İçeriğe geç
SA · SANAT3 dk okuma · s. 524–527

Fauda

İNG

Chaos

ALM

Chaos

FRA

Chaos

ARA

فوضى

YAZAR

Derya ENSARİOĞLU

ORCID 0009-0005-8168-1083

KİTAPTA

s. 524–527

Atıf al

Fauda (Kaos) dizisi, yapımcılarının İsrail Savunma Kuvvetleri’nde (IDF) görevliyken edindikleri tecrübelere dayanmaktadır. Yazdıkları senaryo, televizyon dizisi formatına dönüştürülmüştür. İlk bölümü 15 Şubat 2015’te İsrail’in YES kanalında yayınlanan dizi, ve ’nın yanı sıra çoğu Arap ülkesinde benzeri görülmemiş bir başarı elde etmiştir. Fauda, üçüncü sezonundan itibaren bir dijital televizyon platformuna satılmış ve dördüncü sezonu 20 Ocak 2023’te yine aynı platformda yayınlanmıştır. Her biri 12 bölümden oluşan ve dört sezon yayınlanan dizinin küresel arenada kazandığı başarının, İsrail propagandasının gücünü gösterdiğini ifade etmek mümkündür (Çona, 2025: 8).

İlk sezonu Kafr Kasım’da1 çekilen dizinin başrolündeki Lior Raz (Doron Kabilio), aynı zamanda hem yapımcı hem de senarist olarak karşımıza çıkmaktadır. Raz’ın, Arap- kimliği ve dizide geçen olaylarla bu kimliğin ilişkisi dikkat çekicidir (Dursun, 2023; Babadağ, 2020). Dizinin konusunu oluşturan olaylar, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin (IDF) Mista’arvim (ya da Musta’arabi)2 adlı biriminde komutan olan Doron’un yaşadıkları çerçevesinde şekillenmektedir. Emekli olan ve şarap üretmeye karar veren Doron, bir operasyonun başına geçmesi için teklif alır. Söz konusu operasyon, Doron tarafından öldürüldüğü zannedilen Hamas liderinin hayatta olduğunun anlaşılması üzerine planlanmıştır (Babadağ, 2020).

Müslüman nüfusun yoğun olduğu ülkelerde ciddi izlenme oranlarına ulaşan dizi (Şalom, 2020), meselenin propaganda tarafını ve kanlı tarihini bilenler tarafından eleştirilmektedir. Senaryo ve sinematografi açısından çeşitli eksiklikleri olduğu yönünde eleştirilen dizi, yine de sanatın nasıl araçsallaştırılabileceğini göstermesi açısından iki önemli özelliğe sahiptir. İlk olarak, İsrail’in işgalini haklı göstermeye çalışan ve gerçekleri çarpıtarak algı yönetimine kayan bir hikâye anlatılmaktadır. İkinci olarak ise işgali kabullenmeyen Hamas’ın bir örgütü ve destekleyicilerinin de terörist olarak nitelendirilmesidir (Dursun, 2023).

Diziyi perspektiften değerlendiren Ömer Çona (2025: 5, 23), İsrail’in ’e yönelik saldırılarının görmezden gelinerek taraflı biçimde aktarıldığını, dizideki temsillerin sorunlu olduğunu, İsrail işgalinin meşrulaştırılmaya çalışıldığını, Filistin’in güvensizlik üreten bir mekân olarak anlatıldığını, Arapların bir tür tehdit olarak görülmesi için uğraşıldığını ve tüm bunlar için belli klişelerin kullanıldığını ifade etmektedir.

Dizi oyuncularından Idan Amedi ve dizi ekibinden Matan Meir sonrasında orduya katılmıştır (Altan, 2023). Meir’in hayatını kaybettiği bilgisi Fauda dizisinin resmî hesabından duyurulmuştur (FaudaOfficial, 2023). Amedi ise kişisel sosyal medya hesabında hâlihazırdaki İsrail Dışişleri Bakanı Yoav Gallant’ın da kullandığı “insansı hayvan”3 ifadesini de içeren mesajlar paylaşmıştır (Amedi, 2023). Oyuncularının İsrail politikalarına sempatileri ve soykırımı onaylayan tavırları da dizinin kadro seçiminin dahi istenen propagandaya uygun yapıldığını göstermektedir.

Fauda dizisi, İsrail’in Filistin toprakları üzerinde yürüttüğü işgal faaliyetini uluslararası arenada haklı göstermeye çalışan siyonist propagandanın çarpıcı bir örneği olarak nitelendirilebilir. Bunun için İslami değerlerin de fütursuzca kullanıldığına şahit olunmaktadır. Örneğin dizide aralarında İbranice konuşan İsrailliler bazen “Selamün Aleyküm” diyerek selamlaşmaktadır. Hatta dizinin son sahnesinde Doron karakteri, vurulduktan sonra hem İbranice dua etmekte hem de Fatiha Suresi’ni okuyarak tekbir getirmektedir (Dursun, 2023).

