İçeriğe geç
SB · SİYASET BİLİMİ2 dk okuma · s. 183–185

Ataöv, Türkkaya

İNG

Ataöv, Türkkaya

ALM

Ataöv, Türkkaya

FRA

Ataöv, Türkkaya

ARA

توركقايا آتا أوف (Türkkaya Ataöv)

YAZAR

Serkan ERDEN

ORCID 0009-0001-1556-3768

KİTAPTA

s. 183–185

Atıf al

Türkkaya Ataöv, uluslararası ilişkiler alanında uzmanlaşmış, insan hakları ve meselesi üzerine çalışmalarıyla tanınan Türk akademisyendir. 1932 yılında Çanakkale’de doğan Ataöv, lise öğrenimini İstanbul Robert Koleji’nde tamamladıktan sonra yükseköğrenim için ’ye gitmiştir. Syracuse Üniversitesi’nde uluslararası ilişkiler, New York Üniversitesi’nde ise ekonomi i almış; ardından Syracuse Üniversitesi’nden doktora derecesini elde etmiştir. Türkiye’ye döndükten sonra Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Uluslararası İlişkiler Bölümü’nde öğretim üyeliğine başlamıştır. Akademik kariyeri boyunca yurt dışında birçok üniversitede ders vermiş, çeşitli araştırma projelerine katılmış ve özellikle insan hakları konularında faaliyet gösteren uluslararası kuruluşlara katkıda bulunmuştur. Çeşitli gazete ve dergilerde yayımlanan yazılarının yanı sıra resim sanatıyla da ilgilenmiş ve özellikle Filistin konusuna odaklanan çok sayıda kitap kaleme almıştır (Ministry of Culture and Tourism, t.y.).

Irk ayrımı ve Filistin konularında uluslararası alanda otorite kabul edilen Ataöv, Filistin halkının hak mücadelesine sunduğu “yapıcı katkılar” dolayısıyla 29 Kasım 1986’da Filistin Lideri Yasir Arafat tarafından “Filistin Şeref Madalyası” ile onurlandırılmış ayrıca 1 Haziran 1991 tarihinde Arafat tarafından kendisine bir takdir ve teşekkür mektubu iletilmiştir (Ataöv, 2019:5-7).1

Filistin’de yaşanan ne yönelik eleştirilerini açıkça dile getiren Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, ’i bir oluşum olarak tanımladığı için çeşitli tehditlere maruz kalmıştır. Bu tehditlerden biri kendisini İsrail Büyükelçisi olarak tanıtan bir diplomat diğeri ise Suudi Arabistan büyükelçisi gibi kendini tanıtan bir kişi tarafından gerçekleştirilmiştir (Ataöv, 2019: 13; Yıldırım, 2013). Ayrıca Siyonizm ve Irkçılık adlı kitabının Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları tarafından basılmasını istediğinde bazı zorluklarla karşılaşmış ama buna rağmen telif ve çevirmenlik haklarından vazgeçerek az sayıda da olsa bastırabilmiştir. Bu baskı bile onun tabiri ile “üniversiteler içindeki cı ve İsrail yanlısı çevreden homurdanmalar” getirmiştir (Ataöv, 2019: 12).

Ataöv, BM Genel Kurulunun 10 Kasım 1975 tarihli ve 3379 (XXX) sayılı kararıyla siyonizmi bir tür ırkçılık olarak tanımlamasını önemsemiştir (Ataöv, 2019: 16). Böylece ın dünya kamuoyunda bilinmesi çok daha rahat bir biçimde anlatılabilmektedir. Ancak söz konusu karar, ilerleyen yıllarda ABD’nin BM üzerindeki diplomatik baskıları sonucunda geri çekilmiştir2 (Cumhuriyet Gazetesi, 2020).

Libya’nın başkenti Trablus’ta (Tripoli) 24–28 Temmuz 1976’da düzenlenen “siyonizm ve Irkçılık Üzerine Uluslararası Sempozyum”a seksen farklı ülkeden yaklaşık beş yüz kişi katılmış, Prof. Dr. Türkkaya Ataöv bu organizasyonun öncülerinden olmuştur. Sempozyumun sonunda, “Irk Ayrımının Bütün Biçimlerinin Ortadan Kaldırılması İçin Uluslararası Örgüt”ün kurulmasına karar verilmiş ve Ataöv, bu örgütün yöneticileri arasında yer almıştır (Ataöv, 2019: 16, 22).

