İçeriğe geç
İL · İLAHİYAT2 dk okuma · s. 720–722

Hıtta Kapısı

İNG

Hitta Gate

ALM

Bab al-Hitta (die Hitta-Tür in Jerusalem)

FRA

La Porte de Hitta

ARA

باب حطّة

YAZAR

Günay TERZİ

ORCID 0000-0001-6583-7061

KİTAPTA

s. 720–722

Atıf al

Mescid-i Aksâ’nın en eski kapılarından olan Hıtta Kapısı, kuzey revakta bulunan Esbat ve Şerefü’l-Enbiya Kapısının arasında yer almaktadır. Üzerinde askılı taşlar bulunan kapı, sade bir tarzda inşa edilmiştir. Askılı taşlara geçmiş dönemlerde meşaleler asılmaktadır. Sadiye Mahallesine açılan kapı, işgalci İsrail’in serbestlik tanıdığı girişlerden biridir. ler ve lar döneminde yenilenen kapının inşa tarihi bilinmemektedir (PASSIA, 2013: 47). Hıtta Kapısı, Eyyûbîler döneminde Selâhaddîn-i Eyyûbî’nin kardeşi, Melik Adil Seyfeddin’in oğlu Melik Muazzam İsa tarafından onarılmıştır. Kapının dışarıya bakan kısmında yer alması gereken ancak günümüze ulaşmayan tamir kitabesinde, 1220 yılında ve Recep ayında onarım gördüğü bilgisi kaynaklarda yer almaktadır (Uğurluel, 2016: 42).

Müfessirlerin büyük bir kısmına göre, Bakara Suresi 58 ve 59. ayetler ile A’raf Suresi 161 ve 162. ayetlerinde Kudüs’ten ve Hıtta Kapısı’ndan bahsedilmektedir (İbni Kesîr, 2015, I: 163). Bakara 58 ve 59. ayetlerde şöyle buyurulmaktadır: “Dedik ki: “şu şehre girin, orada bulunanlardan dilediğiniz şekilde bol bol yiyip için, kapıdan eğilerek girin ve af dileyin ki hatalarınızı bağışlayalım. Biz iyi davrananlara fazlasıyla vereceğiz. Fakat zalimler kendilerine söylenenleri başka sözlerle değiştirdiler. Bunun üzerine, yapmakta oldukları kötülükler sebebiyle zalimlerin üzerine gökten acı bir azap indirdik”. A’raf Suresi 161 ve 162. ayetlerde ise şöyle buyurulmaktadır: “Onlara, “şu şehre yerleşin; orada dilediğiniz gibi yiyip için ve af dileyin; kapıdan eğilerek girin ki hatalarınızı bağışlayalım. İyilik yapanlara ileride ihsanlarımızı daha da artıracağız” denildi. Sonra içlerinden haksızlık edenler, sözü değiştirip kendilerine söylenenden başka bir şekle soktular. Biz de haksızlık etmelerinden ötürü üzerlerine gökten bir azap gönderdik”. Bakara ve A’raf Suresinin yukarıda zikredilen ayetlerinde “karye” kelimesiyle kastedilenin Kudüs, “kapı” kelimesiyle kastedilenin ise Hıtta Kapısı olduğu kabul edilmektedir (Taberî, 1996, I:222).

Buhari’de nakledilen bir hadis, ayetlere ışık tutmaktadır. Hadiste şöyle buyrulmaktadır: “İsrâîloğullarına: Beytülmakdis kapısından eğilerek giriniz ve hıtta (yâ Rabb, dileğimiz günâhımızı affetmendir) deyiniz” denildi. Fakat onlar kalçaları üzere emekleyerek girdiler ve hıtta yerine ‘Habbetunfîşa’ratın (kıl çuval içinde hububat)’ sözünü söylediler” (Buharî, 2019: VII/ 111). Görüldüğü gibi İsrailoğullarına girmeleri emredilen kapı bu hadisten de anlaşıldığı üzere mağfiret kapısı olarak bilinen Hıtta Kapısıdır (Erul, 2011: 293-294).

Günümüzde caminin büyük kapısının içinden küçük bir iç giriş yapılması sebebiyle Hıtta Kapısı’ndan eğilerek içeri girilmektedir. Böylece her mümin ayette geçen emre uygun davranmaktadır (Paksu, 2021: 76). Ne var ki İsrail işgali altında Mescid-i Aksâ’ya yönelik uygulanan kısıtlamalar1 (yaş sınırlamaları, giriş engelleri, provokatif eylemler) ve İslami mirasa dair bilinç eksikliği, Hıtta Kapısı gibi tarihî ve dini açıdan kritik mekânların toplum hafızasında silikleşmesine yol açmıştır. Buna bir de ’in yapıları yok etme, değiştirme, israilleme ve israilleştirme politikaları eklenince konuya daha ciddiyetle eğilme gereği doğmaktadır2. ’in her köşesindeki dinsel ve kültürel yapıların İsrail öncesi anlamını koruması için daha bilinçli bir çabaya ihtiyaç vardır.

DİPNOTLAR

  1. 1.Ayrıca bkz. Hareket Kısıtlaması; İzin Rejimi; Mescid-i Aksâ (Cuma Namazları); Mescid-i Aksâ’da (Namaz)
  2. 2.Ayrıca bkz. İsrail İşgalciliği; Siyonist İşgal

KAYNAKÇA

  • Buharî, Ebu Abdullah Muhammed (2019). Sahîh-İ Buhârî Muhtasarı Tecrîd-İ Sarîh Tercümesi ve Şerhi, VII, çev.: Ahmet Naim & Kamil Miras. İstanbul: DİB Yayınları.
  • Erul, Bünyamin (2011). Hadislerin Dili. Ankara: TDV Yayınları
  • İbn Kesîr, Ebu’l-Fidâ (2015). İbn Kesir Tefsiri, I, çev.: Savaş Kocabaş & Beşir Eryarsoy. İstanbul: Karınca Polen Yayınları.
  • Paksu, Mehmed (2021). Yitik Sevda Kudüs. İstanbul: Nesil Yayınları.
  • PASSIA (2013). Mescidi-i Aksa Rehberi. Kudüs: Filistin Uluslararası İlişkiler Çalışmaları Akademik Topluluğu.
  • Taberî, Ebu Cafer Muhammed b. Cerîr (1996). Taberî Tefsiri, I-IV, çev.: Kerim Aytekin & Hasan Karakaya. İstanbul: Hisay Yayınevi.
  • Uğurluel, Talha (2016). Arzın Kapısı Kudüs Mescid-i Aksâ. İstanbul: Timaş Yayınları.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Terzi, Günay. “Hıtta Kapısı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 720-722. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.