Fauda dizisinin en dikkat çekici çekim mekanı, 1956’da silahsız ve savunmasız sivillerin katledildiği Kafr Kasım’dır. Dizinin, İsrail ordusunun operasyonlarını “terörle mücadele” propagandasıyla sunması, işgal güçlerinin şiddet eylemlerini meşrulaştırma çabasından bağımsız değerlendirilemez. Özellikle bu tarihsel olayın yaşandığı coğrafyada çekim yapma tercihi, İsrail’in sistematik baskı mekanizmalarını süsleyerek uluslararası kamuoyuna sunma stratejisinin bir parçasıdır. Yapım, Filistin halkının çektiği acıları arka plana atarken, güçlerin şiddet pratiklerini kahramanca bir mücadeleymiş gibi yeniden kurgulamaktadır. (Bkz. İsrail ikiyüzlülüğü)

DİPNOTLAR

  1. 1.Kafr Kasım, 1949 yılında belirlenen Yeşil Hat ile İsrail tarafında bırakılan, yerli halkı topraklarını terk etmeleri konusunda sürekli baskı gören bir Filistin köyüdür. 29 Ekim 1956 tarihinde saat 16.30’da İsrail tarafından sokağa çıkma yasağı ilan edilmiş, saat 17.00’da işlerinden evlerine dönmeye çalışan köy ahalisi hiçbir ayrım yapılmaksızın katledilmiştir. Filistin’in demografik yapısını değiştirmeyi amaçlayan (ayrıca bkz. Demografik Manipülasyon) bu katliam, hiçbir çatışmanın yaşanmadığı bir bölgede gerçekleştirildiği için (Kıpramaz, 2024) siyonist İsrail rejimini anlamlandırmak açısından ayrı bir öneme sahiptir.
  2. 2.İsrail’in askeri istihbarat operasyonlarıyla ilişkili olan Mista’arvim kavramı, Filistinlilerin dilini, kıyafetlerini, yemek alışkanlıklarını ve genel yaşam tarzını taklit eden hatta onlardan ayırt edilemeyen Yahudiler arasından seçilip İsrail adına çalıştırılanları anlatır (Schwartzbrod, 2019). Gizli operasyonlar yapan ve suikastlar yürüten bu kişiler, Filistin’de gerçekleştirilen protestolara sızarak göstericilerin tutuklanmasında ve fişlenmesinde aktif rol oynarlar (Peoples Dispatch, 2024).
  3. 3.Ayrıca bkz. İnsandışılaştırma

KAYNAKÇA

  • Altan, Ecem (2023). “Netflix’in Fauda Dizisinin Oyuncusu Idan Amedi, İsrail Ordusuna Katıldı”. Haberler.com. Erişim Tarihi: 15.12.2024, https://www.haberler.com/dunya/netflix-in-fauda-dizisinin-oyuncusu-idan-amedi-16424722-haberi/Babadağ.
  • Amedi, Idan [idan_amedi]. (15 Ekim 2023). Instagram. https://www.instagram.com/p/CyaCfgZtA2I/.
  • Babadağ, Yücel (2020). “Fauda: Kaotik Bir Politik Aksiyon Dizisi”. The Magger. Erişim Tarihi: 10.09.2025, https://www.themagger.com/fauda-netflix-dizi/.
  • Çona, Ömer (2025). “Güven(siz)liği Görselleştirmek: Fauda Dizisinde İsrail-Filistin Çatışmasının Tarafgir Temsilleri”. Uluslararası İlişkiler ve Politika Dergisi, 5 (1), 1-29.
  • Dursun, Sevda (2023). “Sivilleri Vurmuyorlarmış: İsrail Yapımı Fauda Dizisi Güldürdü”. Yeni Şafak. Erişim Tarihi: 15.12.2024, https://www.yenisafak.com/hayat/sivilleri-vurmuyorlarmis-israil-yapimi-fauda-dizisi-guldurdu-4503903.
  • Fauda Official [@FaudaOfficial]. X. Erişim Tarihi: 15.12.2024, https://x.com/FaudaOfficial.
  • Kıpramaz, Ümmühan Kevser (2024). “Filistinlilere Etnik Temizlik Planının Bir Parçası: Kafr Kasım Katliamı”. GZT. Erişim Tarihi: 11.06.2025, https://www.gzt.com/mecra/filistinlilere-etnik-temizlik-planinin-bir-parcasi-kafr-kasim-katliami-3771646.
  • Peoples Dispatch (2024). Undercover Israeli Forces Kill Four Palestinians in Nablus. Erişim Tarihi: 03.11.2024, https://peoplesdispatch.org/2024/10/10/undercover-israeli-forces-kill-four-palestinians-in-nablus/.
  • Schwartzbrod, Alexandra (2019). “'Espions De Nulle Part', Commando D’infortune”. Libération. Erişim Tarihi: 01.11.2024, https://www.liberation.fr/livres/2019/02/20/espions-de-nulle-part-commando-d-infortune_1710590/.
  • Şalom (2020). Fauda’nın Hayranı Filistinliler. Erişim Tarihi: 15.02.2025, https://www.salom.com.tr/arsiv/haber/114848/faudanin-hayrani-filistinliler.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Humaid, Abedeljawad ve Akyüz, S. Selim (2021). İsrail’in Dezenformasyon Aracı Olarak Televizyon Dizileri: Fauda Örneği. Selman Selim Akyüz (Ed). Dezenformasyon Çağı içinde. İstanbul: Eğitim Yayınevi.
  • Kıbrıs Postası (2014). Hindistan’da ‘Diriliş: Ertuğrul’ Dizisi, İsrail Dizisiyle Kapışıyor. Erişim Tarihi: 10.02.2025, https://www.kibrispostasi.com/c49-KULTUR%20SANAT/n337568-hindistanda-dirilis-ertugrul-dizisi-israil-dizisiyle-kapisiyor.
  • Yücel, Okan (2018). Netflix Mossad’ı Seviyor. Erişim Tarihi: 10.01.2025, https://medyascope.tv/2018/10/14/netflix-mossadi-seviyor/.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Ensarioğlu, Derya. “Fauda”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 524-527. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.