İçeriğe geç
Uİ · ULUSLARARASI İLİŞKİLER3 dk okuma · s. 862–864

Jabotinsky, Vladimir Ze’ev

İNG

Jabotinsky, Vladimir Ze’ev

ALM

Vladimir Ze’ev Jabotinsk

FRA

Jabotinsky, Vladimir Ze’ev

ARA

فلاديمير زئيف جابوتنسكي

YAZAR

Menderes KURT

ORCID 0000-0002-9513-3417

KİTAPTA

s. 862–864

Atıf al

Vladimir Ze’ev Jabotinsky, 1880’de Odessa’da doğan ve 1940’ta ölen etkili bir lider, düşünür, ve politikacıdır (Halkin, 2014: 2). Sağ kanat in kurucusu olarak tanınmıştır. Mesleki kariyerine Odessa’da yerel bir gazetede muhabir olarak başlayan Jabotinsky, daha sonra İsviçre ve İtalya’da diplomasi muhabiri olarak çalışmıştır. 1901’de Odessa’ya dönen Ze’ev Jabotinsky, Kişinev pogromunun ardından siyonist harekete katılmış, Yahudi topluluklarını savunma konusunda örgütleme çalışmaları yürütmüştür. Theodor Herzl’den etkilenerek siyonist davaya bağlanan Jabotinsky, “Uganda Planı”na karşı çıkmıştır (Shlaim, 2019: 54; Halkin, 2014: 202). Dünya Siyonist Teşkilatı’nı I. Dünya Savaşı öncesindeki faaliyetlerinden dolayı zayıf bulmuş ve büyük devletler tarafından tanınmayan bir örgüt olmakla eleştirmiştir. Ayrıldığı siyonist politikaya 1925’te geri dönmüş ve Polonya’da Revizyonist Siyonist Partisi’ni kurmuştur (Muminov, 2013: 72; Shlaim, 2019: 55). I. Dünya Savaşı sırasında ’ya karşı İngiliz ordusu içinde bir Yahudi Lejyonu kurulmasını sağlamıştır. Amacı Osmanlı’nın yıkılmasına katkı sağlayarak Filistin topraklarına ulaşmaktı. Jabotinsky, Eylül 1920’de ’de sayıları artmaya başlayan Yahudileri korumak amacıyla örgütünü kuranlar arasında yer almıştır. 1923’te Letonya’da Betar Gençlik Hareketi’ni de kurmuştur. Ayrıca 1931’de, 1929 olaylarında Haganah’ı yetersiz bularak ondan ayrılanlarla İrgun Zvai Leumi Örgütü’nün temelini atmıştır (Muninov, 2013: 67; 72-73).

Jabotinsky’nin milliyetçilik anlayışı, etnik-dinsel kan bağına dayalı romantik bir yapıdaydı. Ulusların ırksal gruplar veya etnik yapılar temelinde oluştuğuna, biyolojik kökenin halkların ruh halini şekillendirdiğine inanıyor, insanların siyasi ve hukuki statülerine göre değil, milliyetlerine ve ırklarına göre tanımlandığını savunuyordu1. in kutsal saydıkları dinleri sayesinde ulusal kimliklerini koruduklarını ifade etmiştir (Muninov, 2013: 48-51). Yahudi ulus kimliğinin gelişiminin Filistin dışında imkânsız olduğunu düşünen Jabotinsky’nin temel hedefi, günümüz Ürdün ile Filistin topraklarını kapsayan bir “Büyük ” düşüncesini gerçekleştirmekti (Balpınar, 2020: 746; Shlaim, 2019: 56). Tevrat’ın öğretilerinden yola çıkarak “vaat edilmiş toprakların” Yahudilere ait olduğunu savunan Jabotinsky, bu düşünceyi gerçekleştirmek için beş temel ilkenin hayata geçirilmesi gerektiğini ileri sürmüştür: (1) Demir duvar (siyasal ve askeri güç), (2) güçlü büyük devletlerle ittifak, (3) ve yerleşimi, (4) Yahudi çoğunluğu sağlamak, (5) Araplarla kesinlikle uzlaşmamak. Ona göre bu ilkeler birbiriyle bağlantılı ve birbirini tamamlayan unsurlardır (Jabotinsky, 1937).

