Burç el-Laklak
İNG
Burj Laklak
ALM
Burj al-Laqlaq
FRA
Burj al-Laqlaq
ARA
برج اللقلق
Burç el-Laklak, (Leylek Hisarı) eski Kudüs’ü çevreleyen surların kuzey doğu köşesinde Sultan Süleyman Caddesi’nin doğu girişinde bir burçtur. Bugün adı Rockefeller Müzesi olarak değiştirilen Filistin Arkeoloji Müzesi’nin karşısında (Taha, 2022) ve Yusufiye Mezarlığı’nın kuzeyinde yer almaktadır ve kare biçimindedir. Burcun yer aldığı mevki Müslümanların yaşadığı mahallededir ve günümüzde “Müslüman Bölgesi” olarak tanımlanmaktadır.
Burç el-Laklak ile Sâhira Kapısı (batılılar tarafından Herod Kapısı olarak adlandırılır) arasında kalan bölge de Mescid-i Aksâ bölgesinde olduğu gibi ’in arkeolojik kazı faaliyetleri bahanesiyle yeni (yerleşim) alanları açma girişimlerinden etkilenmiştir. Kendisini, İsrail toplumunda ve yaşanan şiddet olaylarında somut kültürel mirasın rolüne odaklanan arkeologlar ve uzmanlardan oluşan bir organizasyon olarak tanımlayan ve bir sivil toplum kuruluşu olan Emek Shaveh’in “Kudüs’ün Tarihi Havzasında Siyasi Açıdan Hassas Alanlarda Arkeolojik Faaliyetler” başlıklı raporuna göre 1998 yılında IAA (Israel Antiquities Authority/İsrail Eski Eserler Kurumu), yasa dışı yerleşimciler için yapılacak bir konut projesi kapsamında bu bölgede bir kurtarma kazısına başlamıştır. 2008 yılına kadar devam eden kazılarda MS 1. yüzyıldan dönemine kadar uzanan yapı kalıntıları ortaya çıkarılmıştır. Kazılar sonrasında ortaya çıkarılan eserlerin korunmasına yönelik herhangi bir çalışma yapılmamış ve bölgenin etrafı sadece çitlerle çevrilmiştir. Bölgede bir Yahudi Mahallesi inşa etmeye yönelik ilk planın bölge planlama ve imar komitesi tarafından reddedilmesinin ardından 2013 yılında yeni bir imar planı sunulmuş ancak komite henüz bir değerlendirme yapmamıştır (Emek Shaveh, 2015). Günümüz haritalarına bakıldığında kazı çalışması yapılan bölgede herhangi bir yapılaşmanın olmadığı görülmektedir.
Söz konusu yapının hemen arkasında ise Burc el-Laklak Toplum Merkezi ve Topluluğunun yerleşkesi bulunmaktadır. Topluluğun web sayfasında, 10 Aralık 1991’de, Müslümanların topraklarına el koymak ve yerleşim yerlerini ele geçirmek isteyen İsrail kurumları ve yerleşimci kisvesi altındaki sivil gasp derneklerinin saldırılarına karşı mücadele etmek amacıyla kurulduğu ifade edilmektedir. Eski Kudüs’ün surları içerisinde 8.500 m2’lik bir alana kurulmuş olan bu merkez ’in en büyük merkezi olduğunu ve 1991 yılından günümüze bu bölgeye yatırım yapmak, tesislerini genişletmek ve bölge sakinlerinin çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak için çabaladıklarını ifade etmektedir. Burç el-Laklak Toplum Merkezi ve Topluluğu, genel olarak Eski Şehir surları içinde elli binden fazla ye özel olarak ise on bin Filistinlinin yaşadığı Babu’l-Hıtta1 mahallesi halkına hizmet verdiklerini belirtmektedir (Burj Alluqluq, t.y.).
Toplum Merkezi içerisinde futbol ve basketbol sahaları, bilgisayar laboratuvarı, kreş ve oyun alanı ile idari binalar yer almaktadır. Bu tesislerde öncesi ine ilave olarak matematik, Arapça ve İngilizce dersleri verilmektedir. Ayrıca Kudüs Üniversitesi Beden Eğitimi Bölümünde okuyan öğrencilere de tesiste eğitim alma imkânı sağlandığı, aynı zamanda çocuk, genç ve a sosyal yardım programları ile genç ve kadınlara meslek edindirme eğitimleri verildiği ifade edilmektedir. Bunlara ilave olarak topluluk her yaş grubundan e yönelik futbol, basketbol, judo, tekvando, Muay Thai ve masa tenisi gibi spor alanlarında eğitim programları sürdürmektedir. Kudüs’ün ilk tekerlekli sandalye basketbol takımı bu dernek bünyesinde kurulmuştur (Burj Alluqluq, t.y.). Ayrıca Eski Kudüs bölgesine sık sık gezi programları düzenleyen bu topluluk, ramazan aylarında binlerce çocuk ve ailenin katılımı ile fener alayları düzenlenmektedir (Mirasımız Derneği, 2022).
