İçeriğe geç
ED · EDEBİYAT3 dk okuma · s. 868–870

Kabbânî, Nizâr

İNG

Qabbani, Nizar

ALM

Nizar Qabbani

FRA

Qabbani, Nizar

ARA

قبّاني, نزار

YAZAR

Ceyhun ÜNLÜER

ORCID 0000-0002-1308-5790

KİTAPTA

s. 868–870

Atıf al

“Eğer seni benden daha çok seven birini tanıyorsan, bana göster ki onu kutlayıp, sonra da öldüreyim.”

Nizâr Kabbânî hem şair hem de diplomat kimliğiyle tanınan önemli bir Arap edebiyatçısıdır. 21 Mart 1923’te köklü bir ailenin mensubu olarak Suriye’nin Şam şehrinde dünyaya gelmiştir. Babası Suriye’nin bağımsızlık mücadelesinde yer almıştır, dedesi ise Arap tiyatrosunun öncülerindendir. Bu güçlü aile geçmişi, Kabbânî’nin vatanseverlik ve sanat sevgisiyle yoğrulmasına önemli katkı sağlamıştır (Bkz. Hannâ el-Fâhûrî, 1986: 2/686; Kabbânî, 1963: 7/208; Tur, 2005).

Nizâr Kabbânî

Çocukluk ve gençlik yıllarında resim ve müzikle ilgilenen Kabbânî, nihayetinde şiire yöneldi. 1939 yılından itibaren şiir yazmaya başladı ve ilk şiir kitabı “Ḳâlet lî es-semrâʾ”ı, hukuk fakültesi öğrencisi iken yayımladı. Bu eser, a ve cinselliğe yaklaşımıyla geleneksel şiir anlayışını zorlayan bir çalışma olarak dikkat çekti. Kabbânî, şiirlerinde eski kalıpları yıkmaya çalışarak kendi kuşağının duygusal sorunlarını açıkça dile getirdi (Kabbiş, t.y.: 635).

Zorla evlendirilmek istenen kız kardeşinin henüz genç yaşta intihar etmesi, Kabbânî’nin hayatında derin izler bırakmış ve onu kadın hakları ve özgürlükleri konusunda duyarlı bir şair haline getirmiştir (Kabbânî, 1963: 7/211). Fransız sembolist şairlerden etkilenerek şiire başlayan Kabbânî, 1945’te hukuk fakültesini bitirdikten sonra diplomat olarak çeşitli ülkelerde görev yapmış, bu süreçte de edebiyat çevreleriyle iç içe olmuştur.

Diplomatik görevi sırasında kaleme aldığı şiirler, özellikle Arap dünyasının siyasi ve sosyal sorunlarına değinmesiyle dikkat çekmiştir. 1967 İsrail saldırganlığından sonra yazdığı Hevâmiş ʿalâ defteri’n-nekse adlı şiir kitabı, Arap dünyasında büyük yankı uyandırmış ve onu daha da tanınır hale getirmiştir. Bu dönemde Belkıs er-Râvî ile evlenmiş, eşini 1981’de Beyrut’taki bir bombalı saldırıda kaybetmiştir. Belkıs’ın ölümü Kabbânî’yi çok etkilemiş ve onun adını taşıyan, üç yüz beyitlik bir mersiyeden oluşan “Belkıs” kasidesini yazmıştır (Şerif, 2016: 10).

Nizâr Kabbani, 30 Nisan 1998 Perşembe günü ’nin başkenti Londra’da vefat etti ve vasiyeti üzerine naaşı, “Bana şiiri öğreten, yaratıcılığı öğreten ve bana yasemin alfabesini hediye eden ana rahmidir... Böylece kuş yuvasına, annesinin göğsüne döner” (Ammûrî, 2018) diye tanımladığı memleketi Şam’da defnedildi.

Kabbânî’nin şiirleri, başta kadın ve siyaset olmak üzere geniş bir yelpazede konuları ele alır. Özellikle kadın konusundaki açık sözlü yaklaşımıyla dikkat çeker. Aşk şiirlerinde kadını idealize etmekle kalmaz aynı zamanda toplumdaki ın yaşadığı sorunlara da dikkat çeker. Bu özelliğiyle “kadın şairi” olarak anılsa da kendisi bu etiketten hoşlanmamıştır (Gemi & Shoush, 2018: 301). Şiirlerinde Arap dünyasının siyasi ve sosyal sorunlarına da yer veren Kabbânî, özellikle konusunda yazdığı şiirlerle tanınır (bkz. Tur, 2015: 157-192). Arap dünyasındaki diktatörlüklere ve geleneksel değerlere karşı eleştirel bir duruş sergileyen şair, bu nedenle bazı çevrelerden tepki görmüştür.

Kabbani, şiirlerinde sembolizm ve romantizmin gücünü kullanarak şiirlerine imge ve soyut ifadelerle derin anlamlar katmıştır. Basit bir dil tercih etse de bazen tekrar ve diyaloglarla şiirlerine hareketlilik kazandırmış, iç ve dış kafiyelerle ritmik bir yapı oluşturmuştur. Aşk şiirlerinde tutkulu ve coşkulu bir dil kullanırken siyasi şiirlerinde ise daha sert ve eleştirel bir üslup benimser. Kabbânî’ye göre gerçek şair, sadece güzel sözler söyleyen değil aynı zamanda toplumun değişimine öncülük eden bir figürdür (Ubeydât, 1997: 368-369).

