Askeri Hukuk
İNG
Military Justice
ALM
Militärrecht
FRA
Justice Militaire
ARA
القضاء العسكريّ
Askeri hukuk, devletin askeri otoritesini sağlamak amacıyla askeri disiplini ve silahlı kuvvet hizmeti ile ilgili diğer kuralları düzenleyen kamu hukuku dalıdır. “Askeri adalet” olarak da bilinen askeri hukuk, askeri suçları tanımlamak ve askeri mahkemeler kurmak suretiyle yargılama yapmakta; askeri suçların cezalarını, askeri mahkemelerin yargı yetkisini ve yargılama usulünü belirlemekte; yalnızca savaş anında değil, barış anında da uygulanmakta ve sivil mahkemeler tarafından da tanınmaktadır (Garner, 2004: 3146). Askeri hukukun her an uygulanabilir niteliği ve sivil mahkemelerce de tanınıyor olması, ’in 1967’den bu yana Kudüs’ün doğusu, ve ’de uyguladığı askeri yönetim rejiminin sivil yaşam üzerinde etkili olmasına sebebiyet verecek şekilde kullanılmasına olanak vermektedir. Bu olanak, yasal dayanağını 1907 Lahey Sözleşmesi olarak bilinen Kara Savaşı Hukuk ve Gelenekleri ile İlgili IV. Sözleşme’nin Ek Yönetmeliği ve Dördüncü olarak bilinen Savaş Zamanında Sivil Kişilerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’den aldığını iddia etse de mezkûr bölgelerdeki askeri hukuk, halkı için sistematik bir baskı aracı olarak uygulanmaktadır.
1907 Lahey Sözleşmesi’nin Ek Yönetmeliği’nin 43. maddesi, gücün kamu düzeni ve güvenliği sağlamak amacıyla yürürlükteki kanunlara saygı göstermek suretiyle elindeki tedbirleri alabileceğine yer vermekte; Dördüncü Cenevre Sözleşmesi’nin 64. maddesi de işgal altındaki bölgelerin ceza kanununun yürürlükte kalması gerektiğini vurgulamaktadır (ICRC, 1949; International Peace Conference, 1907). Bununla birlikte İsrail, sivilleri, yeterli hukuki gerekçe olmaksızın uzun süreli nda tutmakta ve askeri mahkemelerde yargılanmakta, böylece bu sözleşmeleri ihlal edilmektedir. İsrail’in uygulamaları nedeniyle in toplanma hakkı başta olmak üzere ifade ve seyahat1 gibi temel hak ve özgürlükleri ihlal edilmektedir. Öte yandan aynı bölgede yaşayan ithal gaspçı vatandaşlar sivil hukuka tabi olmasına karşın Filistinlilerin askeri hukuka tabi tutulması, “çift hukuk sistemi”ne sebebiyet vermekte (Yehuda vd., 2014: 143-144) ve bu durum “” sisteminin temelini oluşturmaktadır (Shakir, 2021).
İsrail’in Filistin topraklarındaki uzun süreli işgali, uluslararası hukukun temel ilkelerini sistematik olarak ihlal etmektedir. Askeri abluka ve politikalarıyla sınırlı kalmayan bu işgal, etnik temizlik ve insanlığa karşı suç boyutlarına varan uygulamalarla derinleşmektedir. İsrail’in “askeri hukuk” adı altında meşrulaştırmaya çalıştığı bu politikalar, aslında Filistinlilerin temel insan haklarını (, hareket özgürlüğü, adalete erişim gibi) ortadan kaldıran bir baskı aracına dönüşmektedir. Bu bağlamda, İsrail’in sözde “güvenlik” gerekçeleriyle uyguladığı , uluslararası hukukta tanımlanan soykırım suçu ve apartheid olduğu açıkça görülmektedir. BM raporları ve insan hakları örgütlerinin belgeleri, bu durumu doğrulamaktadır. Dolayısıyla, uluslararası toplumun bu sistematik ihlallere karşı somut adımlar atması ve İsrail’in cezalandırılması ahlaki bir zorunluluk haline gelmiştir. Filistin’de yaşananları İsrail’in “askeri hukuk” gibi araçsallaştırdığı sözde “hukuki” argümanlarla meşrulaştırmak mümkün değildir.
DİPNOTLAR
- 1.Bkz. Hareket Kısıtlaması; İzin Rejimi
KAYNAKÇA
- Ayrıca bk. Abluka; İnsan Hakları; İsrail İşgalciliği; İşgal; İşgal Hukuku; Savaş Etiği; Siyonist İşgal; Soykırım; Uluslararası Adalet Divanı; Uluslararası Ceza Mahkemesi; Uluslararası Hukuk; Uluslararası İnsancıl Hukuk
- Garner, Bryan A. (2004). Black’s Law Dictionary 8. USA: Thomson West Publishing Co.
- ICRC (1949). Convention (IV) Relative to The Protection of Civilian Persons in Time of War. Geneva, 12 August 1949. Erişim Tarihi: 21.07.2025, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/gciv-1949/article-64/commentary/1958?activeTab=.
- International Peace Conference (1907). Convention (IV) Respecting The Laws and Customs of War on Land and Its Annex: Regulations Concerning The Laws and Customs of War on Land. The Hague, 18 October 1907. ICRC. Erişim Tarihi: 14.02.2025, https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/hague-conv-iv-1907.
- Shakir, Omar (2021). “Israeli Apartheid: “A Threshold Crossed”. Human Rights Watch. Erişim Tarihi: 14.02.2025, https://www.hrw.org/news/2021/07/19/israeli-apartheid-threshold-crossed.
- Yehuda, Limor; Suciu, Anne; Palgi-Hecker, Hagar; Bendel, Maskit; Jaraisy, Raghad; Shalev, Nira & Feldman, Tamar (2014). One Rule, Two Legal Systems: Israel’s Regime of Laws in the West Bank, çev.: Yoana Gonen. Tel Aviv: The Association for Civil Rights in Israel.
ATIF İÇİN
ATIF İÇİN
Apa, Ayşe Beyza. “Askeri Hukuk”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir - Metin Uçar. 182-183. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026.