Gazze Meçhul Asker Anıtı
İNG
Gaza Unknown Soldier Monument
ALM
Denkmal für den unbekannten Soldaten in Gaza
FRA
Monument du Soldat Inconnu à Gaza
ARA
نصب الجنديّ المجهول في غزة
YAZAR
Sobhi SKAİK
ORCID 0009-0007-1657-1560
Orhan ALİMOĞLU
ORCID 0000-0003-2130-2529
KİTAPTA
s. 603–604
Gazze Meçhul Asker Anıtı ve Meydanı, kentin Rimal bölgesindeki Ömer el-Muhtar Caddesi’nde yer alan hem sembolik hem de tarihî değeri yüksek bir kamusal alan ve anıttır. Meçhul asker anıtları, savaşta hayatını kaybeden ancak kimliği belirlenemeyen askerleri hatırlatan simgelerdir (Institute for Palestine Studies, 2023). I. Dünya Savaşı sonrasında çok sayıda ülkede inşa edilen anıtlar, kimliği tespit edilemeyen askerlerin anısını yaşatmanın yanı sıra ulusal aidiyet inşası, savaşın yarattığı kolektif ile başa çıkma, duygusal bağları zayıflamış topluluklar için ortak bir hatıra mekânı oluşturma gibi amaçlara hizmet etmektedir (Yavuz, 2021: 7).
Beton bir kaide üzerine inşa edilen Gazze Meçhul Asker Anıtı, yaklaşık iki metre yüksekliğinde bir platforma sahiptir. Kaide, altı basamaktan oluşan kademeli bir yapı ile çevrelenmiştir. Anıtın merkezinde, askerî üniforma giymiş ve tam teçhizatlı bir heykel yer almaktadır. Heykelin sağ elinde bir silah bulunmakta, sol elinin işaret parmağı ise doğu yönünü (Kudüs’ü) göstermektedir. Anıtın mermer kaidesinde haritası ve altında da Bakara Suresi 154. Ayeti (Allah yolunda öldürülenler için ‘ölüler’ demeyin. Hayır, onlar diridirler, fakat siz bilemezsiniz) yer almaktadır (Nawa Palestine, 2019).
şehrinin en önemli simge yapılarından biri olan Meçhul Asker Anıtı 1956 senesinde inşa edilmiştir (Lacivert Dergi, 2024). Yetkililerinin açıklamalarına göre, Meçhul Asker Anıtı’nın dikilmesi fikri, katliamlarda hayatını kaybeden şehitleri anmak için ortaya atılmış (Palinfo, 2010), kardeş Filistin ve Mısır halklarının ulusal hakları ile izzet ve onurlarını savunmadaki fedakârlıklarını hatırlatmak amacıyla düşünülmüştür (Baladiyyat Ghazza, 2023). Anıt, 1967’de ordusu tarafından yıkılmış ancak 2000 yılında tarafından yeniden inşa edilmiştir. İsrail, 2023 yılında anıt ile çevresindeki bahçeyi buldozerlerle tekrar tahrip etmiştir. (Ministry of Culture, 2024: 56).
Gazze’deki Meçhul Asker Anıtı, mimarisi ve sembolik diliyle Filistin ulusal kimliğinin temsillerinden biridir. Anıt, şehitlik kültünü yücelterek, i meşrulaştıran ve kolektif hafızayı canlı tutan bir araç işlevi görmektedir. Özellikle askerin eliyle Kudüs’ü işaret etmesi, Kudüs’ün Filistin mücadelesindeki merkezi önemini vurgulayan güçlü bir ikonografik ögedir.
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Aksakal, Feyza (2022). “Ebu’l-Kasım eş-Şabbi’nin İradetul Hayat Adlı Şiirinin İlk Kısmı ve Türkçe Çevirisi [1/3]”. Mirkat. Erişim Tarihi: 13.04.2025, https://www.mirkat.org/ceviriler/tum-icerikler/ebul-kasim-es-sabbinin-iradetul-hayat-yasama-iradesi-adli-siiri-ve-turkce-cevirisi.
- Baladiyyat Ghazza (2023). Baladiyyat Ghazza Tadīn Tadmīr Al-iḥtilāl Li-ḥadīqa Wa-nuṣb Al-jundī Al-majhūl. Erişim Tarihi:04.07.2025, https://gaza-city.org/news/bldy-ghz-tdyn-tdmyr-l-htl-l-lhdyk-onsb-lgndy-lmghol/14985.
- Diyanet İşleri Başkanlığı (T.Y). Kur’an Yolu Tefsiri: Bakara Suresi 154. Ayet Tefsiri. Erişim Tarihi: 13.04.2025, https://kuran.diyanet.gov.tr/tefsir/Bakara-suresi/161/154-ayet-tefsiri.
- Institute for Palestine Studies (2023). Palestine in the Field: Tomb of the Unknown Soldier. Erişim Tarihi: 13.04.2025, https://gazacultrualsector.palestine-studies.org/ar/node/4641.
- Lacivert Dergi (2024). İsrail’den Moğolları Aratmayan Kültür Katliamı. Erişim Tarihi: 08.07.2025, https://www.lacivertdergi.com/dosya/2024/08/26/israilden-mogollari-aratmayan-kultur-katliami.
- Ministry of Culture (2024). The Third Preliminary Report on the Cultural Sector’s Damages the War on the Gaza Strip October 7, 2023 - January 7, 2024. Erişim Tarihi: 04.07.2025, https://palestineembassy.ie/wp-content/uploads/2024/01/The-Third-Preliminary-Report-on-the-cultural-Sectors-Damage-Gaza.pdf.
- Palinfo (2010). Meçhul Asker Mezarı: Tarihi Bir Simge ve Hossam Zaki’nin İddialarını Reddeden Bir Varlık. Erişim Tarihi: 09.07.2025, https://palinfo.com/news/2010/06/29/88599/ https://palinfo.com/news/2010/06/29/88599/.
- Yavuz, Seda (2021). “Meçhul Asker Anıtları ve İnsanlığın Belleği Üzerine Bir Değerlendirme”. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 5 (2), 1-16.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Skaik, Sobhi - Alimoğlu, Orhan. “Gazze Meçhul Asker Anıtı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 603-604. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.