Ataöv, özellikle İsrail’in e yönelik hak ihlallerini ele alan yayınlarıyla dikkat çekmiş ve bazı yabancı gözlemciler tarafından, bu alanda en fazla sayıda yayın yapan akademisyen olarak tanımlanmıştır (Ataöv, 2019: 12–16). 1976 yılında BM bünyesinde kurulan ve ırkçılığın her türüne karşı faaliyet gösteren BM Her Türlü Irk Ayrımına Karşı Uluslararası Örgütü’nde yönetici düzeyinde katkı sunmuş ve bu çerçevede hem Filistin’de hem de Güney Afrika’daki hak ihlallerine karşı yürütülen eylemlerde etkin rol oynamıştır (Cumhuriyet Gazetesi, 2020).

Filistin meselesine ilişkin çözüm önerilerini akademik düzeyde dile getiren Ataöv, bu sorunun ancak “tek devlet” modeliyle çözülebileceğini savunmuştur. Bu bağlamda “Filistin’de tek devlet seçeneği” üzerine çalışmalar yürütmüş; ırkçılık ve insan hakları ihlalleriyle mücadeleye yönelik yoğun akademik ve toplumsal katkılar sunmuştur (Cumhuriyet Gazetesi, 2009).

DİPNOTLAR

  1. 1.Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, yalnızca Filistin meselesiyle sınırlı kalmayıp, dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan insan hakları ihlalleri ve ırkçılıkla mücadele konularında kapsamlı çalışmalar yürütmüştür. Bu çerçevede, Güney Afrika’daki ırkçı apartheid rejimine karşı verilen uluslararası mücadelede de etkin bir rol üstlenmiştir. Ataöv’ün bu alandaki katkıları, Güney Afrika’nın ırkçı sistemden demokratik yönetime geçiş sürecinde de takdir görmüş; bu bağlamda, apartheid rejiminin sona erdiğini simgeleyen ilk meclis toplantısına, dönemin Güney Afrika Devlet Başkanı Nelson Mandela tarafından özel olarak davet edilmiştir. Bu davet, Ataöv’ün uluslararası ırkçılık karşıtı mücadeledeki saygın konumunu ve etkisini ortaya koymaktadır (Ataöv, 2019: 21, 25).
  2. 2.Bkz. ABD-İsrail Özel İlişkisi; Amerikan Yahudi Örgütleri (İsrail’i Koşulsuz Destekleyenler)

KAYNAKÇA

  • Ataöv, Türkkaya (2009). “Filistin’de Çözüm”. Cumhuriyet Gazetesi. Erişim Tarihi: 21.05.2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/turkkaya-ataov/filistinde-cozum-35468.
  • Ataöv, Türkkaya (2019). Siyonizm ve Irkçılık. İstanbul: İleri Yayınları.
  • Cumhuriyet Gazetesi (2020). Filistin Uluslararası Günü - Prof. Dr. Türkkaya ATAÖV. Erişim Tarihi: 21.05.2025, https://www.cumhuriyet.com.tr/yazarlar/olaylar-ve-gorusler/filistin-uluslararasi-gunu-prof-dr-turkkaya-ataov-1795108.
  • Ministry of Culture and Tourism (T.Y). Türkkaya Ataöv. Erişim Tarihi: 23.05.2025, https://www.ktb.gov.tr/EN-118279/ataov-turkkaya.html.
  • Yıldırım, Ümit (2013). “Prof. Dr. Türkkaya Ataöv, “Dünyayı Tehdit Eden Unsur; Amerikan Dinciliği ve 65 Milyon Satan Kitap”. Türkiye Yazarlar Birliği. Erişim Tarihi: 21.05.2025, https://www.tyb.org.tr/prof-dr-turkkaya-ataov-dunyayi-tehdit-eden-unsur-amerikan-dinciligi-ve-65-milyon-satan-9530h.htm.

OKUMA ÖNERİLERİ

  • Ataöv, Türkkaya (2019). Filistin, Siyonizm ve Kudüs Sorunu. İstanbul: İleri Yayınları.
  • Biyografya (T.Y.). Türkkaya Ataöv. Erişim Tarihi: 21.05.2025, https://www.biyografya.com/tr/biographies/turkkaya-ataov-75228a45.
  • KTB (T.Y). Türkkaya Ataöv. Erişim Tarihi: 23.05.2025, https://www.ktb.gov.tr/EN-118279/ataov-turkkaya.html.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Erden, Serkan. “Ataöv, Türkkaya”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 183-185. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.