İçeriğe geç
Uİ · ULUSLARARASI İLİŞKİLER3 dk okuma · s. 1234–1236

Özgürlük Filosu

İNG

Freedom Flotilla

ALM

Freiheitsflotte

FRA

Flotte de la liberté

ARA

أسطول الحرّيّة

YAZAR

Süleyman DAL

ORCID 0000-0001-6918-0706

KİTAPTA

s. 1234–1236

Atıf al

Özgürlük Filosu, denizaşırı aktivist grupların organize ettiği sivil gemi seferleridir. Amaç ’ye insani yardım taşımak ve ’in deniz ablukasını protesto etmektir (WOLAS, 2024). 2010’da uluslararası sularda İsrail komandoları tarafından Mavi Marmara gemisine yapılan baskında 10 sivil katledilmiş, bu olay filonun sembolik başlangıcı olarak kabul edilmiştir (BBC News, 2025).

Özgürlük Filosu sonrasında İsrail’in Gazze’ye uyguladığı soykırım şiddetlenince çalışmalarına hız vermiş ve bu kapsamda Madleen gemisi 1 Haziran 2025’te İtalya’dan hareket etmiş ancak 9 Haziran’da uluslararası sularda İsrail tarafından durdurulmuş, aktivistler na alınmıştır (AP News, 2025). Aralarında Greta Thunberg gibi ünlü isimlerin de bulunduğu filo uluslararası kamuoyunda ciddi ses getirmiştir. Benzer süreçleri takip eden Hanzala gemisi de 13 Temmuz 2025’te İtalya’dan yola çıkmış, 27 Temmuz’da Gazze kıyılarına 40 deniz mili uzaklıkta İsrail donanması tarafından zorla durdurulmuş, 21 aktivist gözaltına alınmış, yardım malzemelerine el konulmuştur1 (AP News, 2025).

UNCLOS (Deniz Hukuku Sözleşmesi) gemilere uluslararası sularda serbest geçiş hakkı tanımaktadır. Buna karşın Madleen uluslararası sularda durdurulmuştur. (IV), insani yardımın kesintisiz ulaşımını güvence altına almakta, toplu cezalandırmayı yasaklamaktadır2. Roma Statüsü ve Soykırımı Önleme Sözleşmesine göre yardım engelleme, ve soykırım kapsamında değerlendirebilecek şekilde yorumlanabilir. PLC (PAL Law Commission on War Crimes, Justice, Reparations, and Return) ve WOLAS (Worldwide Lawyers Association) tarafından hazırlanan hukuki analizde de Özgürlük Filosu’nun insani bir koridor açmak için tamamen yasal zemine sahip olduğu, İsrail’in müdahalelerinin ise bu normları ihlal ettiği vurgulanmaktadır3 (WOLAS, 2024; Freedom Flotilla Coalition, 2025).

İsrail müdahalelerine BM ile uluslararası toplumdan da yoğun tepkiler gelmiştir. BM İnsan Hakları Konseyi uzmanları 2 Haziran 2025’te gemilere güvenli geçiş çağrısı yapmış; İsrail’in uluslararası hukuku ihlal etmemesi gerektiğini vurgulamıştır (OHCHR, 2025). BM Güvenlik Konseyi de aldığı kararlarla (2720, 2728) ablukanın kaldırılması, insani yardımın engellenmemesi çağrısında bulunmuştur (Freedom Flotilla Coalition, 2025).

Madleen’in ele geçirilmesine dair raporlarda aktivistlerin kimlikleri, iletişim kesintisi ve kimyasal sprey saldırıları detaylandırılmıştır. Hanzala baskını sırasında genel olarak geminin uluslararası sularda olduğu, kameraların kapatıldığı, iletişimin kesildiği, aktivistlerin ihlalle karşılaştığı belirtilmiştir. İnsan hakları örgütleri bu müdahaleyi “uluslararası korsanlık” ve uluslararası hukuk ihlali olarak değerlendirmiştir (Freedom Flotilla Coalition, 2025). Adalah gibi kuruluşlar, İsrail’in yasal gerekçelerini geçersiz saymış ve ların keyfi olduğunu belirtmiştir (Adalah, 2025).

Dünya çapındaki birçok STK (sivil toplum kuruluşu) halen devam eden Özgürlük Filosu’nun çabalarını desteklemekte ve Gazze ablukasının sona erdirilmesini talep etmektedir (Spring, 2025). Aktivistler arasında yı simgeleyen Huwaida Arraf gibi güçlü adalet savunucuları yer almaktadır. Arraf, bu eylemleri Gazze’deki “düzenlenmiş kıtlık” koşullarına karşı etik biçimi olarak tanımlamaktadır (Freedom Flotilla Coalition, 2025).

