İçeriğe geç
TK · TOPLUM VE KÜLTÜR2 dk okuma · s. 1133–1134

Mescid’i Aksâ’nın Yahudileştirilmesi

İNG

Judaization of Masjid al-Aqsa

ALM

Judaisierung der Masjid al-Aqsa

FRA

Judaïsation de la Masjid al-Aqsa

ARA

تهويد المسجد الأقصى

YAZAR

Akile Serra TÜZGEN

ORCID 0009-0008-8546-3253

KİTAPTA

s. 1133–1134

Atıf al

İsimlerini Mescid-i Aksâ’nın yıkılarak yerine Tapınağı’nın inşa edilmesine yönelik projelerinden alan Tapınak Grupları, Mescid-i Aksâ’nın Yahudileştirilmesi için uzun bir zamandır çalışmalar yürütmektedir. Siyonizmin dinî kanadında bulunan ve sayıları 40’ı aşkın olan bu gruplar, işgalci İsrail’den açıkça siyasi ve maddi destek almakta, Aksa’ya yapılan baskınları ve baskınlar sırasında gerçekleştirilen tüm eylemleri organize etmektedirler (Ali, 2024: 22). Mescid-i Aksâ’yı adım adım Yahudileştirmeye ve bir Yahudi Tapınağı’na dönüştürmeye çalışan Tapınak Grupları, bu amaçlarını üç proje kapsamında gerçekleştirmektedir (Ya‘kûb vd., 2024: 12).

Projelerden ilki “Zamansal Bölünme” olarak adlandırılan projedir. Bu proje ile Müslümanların Aksa’daki hareket alanları sınırlandırırken Yahudilere Aksa’nın bazı zamanlar açılması hedeflenmiştir. Bu proje bir ölçüde başarılı olmuştur. Günümüzde Yahudiler hafta sonları dışında her gün Aksa’ya baskın yapmaktadırlar. Onların baskın gerçekleştirdikleri saatlerde Müslümanların Aksa’ya girmesi büyük ölçüde engellenmektedir. Zamansal bölünme projesi kapsamında Tapınak Grupları, Müslümanların girdiği bütün saatlerde onlarla eşit bir şekilde Aksa’ya girmeyi ve Yahudiler için önemli olan günlerde Aksa’nın Müslümanlara kapatılarak sadece onlara açılmasını talep etmektedirler. Bu proje üzerinde çalışmalar devam ederken istenen sonuç alınamayınca ikinci proje yürürlüğe girmiştir.

İkinci proje “Mekansal Bölünme” adıyla yürütülmektedir. Tapınak Grupları bu proje ile Mescid-i Aksâyı Yahudilerle Müslümanlar arasında bölmeyi, Aksa’nın bir kısmını sinagoga çevirmeyi amaçlamaktadır. Proje ilk olarak baskınların gerçekleştirildiği Meğâribe Kapısı’nın çevresini, daha sonra yer altı mescidi olan Mervan Mescidi’ni ve şimdi de Aksa’nın doğusundaki Bab’ür Rahme Mescidi’ni hedef almıştır. 2019 senesinde Bab’ür Rahme i’nin başarılı olması ile projenin yürürlükten kaldırıldığı düşünülse de 26 Ağustos 2024’te radikal Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in Aksa’da sinagog inşa etme niyetini açıklaması ile tekrar gündeme gelmiştir. Bu proje üzerinde de çalışmalar devam etmekle birlikte istenen başarı elde edilemeyince üçüncü projeye başvurulmuştur (Ma‘rûf: 2024).

Yahudilerin tapınak inşa yolunda son proje ise “Tapınak’ın Manevi İnşası” olarak bilinen projedir. 2019 senesinin Kurban Bayramı’nda yapılan baskında kendisini açıkça gösteren bu proje, zamansal ve mekânsal bölünme projelerinin başarısız olmasıyla ortaya çıkmıştır. Proje ile özelde Tapınak’la ilgili genelde ise bütün dini ritüelleri Mescid-i Aksâ’da hayata geçirerek sanki Tapınak varmış gibi davranmak hedeflenmektedir. Sırayla bütün ritüeller gerçekleştirildikten sonra 2024’te bu proje kapsamında Tapınak’a has “tam secde” ritüeli bir vakıaya dönüştürülmeye çalışılmıştır (Ibhais, 2024). Bu proje kapsamında Aksa’da gerçekleştirilememiş tek hedef kızıl buzağılarla yapılacak ritüeller sonucunda Pesah kurbanın takdim edilmesidir (Fikriyât, 2024). İcât edilen böyle ritüellerin, çağdaş siyonizmin dindarlık biçimi olduğu ve dindarlığın bir sömürgeleştirme aracı olarak kullanıldığını göstermektedir.

Daha önce el-Halîl şehrindeki Hz. ’nde benzer adımları atarak başarılı olan dinî siyonizm taraftarları günümüzde de işgalci İsrail’den aldıkları sınırsız destekle Tapınak Grupları ismi altında aynı projeleri Mescid-i Aksâ’da gerçekleştirmeye çalışmaktadır. 2023’te Aksa Tufanı mücadelesi sonrasında çalışmalarını yoğunlaştıran tapınak grupları Mescid-i Aksâ’nın Yahudileştirilmesi için her türlü yasa dışı uygulamaya başvurmaya devam etmektedirler.

KAYNAKÇA

  • Ali, İbrahim (2024). Munazzamatu’l-Ma‘bed Neş’etuhâ, Ehdâfuha ve Vesâiluhâ. Kudüs: Müessesetü’l-Kuds ed-Duveliyye. Erişim Tarihi: 11.05.2025, https://qii.media/items/2144.
  • Fikriyât (2024). Yahudilerin Son Kehaneti Kızıl Düveler Neden Filistin’de?. Erişim Tarihi: 20.05.2025, https://www.fikriyat.com/galeri/gundem/yahudilerin-son-kehaneti-kizil-duveler-filistinde/8.
  • Ibhais, Ziyad (2024). “Tam Secde: Aksa’yı Gasp Etmek İçin Kaybolmuş Bir Ritüeli Nasıl Alet Ettiler?”. Metras. Erişim Tarihi: 17.01.2025, https://metras.co/السجود-الملحمي-كيف-وظفوا-طقسا-مندث/.
  • Ma’ruf, Abdullah (2024). “İsrail, Mescid-i Aksâ’da Sinagog İnşaatına Başlıyor”. Kudüs’te Bugün. Erişim Tarihi: 17.01.2025, https://kudustebugun.com.tr/israil-mescid-i-aksada-sinagog-insaatina-basliyor/.
  • Ya‘kûb, Hişâm; Kâsım, Bâsım; Ali, İbrahim & ed-Denân, Rebi‘. (2024). ‘Aynu’l-‘ale’l-Aksâ-. Kudüs: Müessesetü’l-Kuds ed-Duveliyye. Erişim Tarihi: 11.05.2025, https://qii.media/items/2129.

ATIF İÇİN

ATIF İÇİN

Tüzgen, Akile Serra. “Mescid-i Aksâ’nın Yahudileştirilmesi”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 1133-1134. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.