İçeriğe geç
İL · İLAHİYAT2 dk okuma · s. 1289–1291

Samuel Peygamber

İNG

Prophet Samuel

ALM

Der Prophet Samuel

FRA

Prophète Samuel

ARA

النبيّ صموئيل

YAZAR

Aydın KUDAT

ORCID 0000-0002-8153-8181

KİTAPTA

s. 1289–1291

Atıf al

Samuel (İbranice: Şemu’el veya Şimon), İsrailoğullarının önemli peygamberlerinden biridir. Bugün ’da, Kudüs’ün kuzeybatısındaki bir köye de verilmiş olan bu isim (et-Taberi, 1967: 5/306) İbranicede “Tanrı’nın adı” anlamına gelir. Samuel, inancına göre ’dan sonra gelen ilk İbranî peygamberdir (Kutsal Kitap Sözlüğü, Samuel Kitabı 1/1 ve Tarih Kitabı 6/26-35).

“Samuel” isminin, İbranilerdeki ilk kral olan Şaul’a ait olduğu ve İsrailoğullarına “Beni Tanrı, halkı üzerine kral olarak mesh etmek için gönderdi. Şimdi ise Tanrı’nın kelamına kulak ver” (Cevad Ali, 2001: 1/347) sözleriyle hitap ettiği rivayet edilir. Samuel Peygamber’in adı Kur’ân-ı Kerîm’de geçmez (Kurt, 2010: 552-553) ancak Bakara sûresi 246. Âyet’tte İsrailoğullarının peygamberi olarak topluma yön veren kişinin o olduğunun düşünülmesine sebep olan şu ifadeler yer alır: “Mûsâ’dan sonra İsrâiloğullarının ileri gelenlerini görmedin mi? Peygamberlerinden birine ‘Bize bir hükümdar gönder de Allah yolunda savaşalım’ dediklerinde o, ‘Üzerinize savaş farz kılındığında savaşmayacağınızdan korkarım’ cevabını verdi. ‘Yurtlarımızdan ve ımızdan uzaklaştırıldığımız halde Allah yolunda savaşmayıp da ne yapacağız?’ dediler.”. Tefsirlerde ise bahsi geçen ayet şu şekilde açıklanır: “Ona Şimon denmiştir. Çünkü annesi Allah’a bir oğul vermesi için dua etmiş ve Allah duasına karşılık olarak ona bir oğul vermiştir. O da oğluna ‘Şimon’ adını koymuş ve ‘Allah duamı duydu’ demiştir.” (et-Taberî, 1967: 5/292). İbn İshak’a göre ise Samuel Peygamber Babil’dendir (es-Seâlibî, 1997: 1/488).

İbn Haldun bu konuyu: “İsrailoğulları, Şemu’el’in oğlu Yeual ve Abiya’dan şikâyetçiydiler. Onlar, bir kral gönderilmesi için Allah’a dua ettiler; Allah onlara Talut’u gönderdi. Onunla düşmanlarına karşı savaşacaklardı. Şemu’el, Talut’u onlara tanıttı. Talut’un adı İsrail’de Şaul bin Kays bin Afîl idi.” (İbn Haldun, 1981: 2/109) sözleriyle aktarır. Tarihi kaynaklarda İsrailoğulları, işgal altındaki toprakları ( bölgesi), kutsal eşyalarını, özellikle Hz. Mûsâ ve Harun’un soyundan kalma teçhizatları kaybettiklerinde, Allah’a dua ederek yeni bir peygamber göndermesini istediler. Bu dualar neticesinde, hamile bir ın duası kabul edilmiş ve Allah ona bir erkek evlat vermiştir. Bu oğul, “Eşmüel” (Tanrı duamı işitti) adıyla anılmış ve ilahi bir misyonla donatılmıştır. Genç yaşta Cebrail’in kendisine gelerek onu Allah’ın peygamberi olarak seçtiği rivayet edilir (İbn Kesir, 1997-1999: 2/288). Geleneksel kayıtlara göre 52 yaşında vefat ettiğinde, İsrailoğulları onu geceleyin defnederek derin bir yas tutmuşlardır. Günümüzde, Kudüs’ün 8 km kuzeybatısında yer alan Nebi Samuel Köyü’ndeki türbesi hem Müslümanlar hem de için önemli bir ziyaret merkezidir. Bu durum, Samuel Peygamber’in İslam ve Yahudilikteki ortak önemine işaret etmektedir. Türbe, bir cami içerisinde yer almakta, caminin alt katını eden tarafından sinagog olarak kullanılmaktadır1 (Özdemir, 2024). Samuel Peygamber’in mirası, sadece antik dönemin dini liderliğiyle sınırlı kalmayıp, bölgenin çok-kültürlü2 dinî ve tarihî dokusuna da ışık tutmaktadır.

KAYNAKÇA

  • Cevad Ali (2001). el-Mufassâl fi Tarîh’i-Ârabî Kâble’l-İslâm 1. Kahire: Dâru’s-Sakî.
  • es-Seâlibî (1997). Arâisü’l-mecâlis fî kısasi’l-enbiyâ. Beyrut: Daru’l-İhyâi-Turasi’l-Arabiyye.
  • et-Taberî, Muhammed Ebu’l-Fadl İbrahim (1967). Tefsiru’t-Taberi 5. Mısır: Dâru’l-Maarif.
  • İbn Haldun, Abdurrahman b. Haldun (1981). Târîhu İbn Hâldun 2. Beyrut: Dâru’l-Fikr.
  • İbn Kesir (1997-1999). el-Bidaye ve’n-Nihaye 2, Thk.: Abdullah b. Abdullah-Muhsin el-Türki. Beyrut: Dâru’l-Fikr.
  • Kurt, Ali Osman (2010). “Tâlût”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 39, 552-553. Ankara: TDV Yayınları.
  • Özdemir, İbrahim Furkan (2024). “Nebi Samuel: Sessizliğin İçindeki Çığlık”. GZT. Erişim Tarihi: 18.06.2025, https://www.gzt.com/mecra/nebi-samuel-sessizligin-icindeki-ciglik-3468109.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Kudat, Aydın. “Samuel Peygamber”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1289-1291. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.