Nizâr Kabbânî, yalnızca Arap dünyasında değil, tüm dünyada yankı bulan şiirleriyle gönüllere dokunan bir şairdir. Kabbânî’nin eserleri, birçok bestekâr tarafından bestelenmiş ve pek çok sanatçı tarafından yorumlanmıştır. Türkçeye de birçok şiiri çevrilmiş ve şiirleri çeşitli dergilerde yayımlanmıştır (Tülücü, 2007: 4-5). “Kudüs” şiiri, bu bağlamda özel bir yere sahiptir. Arap dünyasında Kudüs davasına duyulan hassasiyeti artıran bu şiir, şehrin sadece için değil, tüm inananlar ve hatta tüm insanlık için ne denli önemli olduğunu vurgular. Aşağıda kısa bir bölümünü aldığımız dizelerde şair, şehrin acısını tüm dünyayla paylaşır:

Ey Kudüs… Ey hüzünlerin şehri

Ey göz kapaklarında dolaşan iri gözyaşı

Kim durduracak düşmanı, üzerine çullanan?

Ey dinlerin incisi!

Kim yıkayacak duvarların taşlarından kanları?

Kim kurtaracak İncil’i?

Kim kurtaracak Kur’ân’ı?

Kim kurtaracak Mesih’i katillerinden?

Kim kurtaracak insanı?

Ey Kudüs… Ey şehrim

Ey Kudüs… Ey sevgilim

Üretken bir yazar olan Nizâr Kabbânî, şiir ve nesir olmak üzere toplamda 60’a yakın eser kaleme almıştır. Şiirleri, onun en bilinen eserleri olsa da inceleme, tiyatro ve otobiyografi gibi farklı türlerde de başarılı çalışmalara imza atmıştır (bkz. Hannâ el-Fâhûrî, 1986: 2/686-690).

KAYNAKÇA

  • Ammûrî, Yemân (2018). “Yevme şayyaʿet Dimaşku Nizârahâ”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 05.09.2024, https://www.aljazeera.net/blogs/2018/4/5/يوم-شيعت-دمشق-نزارها.
  • Gemi, Ahmet & Shoush, Mahmoud (2018). “el-Mar’atu fî Şi’ri Nizâr Kabbânî”. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), 298-319.
  • Hannâ el-Fâhûrî (1986). el-Câmi‘fî Târîhi’l-Edebi’l-‘Arabî: el-Edebü’l-Hadîs. Beyrut: Dâr Sâdir.
  • Kabbânî, Nizâr (1963). el-A‘mâlu’n-Nesriyyetu’l-Kâmile. Beyrut: Menşûrat Nizâr Kabbânî.
  • Kabbiş, Ahmed (T.Y). Târîhu’ş-Şi‘ri’l-‘Arabiyyi’l-Hadîs. Beyrut: Y.Y.
  • Şerîf, Hişâm (2015). Nizâr Kabbânî Şâiru’l-Mer’e ve’l-Vatan [Basılmamış Yüksek Lisans Tezi]. Cezayir.
  • Tur, Salih (2005). Nizâr Kabbânî, Hayatı, Sanatı ve Şiirleri [Basılmamış Doktora Tezi]. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  • Tur, Salih (2015). “Nizâr Kabbânî’nin Şiirlerinde Filistin”. Şarkiyat Mecmuası, 26, 157-192.
  • Tülücü, Süleyman (2007). “Suriyeli Çağdaş Arap Şairi Nizâr Kabbânî Üzerine Bazı Notlar”. Atatürk Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, 28, 1-8.
  • Ubeydât, Adnan (1997). “Mefhûmu’ş-şi‘r ‘inde Nizâr Kabbânî”. Mecelletu Merkezi’l-Vesâik ve’d-Dirâsâti’l-İnsâniyye, (9), 43-74.
  • Okuma Önerileri
  • Er, Rahmi (2012). Çağdaş Arap Edebiyatı Seçkisi. Ankara: Vadi Yayınları.
  • Kabbanî, Nizâr (1996). İşgal Altında, İbrahim Demirci (hz.). Kayseri: Rey Yayınları.
  • Kabbanî, Nizâr (1997). Gazaba Uğramış Şiirler, İbrahim Demirci (hz.). İstanbul: Mavi Yayınları
  • Kabbanî, Nizâr (1999). Ben Beyrut: Bir Kentin Günlükleri, İbrahim Demirci (hz.). Ankara: Hece Yayınları.
  • Kabbani, Nizar (2016). Aşkın Kitabı, çev.: Mehmet Hakkı Suçin. Ankara: Hece Yayınları.
  • Keskin Ergül, Aysel (2006). Şiirin Galip Aşkın Devrik Kralı Nizâr Kabbânî’de Aşk ve Kadın. Ankara: Araştırma Yayınları.
  • Tur, Salih (2016). “Çağdaş Arap Şiirinde Kent Algısı”. Şarkiyat Mecmuası, 29, 167-208.
  • Ürün, Ahmet Kâzım (2015). Modern Arap Edebiyatı. Konya: Çizgi Kitabevi Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Ünlüer, Ceyhun. “Kabbânî, Nizār”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 868-870. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.