Burç el-Laklak Topluluğu’nun Türkiye ile yakın teması bulunmaktadır. Topluluğun genel sekreteri Musa Hicazi İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü mezunudur (1984). 2019 yılında Erzurum’a gerçekleştirdiği ziyarette Türkiye’nin kendileri için öneminden bahsetmiş ve iş birliği içerisinde mevcut problemleri aşacaklarını belirtmiştir (Habertürk, 2019). Burç el-Laklak futbol kulübü ile de karşılıklı ziyaretler yapılmıştır. 2017 yılında Trabzonspor tesislerinde 2018 yılında ise İstanbul’da Burç el-Laklak futbol kulübü misafir edilmiştir (Eroğul, 2018). Meram belediyesinin düzenlediği faaliyet kapsamında ise 110 kişilik bir grup Kudüs’e ziyaret gerçekleştirmiş ve Burç el-Laklak tesisleri ziyaret edilerek futbol takımı ile dostluk maçı yapılmıştır (Milliyet, 2017; Akbıyık & Kara, 2017).
Toplum Merkezi’nin web sayfasından ve İnstagram hesabından edinilen bilgilere göre derneğin İsrail’in saldırılarına rağmen faaliyetlerini sürdürdüğü ve programlarına devam ettiği anlaşılmaktadır. Ayrıca derneğin İsrail’in devam eden saldırıları ve ’da gerçekleştirmiş olduğu yasa dışı faaliyetler ile ilgili herhangi bir paylaşım yapmadığı, sadece eğitim faaliyetlerini ve eski Kudüs’e düzenlemiş oldukları gezileri ön plana çıkardığı görülmektedir (Burjalluqluq, 2015).
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Hıtta Kapısı
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Akbıyık, Ahmet & Kara, Mustafa (2017). “Filistinli Çocukların Türkiye ve Erdoğan Sevgisi”. Konhaber. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.konhaber.com/guncel/filistinli_cocuklarin_turkiye_ve_erdogan_sevgisi-772185h.
- Burj Alluqluq (T.Y). Who Are We?. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.burjalluqluq.org/home/about-us/.
- Burjalluqluq [@burjalluqluq]. (2015). Instagram. https://www.instagram.com/Burjalluqluq/.
- Emek Shaveh (2015). Archaeological Activities in Politically Sensitive Areas in Jerusalem’s Historic Basin. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://emekshaveh.org/en/archaeological-activities-in-politically-sensitive-areas-in-jerusalems-historic-basin-2/.
- Eroğul, Hüseyin (2018). “Türk ve Filistinli Gençler Futbolla Buluştu”. AA. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turk-ve-filistinli-gencler-futbolla-bulustu/1206022#.
- Habertürk (2019). Filistinli Musa Hicazi’nin ‘Erdoğan’ Sevgisi Kadim Kudüs Burj Al Laklak Derneği Başkanı Musa Hicazi: “Recep Tayyip Erdoğan’a Sultan Abdülhamid Han Olarak Bakıyoruz” “Türkiye, Tüm Mazlumlar İçin Önemli Bir Kaledir. Kaleyi Koruyalım”. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.haberturk.com/erzurum-haberleri/71847187-filistinli-musa-hicazinin-erdogan-sevgisikadim-kudus-burj-al-laklak-dernegi-baskani-musa?page=4.
- Milliyet (2017). Başkan Toru: “Kudüs’ün Hadimi ve Hizmetkârı Olacağız”. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.milliyet.com.tr/yerel-haberler/konya/baskan-toru-kudusun-hadimi-ve-hizmetk-ri-olacagiz-12391617.
- Mirasımız Derneği (2022). Burcu’l Laklak (Leylek Burcu) Derneği, Adını Aldığı Kadim Kudüs’ün Surlarının İçerisindeki Alanda Yaklaşık 2 Bin Çocuk ve Ailelerinin Katılımlarıyla Ramazan Feneri Etkinliği Düzenledi. [Video]. Facebook. Erişim Tarihi: 24.02.2025, https://www.facebook.com/mirasimiz/videos burcul-laklak-leylek-burcu-derne%C4%9Fi-ad%C4%B1n%C4%B1-ald%C4%B1%C4 %9F%C4%B1-kadim-kud%C3%BCs%C3%BCn-surlar%C4%B1n%C4%B1n-i%C3%A7erisi/522960739460272/.
- Taha, Hamdan (2022). Jerusalem’s Palestine Archaeological Museum. Institute for Palestine Studies. Erişim Tarihi: 01.03.2025, https://www.palestine-studies.org/en/node/1653377.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Yurduseven, Nurullah Haydar. “Burç el-Laklak”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 275-277. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.