Özgürlük Filosu (Freedom Flotilla) hem insani yardım taşıyan sivil bir proje hem de uluslararası hukukun gözetildiği bir protesto aracıdır. İsrail tarafından yapılan baskınlar, uluslararası hukuk normlarıyla açık şekilde çelişmekte; BM kararları ve bağımsız insan hakları kuruluşlarının değerlendirmelerinde bu müdahaleler yasa dışı olarak nitelendirilmektedir. Filo —özellikle Madleen ve Hanzala seviyesinde — insan hakları ihlallerine karşı ulus-ötesi dayanışmanın önemli örneklerinden biridir4. Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere BM’ye üye her ülke bu seferlerin korunması ve hukuki yaptırımlar karşısında aktif diplomatik sorumluluk taşımaktadır.

En geniş kapsamlı Özgürlük Filosu olan Küresel Sumud Filosu (Global Sumud Flotilla), aktivistler, insani yardım görevlileri, doktorlar, denizciler ve insani yardım malzemeleri taşıyan onlarca büyük-küçük sivil gemiden oluşan bir konvoy halinde, farklı ülkelerden yüzlerce katılımcıyla İspanya’nın Barselona şehrinden Akdeniz’e açıldı. 44 farklı ülkeden gelen gönüllüleri insanlık ortak paydasında buluşturan Filonun gayesi Gazze’deki yetimlere, dullara, hastalara ve yaralılara ulaşabilmektir. Vicdanların ortak yolculuğu olarak tanımlanan Filonun yola çıkmasını katılımcılardan bazıları inanç ya da kimlik farkı gözetmeksizin insana insan olduğu için yardım etmek şeklinde ifade etmektedir. Barışçıl bir niyetle yola çıkan Filonun hedefi, Gazze/ halkıyla dayanışmaktır (Turan, 2025). Küresel Sumud Filosu, Eylül 2025’te İtalya, Yunanistan ve Tunus’tan katılan gemilerle birlikte Gazze’ye doğru yola çıkmıştır.

KAYNAKÇA

  • Adalah (2025). Freedom Flotilla Coalition Ship “Handala”. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://www.adalah.org/uploads/uploads/Q_%26_A_Freedom_Flotilla_July_2025.pdf.
  • AP News (2025). Israel Again Intercepts Gaza‑Bound Ship Carrying Activists and Humanitarian Aid. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://apnews.com/article/gaza-blockade-activist-ship-seized-24c32eafd80d08a63e5bed8b83d5972f.
  • BBC News (2025). Mavi Marmara: Why Did Israel Stop the Gaza Flotilla?. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://www.bbc.com/news/10203726.
  • Consortium News (2025). Flotilla Ship Heads Towards Gaza with 7 U.S. Nationals Onboard. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://consortiumnews.com/2025/07/20/flotilla-ship-heads-towards-gaza-with-7-u-s-nationals/.
  • Freedom Flotilla Coalition (2025). Israeli Military Attacks Handala in International Waters, Abducts 21 Unarmed Civilians. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://freedomflotilla.org/2025/07/26/israeli-military-attacks-handala-in-international-waters/ ve https://freedomflotilla.org/legal-analysis/.
  • OHCHR (2025). UN Experts Demand Safe Passage for Freedom Flotilla Coalition. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://www.ohchr.org/en/press-releases/2025/06/gaza-un-experts-demand-safe-passage-freedom-flotilla-coalition.
  • Spring (2025). The Freedom Flotilla Coalition: Challenging the Siege on Gaza with Humanitarian Aid and International Solidarity. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://springmag.ca/the-freedom-flotilla-coalition-challenging-the-siege-on-gaza-with-humanitarian-aid-and-international-solidarity.
  • Turan, Mehmet Akif (2025). “Anadolu’dan Gazze’ye Bir Nefes Platformu: Küresel Sumud Filosu Vicdanların Ortak Yolculuğu”. AA. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/anadolu-dan-gazze-ye-bir-nefes-platformu-kuresel-sumud-filosu-vicdanlarin-ortak-yolculugu/3677910.
  • WOLAS (2024). Legal Analysis of the Provision of Humanitarian Assistance to the Palestinian Population of Gaza by the International Freedom Flotilla Under International Law. Erişim Tarihi: 22.11.2025, https://www.wolas.org/legal-analysis-of-providing-humanitarian-assistance-to-the-gazan-population-by-the-international-freedom-flotilla-under-international-law/.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Dal, Süleyman. “Özgürlük Filosu”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1234-1236. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.