İş Gücü Göçü
İNG
Labor Migration
ALM
Arbeitsmigration
FRA
Migration de main-d’œuvre
ARA
هجرة العمالة
Ülkeler ve bölgeler arası sosyo-ekonomik dengesizlikler, artan savaş ve çatışmalar, doğal afetler, gelişen ulaşım imkânları vb. faktörler uluslararası göç olgusunu günümüz dünyasının en önemli meselelerinden biri haline getirmiştir. Artan dünya nüfusunun da etkisiyle, 2024 yılı ortası itibarıyla dünyadaki toplam uluslararası göçmen mevcudu 300 milyonu aşmıştır (UN, 2024). Uluslararası göçlerde çalışma en önde gelen amaçlardan biri olsa da uluslararası göçmenlerin hepsi iş gücü göçü kapsamına alınmamaktadır. Uluslararası Çalışma Örgütüne (ILO) göre, vatandaşı olduğu veya doğduğu ülke dışında bir ülkede yerleşik olanlar uluslararası göçmen olarak nitelendirilir. Ancak, başlangıçtaki göç amacından bağımsız bir şekilde sadece çalışan veya iş arayan uluslararası göçmenler uluslararası ne dâhil edilir. Buna ilave olarak, yerleşik olmayıp belirli bir dönem boyunca üçüncü bir ülkenin iş gücüne katılan yabancı işçiler de uluslararası iş gücünün parçası olarak kabul edilir (ILO, 2018: 4-5). Dolayısıyla, uluslararası iş gücü ne uluslararası göçmenlerin tamamını kapsar, ne de bununla sınırlı tutulur. 2022 yılı tahminlerine göre, çalışma yaşındaki 255,7 milyon uluslararası göçmenin yüzde 65,6’sı (167,7 milyonu) uluslararası iş gücüne dâhildir ki bu, küresel iş gücünün yüzde 4,7’sini teşkil etmektedir (ILO, 2024: 6).
20. yüzyılın başlarından itibaren öncelikle ’nin, daha sonra da başta olmak üzere birçok Batılı devletin desteği ile ’in Filistin topraklarındaki giderek genişleyen işgali sebebiyle çok sayıda göç etmek zorunda kalmıştır. Birleşmiş Milletler verilerine göre, Filistin diasporası 2024 yılı itibarıyla 4,2 milyonu aşmış ve 53 farklı ülkeye yayılmış durumdadır (UN, 2024). Hâlihazırda en çok Filistinliye ev sahipliği yapan ilk 10 ülke sırasıyla; Ürdün, Suriye, Lübnan, Libya, Suudi Arabistan, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Cezayir, Türkiye ve Kuveyt’tir. Toplam Filistinli göçmen mevcudunun yüzde 98,2’si söz konusu bu 10 ülkede ikâmet etmektedir.
Filistinli göçmenler arasından gittikleri ülkede çalışan veya aktif olarak iş arayanlar Filistinli uluslararası iş gücünü oluşturur. Ancak, elimizde Filistinli göçmenlerin ev sahibi ülkelerin iş gücü piyasalarındaki durumu hakkında detaylı bir veri bulunmamaktadır. Buna rağmen, diasporadan Filistin’e transfer edilen iş gücü dövizleri Filistinli uluslararası iş gücü hakkında bize fikir verebilir. Dünya Bankası verilerine göre, 1995-2023 yılları arasında ve ’ye gönderilen işçi dövizlerinin Filistin’in Gayri Safi Yurt İçi Hasılasına (GSYİH) oranı yüzde 7 ile yüzde 26 arasında seyretmektedir. 2014-2023 arasındaki son 10 yıllık ortalamaya baktığımızda ise Filistin, işçi dövizlerinin GSYİH’ye oranı açısından tüm dünya ülkeleri arasında yüzde 16,9 ile 13. sırada yer almaktadır (World Bank, 2024). Söz konusu bu göstergeler Filistin diasporasının önemli bir kısmının uluslararası iş gücüne katıldığını ima etmenin yanı sıra işçi dövizleri üzerinden Filistin ekonomisine önemli katkılar sunduğunu da göstermektedir.
Göstergelere yansımasa da her gün ikâmet ettikleri şehirlerinden İsrail’in işgali altındaki topraklara çalışmaya giden de Filistin özelinde iş gücü göçünün bir parçasıdır. Nitekim ILO, gittikleri ülkede yerleşik olmayıp çalışma izni kapsamında düzenli ve kısa aralıklarla (günlük veya haftalık olarak) ikâmet ettikleri ülkeye geri dönen sınır ötesi çalışanları (frontier workers) da uluslararası iş gücü kapsamında değerlendirmektedir (ILO, 2018: 6). 2019 yılında toplamda 133 bin Filistinli İsrail’in işgali altındaki topraklarda istihdam edilirken, bu sayı 2022 yılında zirveye ulaşarak 193 bin kişiye ulaşmıştır (ILO, 2025: 23).
Batı Şeria ve Gazze’deki iş olanaklarının sınırlı olmasından dolayı İsrailli işverenlerle çalışmak zorunda kalan Filistinliler, her gün işlerine gitmek için erken saatlerde yola çıkmak ve sözde İsrail devletinin gayri insani nda uzun saatler sırada beklemek mecburiyetindedirler1 (ITUC, 2021: 10). Bu sebeple, bazıları işine geç kalıp işten çıkarılırken, bazıları çalışma günlerini iş yerlerinde geceleyerek geçirip, sadece hafta sonları ailelerinin yanına dönebilmektedir (Al Jazeera, 2018). Çalışma izni olan Filistinliler dahi bu zorluklara katlanırken, çalışma izni alamayıp kaçak yollardan işe gitmek durumunda kalanlar; ölüm, hapis, para cezaları gibi çok daha ciddi riskler üstlenmektedir.
DİPNOTLAR
- 1.Ayrıca bkz. İşsizlik
AYRICA BAKINIZ
KAYNAKÇA
- Al Jazeera (2018). Israel’s Military Checkpoints: “We Live a Life of Injustice.” Erişim Tarihi: 17.08.2025, https://interactive.aljazeera.com/aje/2018/commuting-through-israeli-checkpoints/index.html.
- ILO (2018). Guidelines Concerning Statistics of International Labour Migration. Erişim Tarihi: 16.08.2025, https://www.ilo.org/resource/other/ilo-2018-guidelines-concerning-statistics-international-labour-migration.
- ILO (2024). ILO Global Estimates on International Migrant Workers. Erişim Tarihi: 16.08.2024, https://www.ilo.org/publications/major-publications/ilo-global-estimates-international-migrants-labour-force.
- ILO (2025). The Situation of Workers of The Occupied Arab Territories. Erişim Tarihi: 11.08.2024, https://www.ilo.org/resource/conference-paper/report-112th-session-ilc-june-2024-situation-workers-occupied-arab.
- IUTC (2021). Workers’ Rights in Crisis: Palestinian Workers in Israel and The Settlements. Erişim Tarihi: 15.08.2025, https://www.ituc-csi.org/IMG/pdf/ituc_palestinereport_en.pdf.
- UN (2024). International Migrant Stock 2024. Erişim Tarihi: 16.08.2024, https://www.un.org/development/desa/pd/content/international-migrant-stock.
- World Bank (2024). Remittances. Erişim Tarihi: 17.08.2024, https://www.worldbank.org/en/topic/migration/brief/remittances-knomad.
- Nayfeh, Ameen. (2020). 200 Meters. https://www.imdb.com/title/tt12246266.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Yıldıran, Safa. “İş Gücü Göçü”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 837-839. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.