”. Bilge Strateji, 3 (4), 203-223.
- Duyar, Metin (2023). “İsrail Hükûmetinin Sistematik Baskı Politikası: “Apartheid” Rejiminin Sonuçları”. TASAM. Erişim Tarihi: 26.02.2025, https://tasam.org/trTR/Icerik/72439/israil_huk%C3%BBmetinin_sistematik_baski_politikasi_apartheid_rejiminin_sonuclari.
- Gordon, Neve (2008). Israel’s Occupation. Berkeley: University of California Press.
- More, Mabogo Percy (2017). “Locating Frantz Fanon in Post-Apartheid South Africa”. Journal of Asian and African Studies, 52 (2), 127-141.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Abanoz, Merve. “Apartheid Duvarı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 169-170. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.