“Demir Duvar Doktrini”, sorunları olan iki toplumun ilişki biçimini tanımladığı ana kavramdır. Jabotinsky, Filistin’deki yerel halkın (revizyonist terminolojide İsrail toprağının Arapları olarak kavramlaştırılan in) milliyetçi arzularını sürekli olarak görmezden gelmiştir. Bu nedenle, onlarla çatışmayı doğal ve kaçınılmaz kabul etmiştir. Sorunun yerel halkın aşamayacağı bir “demir duvar” ile çözülebileceğini ileri süren Jabotinsky, bu “demir duvar”ın fiziki bir engel değil, Ürdün Nehri’nin iki yakasında kurulacak askerî, homojen ve organik bir olduğunu belirtmiştir. Anlaşma için Araplarla müzakereye girmenin saflık olduğunu düşünmüştür. Gönüllü bir anlaşmanın mümkün olmadığını, kolonileşmenin ancak gücün koruması altında devam edip gelişebileceğini savunuyordu2 (Shlaim, 2019: 56-57). Barışın ancak Filistinliler üzerinde bir üstünlük tesis edilmesi ve Yahudilerin varlığının seçeneksiz kabul edilmesiyle gerçekleşebileceğine inanıyordu. Kurulacak Yahudi devletinde Araplar siyasal ya da ulusal haklara sahip olmayacak, ancak medeni, kültürel ve dini haklara (kişisel özerklik kapsamında) sahip olacaklardı (Jabotinsky, 1937; Balpınar, 2020).

Jabotinsky, devletin silahlı Yahudiler tarafından inşa edilip korunabileceğini öne sürmüş ve Yahudilerin kurtuluşu için askeri gücü bir yöntem olarak görmüştür3. Yahudileri kimsenin savunmayacağını düşünen Jabotinsky, bu nedenle kendilerini savunmaya hazırlanmayı haklı görüyordu. Yahudi ordusunun ideolojik temelini oluşturan bu görüş, her Yahudi’nin Filistin’e gelme hakkı olduğunu4, aktif misillemenin Arap saldırılarını caydıracağını ve sadece silahlı bir Yahudi gücünün güvenlik sağlayabileceğini esas alıyordu5 (Muninov, 2013: 66-72; Shlaim, 2019; 57-58). Vladimir Jabotinsky’nin düşünceleri, “demir duvar” veya caydırıcılık politikası İsrail politikasının temel kaynağı haline gelmiştir6. İsrail kurulduktan sonra, özellikle David Ben-Gurion’un politikalarında Jabotinsky’nin fikirlerinin yansımaları bulunmaktadır. Jabotinsky’den nefret etmesine rağmen Ben-Gurion’un Yahudi devleti inşası için geliştirdiği fikirleri kabul edip uyguladığı düşünülmektedir. Her ikisi de Arapların toprakları için mücadele eden ulusal bir hareket olduğunu kabul etmiş, Arapların gönüllü olarak Yahudi devleti inşasına izin vermeyeceklerinin ve çatışmanın diplomasiyle çözülemeyeceğinin farkında olmuşlardır (Halkin, 2014: 207, 212; Muninov, 2013: 93-94).

Jabotinsky’nin düşünceleri İsrail politikasında uygulandığı sürece İsrail ile Filistinliler arasında kesin bir anlaşmanın mümkün olması zordur. Etnik milliyetçilik ve sömürgeciliğe dayanan İsrail politikasının Orta Doğu barış süreçlerine pragmatik ve tek taraflı yaklaşımı Jabotinsky’in demir duvar anlayışına dayanmaktadır.

KAYNAKÇA

  • Balpınar, Zafer (2020). “Vladimir Ze’ev Jabotinsky’nin Demir Duvar Doktrinini Anlamak”. Güvenlik Stratejileri Dergisi, 16 (36), 743–781.
  • Halkin, Hillel (2014). Jabotinsky: A Life. New Haven & London: Yale University Press.
  • Jabotinsky, Vladimir (1937). “The Iron Wall”. Jewish Herald, November 26.
  • Muminov, Nurlan (2013). Vladimir Jabotinsky’nin Büyük İsrail Düşüncesi ve İsrail Dış Politikası [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Shlaim, Avi (2019). Demir Duvar: İsrail ve Arap Dünyası, çev.: Tuba Demirci. İstanbul: Küre Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Kurt, Menderes. “Jabotinsky, Vladimir Ze’ev”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 862-864. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.