Maklube
İNG
Maqluba
ALM
Maklube
FRA
Maqluba
ARA
مقلوبة
Maklube, Türkiye’nin özellikle Mardin ve Siirt kentlerinin yanı sıra Ürdün, , Lübnan ve Suriye gibi Arap ülkelerinde de yaygın şekilde tüketilen ve sevilen bir yemektir. Et ya da tavuk kullanılarak hazırlanabilir. Yapımında patlıcan kullanıldığı için kimi zaman “bâzincâniyye” bazen de “Mensef” adıyla anılmaktadır. Mensef, geniş bir pilav tabağıdır, maklubenin ismi de bu tabağın ters çevrilerek servis edilmesinden kaynaklanmaktadır. Kökeni Filistin sahil bölgelerinde balıkçılar tarafından yapılan bir yemeğe dayanmaktadır. Balıkçılar, tabanına , üstüne de pilav koydukları tenceyi ters çevirerek yemeği servis ederdi. Bu yemeğe, “ yemeği” anlamına gelen “Ṣayyâdiyye” denirdi. Zamanla iç bölgelere yayılan bu yemek, balık yerine tavuk veya et kullanılarak pişirilmeye başlanmıştır. in siyonist işgallerle yerlerinden edilmesinden sonra yemek Ürdün, Suriye, Lübnan ve Irak gibi ülkelere yayıldı. Maklube, zamanla düğün ve toplantılar gibi önemli etkinliklerde sıkça tercih edilen bir yemek haline gelmiştir.
Yemeğe “maklube” adını veren Selâhaddîn-i Eyyûbî’dir. Selâhaddîn, 4 Temmuz 1187’de Hıttin’de Haçlılara karşı büyük bir zafer kazandıktan sonra, 2 Ekim’de Kudüs’ü fethederek şehre girdi. Kudüs’te bulunduğu sırada Sultan’a Filistin bölgesinde çok sevilen “bâzincâniyye” isimli bir yemek ikram edildi. Ana malzemesi patlıcan olan bu yemek, Sultan için özel olarak et eklenerek hazırlanmıştı. Ters çevrilmiş bir tencereyle sunulan bu yemeği görünüşü ve tadıyla çok beğenen Selâhaddîn, “Bu ters çevrilmiş (maklûbe) yemeğin adı nedir?” diye sordu. Kudüslüler, Sultan’ın kullandığı “maklube” kelimesini yemeğe isim olarak verdiler. Selâhaddîn’e duyulan sevgi nedeniyle bu isim, “zafer yemeği” unvanıyla anılmaya başlanmıştır. Kudüslülerin zihninde ise maklube, Haçlıların şehirden temizlenmesini simgeleyen bir yemek haline gelmiştir (Nablusî, 1997; Kılınç, 2020).
Günümüzde maklube, özellikle Kudüs ve çevresinde “millî yemek” statüsünde kabul edilmektedir. Kudüslüler, bu yemeği çeşitli vesilelerle birbirlerine ikram ederken, özgür Kudüs hayalini canlı tutarlar. 2015 yılında Kudüslü öğretmen Hanâdî Halavânî, maklubeyi “işgale karşı in” sembolü olarak yeniden gündeme getirdi. Ramazan ayında Mescid-i Aksâ’da Müslümanlara tencere tencere maklube ikram eden Halavânî ve arkadaşları, böylece Selâhaddîn’in zafer hatırasını yeniden canlandırdı. , bu eylemin anlamını fark ettikten sonra Halavânî ve ekibine Mescid-i Aksâ’ya giriş yasağı getirdi. Ancak , bu kez Aksâ yollarında kamp kurarak maklube ikram etmeye devam ettiler. İsrail askerleri bir süre sonra zor kullanarak bu ikramları engelledi (Ahmet, 2019; Kılınç, 2020).
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Ahmed, Ferid (2019). “El-Maklubetü’l-Filistiniyye: Ekletün Tarihiyye Abiretin Lilhudud”. Aljazeera. Erişim Tarihi: 25.12.2024, https://www.aljazeera.net/lifestyle/2019/3/8/.
- Kılınç, Taha (2020). “Maklubenin Hikayesi”. Genç Adam Dergisi, 30. Erişim Tarihi: 25.12.2024, https://ilkadimdergisi.net/maklubenin-hikayesi/.
- Nablusî, Abdülmuğni b. İsmail (1997). Ta’tiru’l-Enam fi Ta’biri’l-Menam. Beyrut: Daru’l-Fikr.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Güneş, Hüseyin. “Maklube”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1075-1076. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.